అత్వ సంధి, ఇత్వ సంధి – సూత్రాలు, ఉదాహరణలు (Atva and Itva Sandhi)

Correct: C — అత్వ సంధి

పూర్వపదం 'రామ' చివర 'అ' ఉంది, పరపదం 'అయ్య' అచ్చుతో మొదలైంది; ఒక 'అ' లోపించి 'రామయ్య' అయింది. కాబట్టి ఇది అత్వ సంధి. ఇత్వ సంధిలో పూర్వపదం 'ఇ' తో, ఉత్వ సంధిలో 'ఉ' తో ముగుస్తుంది. గుణ సంధి సంస్కృత పదాలకు చెందినది; రామ, అయ్య తెలుగు పదాలు.

Correct: D — బహుళం

అత్వ సంధి సూత్రం 'అత్తునకు సంధి బహుళము'; అంటే సంధి ఎక్కువ చోట్ల వస్తుంది కానీ అన్ని చోట్లా తప్పనిసరి కాదు. నిత్యం ఉత్వ సంధికి, వైకల్పికం ఇత్వ సంధికి చెందిన స్వభావాలు. అత్వ సంధి జరగని చోట కొన్నిసార్లు యడాగమం వస్తుంది (మా + అమ్మ = మాయమ్మ).

Correct: A — ఇత్వ సంధి

పూర్వపదం 'ఏమి' చివర 'ఇ' ఉంది, పరపదం అచ్చుతో మొదలైంది; 'ఇ' లోపించి 'ఏమంటివి' అయింది. అందువల్ల ఇది ఇత్వ సంధి (ఏమ్యాదులకు వైకల్పికం). ఆమ్రేడితంలో ఒకే పదం రెండుసార్లు వస్తుంది (ఏమి + ఏమి); ఇక్కడ 'అంటివి' వేరే పదం కాబట్టి ఆమ్రేడితం కాదు.

Correct: B — ఏమ్యాదులు (ఏమి, మరి, అది, ఇది మొదలైనవి)

ఇత్వ సంధి సూత్రం 'ఏమ్యాదులకు ఇత్తునకు సంధి వైకల్పికము'; ఏమి, మరి, అది, ఇది, అవి వంటి పదాల చివరి 'ఇ' కు అచ్చు పరమైతే సంధి జరగవచ్చు, జరగకపోవచ్చు. మా, మీ, నీ లకు యడాగమం వస్తుంది; ఆ, ఈ, ఏ లు త్రికాలు; రామ, సీత, పెద్ద అత్వ సంధి పూర్వపదాలు.

Correct: C — అత్తునకు సంధి బహుళము

అత్వ సంధి సూత్రం 'అత్తునకు సంధి బహుళము'. రెండవది ఉత్వ సంధి సూత్రం, మూడవది ఇత్వ సంధి సూత్రం, నాల్గవది ఆమ్రేడిత సంధి సూత్రం. అత్వంలో 'బహుళం' అనే మాటకు 'చాలా చోట్ల వస్తుంది, కొన్ని చోట్ల రాదు' అని అర్థం; ఉదాహరణ రామ + అయ్య = రామయ్య.

Correct: D — ఉత్వ – నిత్యం; అత్వ – బహుళం; ఇత్వ – వైకల్పికం

ఉత్వ సంధి నిత్యం ('సంధి నిత్యము'), అత్వ సంధి బహుళం ('సంధి బహుళము'), ఇత్వ సంధి వైకల్పికం ('సంధి వైకల్పికము'). మిగిలిన ఎంపికల్లో ఈ జతల్లో కనీసం రెండు తారుమారయ్యాయి. 'అత్వం = బహుళం; ఇత్వం = వైకల్పికం; ఉత్వం = నిత్యం' అని జతగా గుర్తుంచుకుంటే పరీక్షలో సులభం.

Correct: B — అత్వ సంధి, యడాగమ సంధి

'పెద్ద + అమ్మ' లో పూర్వపదం 'అ' తో ముగిసి అచ్చు లోపించింది కాబట్టి అత్వ సంధి. 'మా + అమ్మ' లో సంధి జరగక మధ్యలో 'య్' చేరింది కాబట్టి యడాగమం. అచ్చు లోపిస్తే సంధి, 'య్' చేరితే యడాగమం అనే తేడా పరీక్షల్లో జతపరచండి ప్రశ్నగా వస్తుంది. రెండూ 'అమ్మ' తో ముగిసినా పూర్వపదాల చివరి అచ్చు, ఫలితం వేర్వేరు.

Correct: A — ఏమంటివి, ఏమియంటివి రెండూ

ఇత్వ సంధి వైకల్పికం, అంటే సంధి జరిగినా (ఏమంటివి) జరగకపోయినా (ఏమియంటివి) సరైనదే; నోట్స్‌లో 'ఏమంటివి / ఏమియంటివి' అని ఇచ్చారు. అందువల్ల రెండు రూపాలూ సరైనవి. సంధి నిత్యమైతే ఒక రూపమే సరైనదయ్యేది (ఉత్వ సంధిలా). 'ఏమ్యంటివి' అనే రూపం సంధి సూత్రాలలో లేదు.