నియంత్రణ & సమన్వయం (Control and Coordination) · Practice MCQs

Correct: A — సినాప్స్ (Synapse)

ఒక న్యూరాన్ ఆక్సాన్ చివరకు, తరువాతి న్యూరాన్ డెండ్రైట్‌కు మధ్య చిన్న ఖాళీ ఉంటుంది; దాన్నే సినాప్స్ అంటారు. ఇక్కడ రసాయనాలు ఆ ఖాళీని దాటి తరువాతి న్యూరాన్‌లో కొత్త విద్యుత్ ప్రచోదనం పుట్టిస్తాయి. ఆక్సాన్, డెండ్రైట్, కణదేహం న్యూరాన్‌లోని భాగాలే, ఖాళీ కాదు.

Correct: B — వెన్నుపాము

శరీరం నలుమూలల నుండి వచ్చే నాడులు మెదడుకు వెళ్ళే దారిలో వెన్నుపాములో కట్టగా కలుస్తాయి. అక్కడే జ్ఞాన నాడిని, చాలక నాడికి అనుసంధానించడం వల్ల స్పందన వేగంగా ఉంటుంది. పెద్ద మెదడు ఆలోచిస్తుంది కానీ ప్రతీకార చాపం దాని గుండా వెళ్లదు.

Correct: C — చిన్న మెదడు (Cerebellum)

చిన్న మెదడు వెనుక మెదడులో భాగం; ఐచ్ఛిక చర్యల కచ్చితత్వం, భంగిమ, సమతుల్యతకు బాధ్యత వహిస్తుంది. అందుకే సైకిల్ తొక్కడం, ఒకే రేఖలో నడవడం సాధ్యమవుతాయి. మెడుల్లా రక్తపోటు, లాలాజలం, వాంతిని నియంత్రిస్తుంది, సమతుల్యతను కాదు.

Correct: D — ఆక్సిన్

కాండం కొనలో తయారయ్యే ఆక్సిన్ కాంతి లేని (నీడ) వైపుకు చేరి ఆ వైపు కణాలను ఎక్కువ పొడవు పెంచుతుంది, దీంతో కాండం కాంతి వైపు వంగుతుంది. ఇన్సులిన్, థైరాక్సిన్, అడ్రినలిన్ జంతు హార్మోన్లు; మొక్కల పెరుగుదలతో వాటికి సంబంధం లేదు.

Correct: A — క్లోమం (Pancreas)

క్లోమం ఇన్సులిన్‌ను తయారు చేసి రక్తంలో చక్కెర స్థాయిని నియంత్రిస్తుంది. థైరాయిడ్ థైరాక్సిన్‌ను, పిట్యూటరీ వృద్ధి హార్మోన్‌ను, అడ్రినల్ గ్రంథులు అడ్రినలిన్‌ను తయారు చేస్తాయి. కాబట్టి ఇన్సులిన్ జతకు సరైన గ్రంథి క్లోమమే.

Correct: B — అడ్రినలిన్

అడ్రినల్ గ్రంథుల నుండి రక్తంలోకి స్రవించే అడ్రినలిన్ గుండె వేగాన్ని, శ్వాస రేటును పెంచి, రక్తాన్ని కండరాల వైపు మళ్లించి పోరాటానికి లేదా పలాయనానికి సిద్ధం చేస్తుంది. ఆక్సిన్ మొక్కల హార్మోన్; ఇన్సులిన్ చక్కెరను, టెస్టోస్టీరాన్ యౌవన మార్పులను నియంత్రిస్తాయి.

Correct: C — గురుత్వ వర్తనం (Geotropism)

భూమి ఆకర్షణ బలానికి స్పందనగా వేరు కిందికి, కాండం పైకి పెరగడాన్ని గురుత్వ వర్తనం అంటారు. కాంతి వర్తనం కాంతి దిశకు, జల వర్తనం నీటికి, రసాయన వర్తనం రసాయనాల దిశకు సంబంధించినవి; వేరు కిందికి పెరిగే కారణం గురుత్వమే.

Correct: D — లజ్జావతి (Mimosa)

లజ్జావతి ఆకులను తాకితే అవి వెంటనే ముడుచుకుని వాలిపోతాయి; ఇది పెరుగుదలతో సంబంధం లేని వేగమైన చలనం. బఠాణీలో నులితీగలు ఆధారాన్ని చుట్టుకుంటాయి, పొద్దుతిరుగుడు పగలు–రాత్రికి నెమ్మదిగా స్పందిస్తుంది, చిక్కుడు మొలకలు కాంతి వైపు వంగే ప్రయోగంలో వాడారు.

Correct: A — మెదడు, వెన్నుపాము

మెదడు, వెన్నుపాము కలిపి కేంద్ర నాడీవ్యవస్థ; ఇవి శరీరం నుండి వచ్చే సమాచారాన్ని సంకలనం చేస్తాయి. కపాల నాడులు, వెన్నెముక నాడులు పరిధీయ నాడీవ్యవస్థలో భాగం; గుండె, ఊపిరితిత్తులు ఇతర వ్యవస్థల అవయవాలు, కళ్ళు, చెవులు జ్ఞానేంద్రియాలు.

Correct: B — గాయిటర్ (మెడ వాపు)

థైరాయిడ్ గ్రంథి థైరాక్సిన్ తయారు చేయడానికి అయోడిన్ అవసరం; లోపిస్తే మెడలోని థైరాయిడ్ ఉబ్బి గాయిటర్ వస్తుంది. మధుమేహం ఇన్సులిన్ లోపం వల్ల, మరుగుజ్జుతనం బాల్యంలో వృద్ధి హార్మోన్ లోపం వల్ల వస్తాయి.