ఫజల్ అలీ కమిషన్ – SRC (States Reorganisation Commission) · Practice MCQs

Correct: A — ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పడి దేశవ్యాప్తంగా పునర్వ్యవస్థీకరణకు దారి తీసింది

పొట్టి శ్రీరాములు ఆత్మార్పణ తర్వాత ఆంధ్ర రాష్ట్రం (1 అక్టోబర్ 1953) ఏర్పడింది; ఇతర ప్రాంతాల డిమాండ్ల వల్ల కేంద్రం SRCను నియమించింది. ధార్ కమిషన్ 1948లోనే, ఆ దీక్షకు ముందు నియమితమైంది.

Correct: B — పాలనా సౌలభ్యానికి

ధార్ కమిషన్ భాషా ప్రాతిపదికన రాష్ట్రాల ఏర్పాటును సిఫార్సు చేయకుండా పాలనా సౌలభ్యానికి ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది. JVP కమిటీ కూడా వెంటనే భాషా రాష్ట్రాలు వద్దని సూచించింది.

Correct: C — భాషా ప్రాతిపదికన ఏర్పడిన మొదటి రాష్ట్రం

ఆంధ్ర రాష్ట్రం భాషా ప్రాతిపదికన ఏర్పడిన మొదటి రాష్ట్రం (1 అక్టోబర్ 1953), రాజధాని కర్నూలు, మొదటి ముఖ్యమంత్రి టంగుటూరి ప్రకాశం పంతులు. సంజీవ రెడ్డి 1956లో ఏర్పడిన ఆంధ్రప్రదేశ్ మొదటి ముఖ్యమంత్రి.

Correct: D — జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ

SRCను డిసెంబర్ 1953లో ప్రధానమంత్రి నెహ్రూ కాలంలో నియమించారు. ఇందిరా గాంధీ ప్రధానిగా 1969లో ఎనిమిది సూత్రాల పథకం ప్రకటించారు. నెహ్రూ ప్రధానిగా ఉండగానే ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పడి, SRC నియమితమై, చివరికి 1956 చట్టం వచ్చింది; అందువల్ల ఆ నిర్ణయాల్లో ఆయన పాత్ర కీలకం.

Correct: B — భాష ఒక్కటే కాదు, దేశ ఐక్యత, భద్రత, ఆర్థిక-పాలనా సౌలభ్యం, ప్రజల ఆకాంక్షలు కూడా చూడాలి

SRC ప్రాతిపదికలు: భాష ఒక్కటే కాదు; దేశ ఐక్యత, భద్రత, ఆర్థిక-పాలనా సౌలభ్యం, ప్రజల ఆకాంక్షలు కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. అందువల్ల తెలంగాణను ప్రస్తుతానికి వేరుగా ఉంచాలని చెప్పింది.

Correct: C — భాషా ప్రాతిపదికన విడదీయాలని; తెలంగాణను ప్రస్తుతానికి వేరే రాష్ట్రంగా ఉంచాలని

SRC హైదరాబాద్ రాష్ట్రాన్ని భాషా ప్రాతిపదికన విడదీయాలని, తెలంగాణను ప్రస్తుతానికి వేరే రాష్ట్రంగా ఉంచాలని సూచించింది. 1956లో చివరికి హైదరాబాద్ మూడు భాగాలైంది, తెలంగాణ ఆంధ్రతో కలిసింది.

Correct: D — ఉర్దూ పాలనా భాష కొనసాగింపు

SRC గుర్తించిన విశాలాంధ్ర ప్రయోజనాలు: నదీ జలాల సమగ్ర వినియోగం, ఆంధ్రకు శాశ్వత రాజధాని, ఒకే భాష మాట్లాడే ప్రజల ఐక్యత. ఉర్దూ పాలనా భాష కొనసాగింపు విశాలాంధ్ర ప్రయోజనం కాదు.

Correct: A — తెలంగాణ ప్రజాభిప్రాయం విలీనానికి ఇంకా స్పష్టంగా అనుకూలంగా లేదు కాబట్టి

SRC అభిప్రాయం: తెలంగాణ ప్రజాభిప్రాయం ఇంకా స్పష్టంగా విలీనానికి అనుకూలంగా లేదు; అందుకే తొందరపడకూడదు, సుమారు 1961 ఎన్నికల తర్వాత శాసనసభ 2/3 మెజారిటీతో కోరితేనే విలీనం.

Correct: C — 382–389

నోట్స్ ప్రకారం తెలంగాణ అంశంపై నివేదికలోని సుమారు 382–389 పేరాలు ప్రత్యేకంగా చర్చించాయి. ఈ పేరాల్లోనే 1961 ఎన్నికలు, 2/3 మెజారిటీ షరతు ఉన్నాయి. ఈ పేరాల్లోనే ఇరు వైపుల వాదనలు విని, 1961 తర్వాత 2/3 మెజారిటీ షరతుతో విలీనం కావచ్చని సూచించింది.

Correct: D — తెలంగాణ మిగులు ఆదాయం (ముఖ్యంగా ఎక్సైజ్) ఆంధ్ర అభివృద్ధికి వెళ్తుందని

తెలంగాణకు మిగులు ఆదాయం (ముఖ్యంగా ఎక్సైజ్ ఆదాయం) ఉంది; ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఆర్థిక లోటులో ఉంది. విలీనమైతే తెలంగాణ ఆదాయం ఆంధ్ర అభివృద్ధికి వెళ్తుందని భయం. ఇదే అంశం తర్వాత 1969లో మిగులు నిధుల సమస్యగా మారింది.