వ్యుత్పత్త్యర్థాలు (Etymology) · Practice MCQs

Correct: C — కరం (తొండం) కలది

కరి = కరం (తొండం) కలది, అంటే ఏనుగు. దంతాలు కలది దంతి, రెండు దంతాలు కలది ద్విరదం, రెండుసార్లు నీరు త్రాగేది ద్విపం, వేగంగా పోయేది తురగం (గుర్రం). అందువల్ల ఏనుగు పేర్లలో శరీర లక్షణాలే ప్రతిబింబిస్తాయి.

Correct: D — ఆకాశంలో సంచరించేది

ఖగం = ఖ (ఆకాశం) + గం (సంచరించేది) = ఆకాశంలో సంచరించేది, అంటే పక్షి. గుడ్డు నుండి పుట్టినది అండజం, రెండుసార్లు పుట్టేది ద్విజం. అన్నీ పక్షికి సంబంధించినవే కానీ వ్యుత్పత్తులు భిన్నం.

Correct: A — అండం (గుడ్డు) నుండి పుట్టినది

అండజం = అండం (గుడ్డు) + జ (పుట్టినది) = గుడ్డు నుండి పుట్టినది, అంటే పక్షి. ఆకాశంలో విహరించేది విహగం, దూకేది ప్లవంగం (కోతి), రొమ్ముతో పాకేది ఉరగం (పాము).

Correct: B — రొమ్ముతో పాకేది

ఉరగం = ఉరస్సు (రొమ్ము) తో గమనించేది, అంటే రొమ్ముతో పాకేది: పాము. శరీరాన్ని వంకరగా చేసి పోయేది భుజంగం (ఇదీ పామే). కొమ్మలపై తిరిగేది శాఖామృగం (కోతి). పాము కాళ్లు లేకుండా రొమ్మును నేలకు ఆని కదులుతుంది కాబట్టి ఈ పేరు వచ్చింది; ఇది జంతువు లక్షణం నుండి ఏర్పడిన వ్యుత్పత్తికి మంచి ఉదాహరణ.

Correct: C — జూలు కలది

కేసరి = కేసరం (జూలు) కలది, అంటే సింహం. మృగాలకు రాజు అనే వ్యుత్పత్తి మృగరాజు పదానిది. పక్షులకు రాజు ఖగపతి (గరుడుడు). సింహం మెడ చుట్టూ ఉండే జూలు దాని ప్రత్యేక లక్షణం; అందుకే కేసరి అనే పేరు వచ్చింది. హనుమంతుని తండ్రి పేరు కూడా కేసరి.

Correct: D — మూడు కన్నులు కలవాడు (శివుడు)

త్రినేత్రుడు = త్రి (మూడు) + నేత్రాలు కలవాడు, అంటే శివుడు. ఆరు ముఖాలు షణ్ముఖుడికి, వేయి కన్నులు సహస్రాక్షుడికి (ఇంద్రుడు), నాలుగు ముఖాలు చతురాననుడికి (బ్రహ్మ) చెందినవి.

Correct: A — ఏనుగు ముఖం కలవాడు

గజాననుడు = గజ (ఏనుగు) + ఆనన (ముఖం) కలవాడు, అంటే వినాయకుడు. ఆరు ముఖాలు షణ్ముఖుడికి (కుమారస్వామి), మూడు కన్నులు త్రినేత్రుడికి (శివుడు), పది తలలు దశకంఠుడికి (రావణుడు).

Correct: B — నీలమైన కంఠం కలవాడు (శివుడు)

నీలకంఠుడు అంటే నీలం (నల్లని) కంఠం కలవాడు, అంటే శివుడు. శివుడు విషం మింగినప్పుడు కంఠం నీలమైందని పురాణ కథ. గంగను ధరించినవాడు గంగాధరుడు, నల్లనివాడు కృష్ణుడు.

Correct: C — సుమిత్ర కుమారుడు (లక్ష్మణుడు)

సౌమిత్రి = సుమిత్ర కుమారుడు, అంటే లక్ష్మణుడు. రాధ కుమారుడు రాధేయుడు (కర్ణుడు), గంగ కుమారుడు గాంగేయుడు (భీష్ముడు), కుంతి కుమారుడు కౌంతేయుడు (అర్జునుడు). తల్లి పేరుతో కుమారుడిని పిలిచే పద్ధతి ఇది.

Correct: D — ముందు పుట్టినవాడు (అన్న)

అగ్రజుడు = అగ్రం (ముందు) + జుడు (పుట్టినవాడు) = ముందు పుట్టినవాడు, అంటే అన్న. తరువాత పుట్టినవాడు అనుజుడు (తమ్ముడు). భూమి నుండి పుట్టినవాడు కుజుడు. అగ్ర, అను అనే పూర్వ భాగాలు ముందు, తరువాత అనే క్రమాన్ని సూచిస్తాయి; చివరి -జుడు రెండింటిలోనూ పుట్టినవాడు అనే అర్థం ఇస్తుంది. అందుకే అన్న, తమ్ముడు అనే తేడా ముందు భాగం చూసి తెలుస్తుంది.