పారిశ్రామిక విప్లవం, సామ్రాజ్యవాదం & భారత్ (Industrial Revolution and Colonialism)
Free practice MCQs with answers and explanations for పారిశ్రామిక విప్లవం, సామ్రాజ్యవాదం & భారత్ (Industrial Revolution and Colonialism) in పారిశ్రామిక విప్లవం (Industrial Revolution). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
భారతదేశ సంపద తరలింపు (Drain of Wealth) సిద్ధాంతాన్ని ప్రతిపాదించినవారు ఎవరు?
A. గోపాలకృష్ణ గోఖలే
B. బాల గంగాధర తిలక్
C. దాదాభాయ్ నౌరోజీ
D. మహాత్మా గాంధీ
Answer & explanation
Correct: C — దాదాభాయ్ నౌరోజీ
సంపద తరలింపు సిద్ధాంతాన్ని దాదాభాయ్ నౌరోజీ ప్రతిపాదించాడు. గోఖలే, తిలక్, గాంధీ ఇతర జాతీయ నాయకులు, ఈ సిద్ధాంత రూపకర్తలు కాదు. ఈ సిద్ధాంతం బ్రిటిష్ పాలనలో భారత సంపద ఇంగ్లాండ్కు తరలినట్లు చూపింది.
భారత్లో మొదటి ఆధునిక పత్తి మిల్లు ఏ సంవత్సరంలో, ఎక్కడ స్థాపించారు?
A. 1854, కలకత్తా
B. 1855, రిష్రా
C. 1830, మద్రాసు
D. 1854, బొంబాయి
Answer & explanation
Correct: D — 1854, బొంబాయి
భారత్లో మొదటి ఆధునిక పత్తి మిల్లు 1854లో బొంబాయిలో (కావస్జీ నానాభాయ్ దావర్) స్థాపించారు. రిష్రా (బెంగాల్)లో 1855లో మొదటి జనపనార మిల్లు ఏర్పడింది, కాబట్టి అది పత్తి మిల్లు కాదు.
ఇంగ్లీష్ యంత్ర వస్త్రాలు, సుంకాల విధానం వల్ల భారతదేశంలో ఏ పరిశ్రమ క్షీణించింది?
A. చేనేత పరిశ్రమ
B. ఉక్కు పరిశ్రమ
C. జనపనార పరిశ్రమ
D. చక్కెర పరిశ్రమ
Answer & explanation
Correct: A — చేనేత పరిశ్రమ
మాంచెస్టర్ యంత్ర వస్త్రాలు, సుంకాల విధానం వల్ల భారతీయ చేనేత పరిశ్రమ క్షీణించింది; ఎందరో నేత కార్మికులు వ్యవసాయంపై ఆధారపడాల్సి వచ్చింది. జనపనార మిల్లు 1855లో రిష్రాలో ప్రారంభమై వృద్ధి చెందింది, అందువల్ల అది క్షీణించిన పరిశ్రమ కాదు.
భారత్లో మొదటి జనపనార మిల్లు ఏ సంవత్సరంలో, ఎక్కడ స్థాపించారు?
A. 1854, బొంబాయి
B. 1853, థానె
C. 1830, మద్రాసు
D. 1855, రిష్రా (బెంగాల్)
Answer & explanation
Correct: D — 1855, రిష్రా (బెంగాల్)
భారత్లో మొదటి జనపనార మిల్లు 1855లో బెంగాల్లోని రిష్రాలో స్థాపించారు. మొదటి ఆధునిక పత్తి మిల్లు 1854లో బొంబాయిలో స్థాపితమైంది; 1853లో థానె–బొంబాయి రైలు నడిచింది.
పారిశ్రామిక విప్లవం కాలంలో భారత్–ఇంగ్లాండ్ మధ్య వాణిజ్యం ఏ విధంగా ఉండేది?
A. భారత్ నుండి ముడి పత్తి ఇంగ్లాండ్కు, మాంచెస్టర్ వస్త్రాలు భారత్కు
B. భారత్ నుండి యంత్ర వస్త్రాలు ఇంగ్లాండ్కు
C. ఇంగ్లాండ్ నుండి ముడి పత్తి భారత్కు
D. రెండు దేశాల మధ్య వాణిజ్యం లేదు
Answer & explanation
Correct: A — భారత్ నుండి ముడి పత్తి ఇంగ్లాండ్కు, మాంచెస్టర్ వస్త్రాలు భారత్కు
భారత్ నుండి ముడి పత్తి ఇంగ్లాండ్కు వెళ్లగా, మాంచెస్టర్లో తయారైన వస్త్రాలు భారత్లో అమ్మారు. ఇది కాలనీలు ముడి సరుకు, మార్కెట్ కోసం ఉపయోగపడిన తీరుకు ఉదాహరణ. ఇతర ఎంపికలు ఈ దోపిడీ వాణిజ్య విధానానికి విరుద్ధం.
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: (1) భారత చేనేత పరిశ్రమ క్షీణించింది. (2) మొదటి ఆధునిక పత్తి మిల్లు 1854లో బొంబాయిలో స్థాపించారు. (3) మొదటి జనపనార మిల్లు 1855లో బొంబాయిలో స్థాపించారు. సరైనవి?
A. (1), (3) మాత్రమే
B. (2), (3) మాత్రమే
C. (1), (2) మాత్రమే
D. (1), (2), (3) అన్నీ
Answer & explanation
Correct: C — (1), (2) మాత్రమే
భారత చేనేత పరిశ్రమ క్షీణించింది, మొదటి ఆధునిక పత్తి మిల్లు 1854లో బొంబాయిలో వచ్చింది; కాబట్టి (1), (2) సరైనవి. మొదటి జనపనార మిల్లు 1855లో బెంగాల్లోని రిష్రాలో స్థాపించారు, బొంబాయిలో కాదు; అందువల్ల (3) తప్పు.
ఈ సంఘటనలను కాలక్రమంలో అమర్చండి: (1) మొదటి జనపనార మిల్లు (2) కమ్యూనిస్ట్ మేనిఫెస్టో (3) మొదటి పత్తి మిల్లు (4) భారత్లో మొదటి రైలు
A. 2 – 3 – 4 – 1
B. 4 – 2 – 3 – 1
C. 2 – 4 – 1 – 3
D. 2 – 4 – 3 – 1
Answer & explanation
Correct: D — 2 – 4 – 3 – 1
సరైన క్రమం: కమ్యూనిస్ట్ మేనిఫెస్టో (1848) – భారత్లో మొదటి రైలు (1853) – మొదటి పత్తి మిల్లు (1854) – మొదటి జనపనార మిల్లు (1855). భారత్లో రైల్వేలు, ఆధునిక మిల్లులు ఒకదాని వెంట ఒకటి వచ్చాయి.
కింది వాటిలో కొత్త సామ్రాజ్యవాదానికి (New Imperialism) కారణం కానిది ఏది?
A. కాలనీల నుండి ముడి సరుకు అవసరం లేకపోవడం
B. ఫ్యాక్టరీలకు ముడి సరుకు అవసరం
C. తయారైన వస్తువులకు మార్కెట్లు అవసరం
D. పెట్టుబడికి కొత్త ప్రాంతాల అన్వేషణ
Answer & explanation
Correct: A — కాలనీల నుండి ముడి సరుకు అవసరం లేకపోవడం
పారిశ్రామిక విప్లవం ఫలితంగా ఫ్యాక్టరీలకు ముడి సరుకు, తయారైన వస్తువులకు మార్కెట్లు అవసరమై ఐరోపా దేశాలు ఆసియా, ఆఫ్రికాలను కాలనీలుగా మార్చాయి. అందుకే 'ముడి సరుకు అవసరం లేకపోవడం' కారణం కాదు; అది పూర్తిగా విరుద్ధం.
A. a – మొదటి పత్తి మిల్లు (1854); b – సంపద తరలింపు సిద్ధాంతం; c – మొదటి జనపనార మిల్లు (1855)
B. a – సంపద తరలింపు సిద్ధాంతం; b – మొదటి జనపనార మిల్లు (1855); c – మొదటి పత్తి మిల్లు (1854)
C. a – సంపద తరలింపు సిద్ధాంతం; b – మొదటి పత్తి మిల్లు (1854); c – మొదటి జనపనార మిల్లు (1855)
D. a – మొదటి జనపనార మిల్లు (1855); b – మొదటి పత్తి మిల్లు (1854); c – సంపద తరలింపు సిద్ధాంతం
Answer & explanation
Correct: C — a – సంపద తరలింపు సిద్ధాంతం; b – మొదటి పత్తి మిల్లు (1854); c – మొదటి జనపనార మిల్లు (1855)
దాదాభాయ్ నౌరోజీ సంపద తరలింపు (Drain of Wealth) సిద్ధాంత ప్రతిపాదకుడు; కావస్జీ నానాభాయ్ దావర్ 1854లో బొంబాయిలో మొదటి ఆధునిక పత్తి మిల్లు స్థాపించాడు; రిష్రా (బెంగాల్)లో 1855లో మొదటి జనపనార మిల్లు ఏర్పడింది. అన్ని జతలు ఈ క్రమంలో సరిపోతాయి.
కింది దేశాల్లో పారిశ్రామికీకరణ చెంది శక్తివంతమైన పోటీదారుగా మారినది కానిది ఏది?
A. అమెరికా
B. జపాన్
C. జర్మనీ
D. భారత్ (అప్పటి కాలనీ)
Answer & explanation
Correct: D — భారత్ (అప్పటి కాలనీ)
అమెరికా, జపాన్, జర్మనీ కూడా పారిశ్రామికీకరణ చెంది శక్తివంతమైన పోటీదారులయ్యాయి; ఇది తరువాత ప్రపంచ యుద్ధాలకు ఒక కారణమైంది. భారత్ బ్రిటిష్ కాలనీగా ముడి సరుకు సరఫరాదారుగా, మార్కెట్గా ఉపయోగపడింది; అప్పటి పోటీదారు కాదు.