ఆవిష్కరణలు & కనుగొన్నవారు (Inventions & Discoveries)

భౌతిక శాస్త్రం, విద్యుత్ రంగంలో ఎవరు ఏది కనుగొన్నారు అనే ప్రశ్నలు ప్రతి పోటీ పరీక్షలో వస్తాయి. ముందు ఆవిష్కర్త పేరు, తర్వాత సంవత్సరం గుర్తుపెట్టుకోండి.

• టెలిఫోన్ (Telephone): అలెగ్జాండర్ గ్రాహం బెల్ – 1876.
• విద్యుత్ బల్బ్ (Electric Bulb): థామస్ ఆల్వా ఎడిసన్ – 1879. ఫోనోగ్రాఫ్ కూడా ఎడిసన్ కనుగొన్నాడు.
• రేడియో (వైర్‌లెస్ టెలిగ్రఫీ): గుగ్లీల్మో మార్కోనీ.
• టెలివిజన్ (Television): జాన్ లోగీ బెయిర్డ్ (1920ల్లో).
• విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణ (Electromagnetic Induction): మైకెల్ ఫారడే – 1831. డైనమో (జనరేటర్) సూత్రం ఇదే.
• బ్యాటరీ (Voltaic Pile): అలెస్సాండ్రో వోల్టా – 1800.
• X-కిరణాలు (X-rays): విల్హెల్మ్ రాంట్‌జెన్ – 1895.
• రేడియోధార్మికత (Radioactivity): హెన్రీ బెక్వెరల్ – 1896.
• రేడియం, పొలోనియం: మేరీ క్యూరీ, పియర్ క్యూరీ – 1898.
• ఎలక్ట్రాన్ (Electron): జె.జె. థాంసన్ – 1897.
• పరమాణు కేంద్రకం (Nucleus): ఎర్నెస్ట్ రూథర్‌ఫర్డ్ – 1911. ప్రోటాన్ కూడా ఆయనే కనుగొన్నాడు.
• న్యూట్రాన్ (Neutron): జేమ్స్ చాడ్విక్ – 1932.
• ట్రాన్సిస్టర్ (Transistor): బార్డీన్, బ్రాటెయిన్, షాక్లీ – 1947 (బెల్ ల్యాబ్స్).
• లేజర్ (Laser): థియోడర్ మైమాన్ – 1960.
• రాడార్ (Radar): రాబర్ట్ వాట్సన్-వాట్ (1930లలో).

వైద్యం, జీవ శాస్త్ర రంగంలో జరిగిన ఆవిష్కరణలు ప్రజల ఆయుష్షును పెంచాయి. వ్యాక్సిన్లు, యాంటీబయాటిక్స్, వ్యాధి కారక క్రిముల ఆవిష్కర్తలను పరీక్షల్లో తరచూ అడుగుతారు.

• స్మాల్‌పాక్స్ వ్యాక్సిన్: ఎడ్వర్డ్ జెన్నర్ – 1796. ఆయనను 'వ్యాక్సినేషన్ పితామహుడు' అంటారు.
• రేబిస్ వ్యాక్సిన్: లూయీ పాశ్చర్ – 1885. పాశ్చరైజేషన్ పద్ధతి కూడా ఆయనదే.
• పెన్సిలిన్ (Penicillin): అలెగ్జాండర్ ఫ్లెమింగ్ – 1928. ఇది మొదటి యాంటీబయాటిక్.
• పోలియో వ్యాక్సిన్:
  1. జోనాస్ సాల్క్ (ఇంజెక్షన్)
  2. ఆల్బర్ట్ సేబిన్ (నోటి చుక్కలు).
• ఇన్సులిన్ (Insulin): బాంటింగ్, బెస్ట్ – 1921.
• TB క్రిమి: రాబర్ట్ కోచ్ – 1882లో క్షయ క్రిమిని కనుగొన్నాడు.
• రక్త ప్రసరణ (Circulation of Blood): విలియం హార్వే.
• రక్త గ్రూపులు (Blood Groups): కార్ల్ లాండ్‌స్టైనర్ – 1901 (A, B, O).
• కణం (Cell): రాబర్ట్ హుక్ – 1665 (కార్క్ ముక్కలో). సజీవ కణాలను, బ్యాక్టీరియాను మొదట చూసింది ల్యూవెన్‌హాక్.
• కణ సిద్ధాంతం (Cell Theory): ష్లీడెన్, ష్వాన్.
• వారసత్వ సూత్రాలు (Laws of Heredity): గ్రెగర్ మెండల్ – 1866. ఆయన 'జన్యుశాస్త్ర పితామహుడు'.
• జీవ పరిణామం (Origin of Species): చార్లెస్ డార్విన్ – 1859.
• DNA డబుల్ హెలిక్స్: వాట్సన్, క్రిక్ – 1953.
• యాంటీసెప్టిక్ శస్త్రచికిత్స: జోసెఫ్ లిస్టర్.

తెలంగాణకు సంబంధం మలేరియా పరాన్నజీవి దోమ ద్వారా వ్యాపిస్తుందని రొనాల్డ్ రాస్ 1897లో సికింద్రాబాద్‌లో కనుగొన్నాడు. ఈ పరిశోధనకు 1902లో నోబెల్ బహుమతి వచ్చింది.

పారిశ్రామిక విప్లవం నుండి ఇప్పటి వరకు వచ్చిన యంత్రాలు, వాహనాల ఆవిష్కర్తలు పరీక్షల్లో సులభంగా మార్కులు తెచ్చే ప్రశ్నలు.

• ఆవిరి యంత్రం (Steam Engine): జేమ్స్ వాట్ దీన్ని మెరుగుపరిచి ఆచరణాత్మకంగా మార్చాడు.
• ఆవిరి రైలింజన్ (Steam Locomotive): జార్జ్ స్టీఫెన్‌సన్ – ఆయనను 'రైల్వేల పితామహుడు' అంటారు.
• పెట్రోల్ కారు: కార్ల్ బెంజ్ – 1885.
• డీజిల్ ఇంజిన్: రుడాల్ఫ్ డీజిల్.
• విమానం (Aeroplane): రైట్ సోదరులు (ఆర్విల్, విల్బర్) – 1903.
• హెలికాప్టర్ (ఆచరణాత్మకమైనది): ఇగోర్ సికోర్స్కీ.
• వేడి గాలి బెలూన్: మాంట్‌గోల్ఫియర్ సోదరులు – 1783.
• ముద్రణ యంత్రం (Printing Press): జోహాన్ గూటెన్‌బర్గ్ – సుమారు 1440.
• టెలిగ్రాఫ్, మోర్స్ కోడ్: శామ్యూల్ మోర్స్.
• కుట్టు మిషన్ (Sewing Machine): ఎలియాస్ హోవ్.
• స్పిన్నింగ్ జెన్నీ:
  1. జేమ్స్ హార్‌గ్రీవ్స్
  2. పవర్ లూమ్: ఎడ్మండ్ కార్ట్‌రైట్.
• కాటన్ జిన్: ఎలీ విట్నీ.
• లిఫ్ట్ భద్రతా పరికరం: ఎలీషా ఓటిస్.
• బాల్ పాయింట్ పెన్: లాస్లో బీరో.
• సినిమా (Cinematograph): లూమియర్ సోదరులు – 1895.
• డైనమైట్ (Dynamite): ఆల్ఫ్రెడ్ నోబెల్ – 1867.

కంప్యూటర్, ఇంటర్నెట్, మొబైల్ రంగాల్లో ఆవిష్కర్తల పేర్లు ఇటీవలి పరీక్షల్లో ఎక్కువగా వస్తున్నాయి. ఇవి సులభంగా గుర్తుంచుకునే అంశాలు.

• కంప్యూటర్ పితామహుడు (Father of Computer): చార్లెస్ బాబేజ్. ఆయన 'అనలిటికల్ ఇంజిన్' రూపొందించాడు.
• మొదటి ప్రోగ్రామర్: అడా లవ్‌లేస్.
• వరల్డ్ వైడ్ వెబ్ (WWW): టిమ్ బెర్నర్స్-లీ – 1989.
• ఈమెయిల్ (Email): రే టాంలిన్సన్ – 1971. '@' గుర్తును ఉపయోగించింది ఆయనే.
• మొబైల్ ఫోన్ (మొదటి కాల్): మార్టిన్ కూపర్ – 1973.
• ఫోటోకాపీ (Xerography): చెస్టర్ కార్ల్‌సన్.
• ట్రాన్సిస్టర్: 1947 – ఆధునిక ఎలక్ట్రానిక్స్‌కు పునాది.
• లేజర్: థియోడర్ మైమాన్ – 1960.
• కాల్క్యులేటింగ్ యంత్రం (Pascaline): బ్లేజ్ పాస్కల్.
• టైప్‌రైటర్: క్రిస్టోఫర్ షోల్స్ రూపొందించాడు.

ఉపగ్రహ రంగం

• మొదటి కృత్రిమ ఉపగ్రహం: స్పుత్నిక్-1 (సోవియట్ యూనియన్) – 1957.
• మొదటి భారత ఉపగ్రహం: ఆర్యభట్ట – 1975.

రసాయన శాస్త్రంలో మూలకాలు, పరమాణు సిద్ధాంతాలు, ప్రముఖ నియమాలను ఎవరు ప్రతిపాదించారో గుర్తుంచుకోవడం పరీక్షలకు ఉపయోగపడుతుంది.

• ఆవర్తన పట్టిక (Periodic Table): దిమిత్రి మెండలీవ్ – 1869.
• పరమాణు సిద్ధాంతం (Atomic Theory): జాన్ డాల్టన్.
• పరమాణు నమూనా (Atomic Model): రూథర్‌ఫర్డ్ (కేంద్రక నమూనా), నీల్స్ బోర్ (కక్ష్యల నమూనా – 1913).
• ఆక్సిజన్ (Oxygen):
  1. జోసెఫ్ ప్రీస్ట్లీ కనుగొన్నాడు
  2. 'ఆక్సిజన్' అని పేరు పెట్టింది లావోయిజర్.
• హైడ్రోజన్ (Hydrogen): హెన్రీ కేవెండిష్ – 1766.
• నైట్రోజన్ (Nitrogen): డేనియల్ రూథర్‌ఫర్డ్.
• క్లోరిన్ (Chlorine): కార్ల్ షీలే.
• ప్లాస్టిక్ (Bakelite): లియో బేక్‌ల్యాండ్ – 1907.
• నైలాన్ (Nylon): వాలెస్ కారోథర్స్.
• కేంద్రక విచ్ఛిత్తి (Nuclear Fission): ఒట్టో హాన్, ఫ్రిట్జ్ స్ట్రాస్మన్ – 1938.
• మొదటి అణు రియాక్టర్: ఎన్రికో ఫెర్మి – 1942.
• క్వాంటం సిద్ధాంతం: మాక్స్ ప్లాంక్ – 1900.
• సాపేక్ష సిద్ధాంతం (Relativity): ఆల్బర్ట్ ఐన్‌స్టీన్.
• ఫోటో ఎలక్ట్రిక్ ప్రభావం: ఐన్‌స్టీన్ వివరించాడు (నోబెల్ 1921).
• అనిశ్చితి సూత్రం (Uncertainty Principle): వెర్నర్ హైజెన్‌బర్గ్.
• గురుత్వాకర్షణ, చలన నియమాలు: ఐజాక్ న్యూటన్.

గుర్తుంచుకునే చిట్కా ఆవర్తన పట్టిక = మెండలీవ్ (M-M); ఆక్సిజన్ = ప్రీస్ట్లీ; హైడ్రోజన్ = కేవెండిష్.

సూర్యుడు, గ్రహాలు, అంతరిక్ష యాత్రల గురించి కనుగొన్న శాస్త్రవేత్తల పేర్లు ప్రతి పరీక్షలో కనిపిస్తాయి.

• సూర్యకేంద్ర సిద్ధాంతం (Heliocentric Theory): నికోలస్ కోపర్నికస్ – సూర్యుడు కేంద్రంలో ఉంటాడు, భూమి తిరుగుతుంది.
• ఖగోళ పరిశీలనకు టెలిస్కోప్: గెలీలియో గెలీలీ దీన్ని ఉపయోగించాడు. (టెలిస్కోప్ మొదట తయారు చేసింది హాన్స్ లిప్పర్‌షే.)
• గ్రహ చలన నియమాలు (Laws of Planetary Motion): జోహాన్నెస్ కెప్లర్.
• గురుత్వాకర్షణ నియమం: ఐజాక్ న్యూటన్.
• యురేనస్ గ్రహం: విలియం హెర్షెల్ – 1781.
• ప్లూటో: క్లైడ్ టాంబో – 1930.
• విశ్వ వ్యాకోచం (Expanding Universe): ఎడ్విన్ హబుల్.
• బిగ్ బ్యాంగ్ ఆలోచన: జార్జెస్ లెమైత్ర్.
• చంద్రశేఖర్ పరిమితి: సుబ్రహ్మణ్యన్ చంద్రశేఖర్ – నక్షత్రాల అంతిమ దశకు సంబంధించింది.

అంతరిక్ష యాత్రల మొదటివారు

• అంతరిక్షంలోకి వెళ్లిన మొదటి మానవుడు: యూరీ గగారిన్ (రష్యా) – 1961.
• మొదటి మహిళ: వాలెంటినా తెరెష్కోవా – 1963.
• చంద్రునిపై కాలు మోపిన మొదటి మానవుడు: నీల్ ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్ – 1969 (అపోలో-11). అతనితో పాటు బజ్ ఆల్డ్రిన్.
• అంతరిక్షంలోకి వెళ్లిన మొదటి భారతీయుడు: రాకేశ్ శర్మ – 1984.

భారతీయ శాస్త్రవేత్తలు, వారి పరిశోధనలు, నోబెల్ బహుమతి పొందిన భారతీయుల వివరాలు పరీక్షల్లో తప్పనిసరిగా వస్తాయి.

భారతీయ శాస్త్రవేత్తలు

• ఆర్యభట్ట: 'ఆర్యభటీయం' గ్రంథకర్త (క్రీ.శ. 499). భూమి తన అక్షం మీద తిరుగుతుందని చెప్పాడు.
• సుశ్రుతుడు: శస్త్రచికిత్స పితామహుడు. చరకుడు: 'చరక సంహిత' – వైద్య గ్రంథం.
• భాస్కరాచార్య II: 'లీలావతి' గణిత గ్రంథం.
• సి.వి. రామన్: రామన్ ప్రభావం (1928), నోబెల్ 1930. ఫిబ్రవరి 28 – జాతీయ విజ్ఞాన దినోత్సవం.
• జె.సి. బోస్:
  1. క్రెస్కోగ్రాఫ్
  2. మొక్కలకు జీవం ఉందని నిరూపించాడు.
• ఎస్.ఎన్. బోస్: బోస్-ఐన్‌స్టీన్ గణాంకాలు (బోసాన్ కణం పేరు ఆయన నుండే).
• హోమీ జె. భాభా: భారత అణు కార్యక్రమ పితామహుడు.
• విక్రమ్ సారాభాయ్: భారత అంతరిక్ష కార్యక్రమ పితామహుడు.
• ఎ.పి.జె. అబ్దుల్ కలాం: 'మిస్సైల్ మ్యాన్ ఆఫ్ ఇండియా'.
• మేఘనాథ్ సాహా: సాహా అయనీకరణ సమీకరణం.
• యెల్లాప్రగడ సుబ్బారావు (భీమవరం, ఆంధ్రప్రదేశ్): మెథోట్రెక్సేట్ కేన్సర్ మందు
• ATP, ఫాస్ఫోక్రియాటిన్ పరిశోధనలు.

నోబెల్ బహుమతి పొందిన భారతీయులు

• రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ – సాహిత్యం, 1913.
• సి.వి. రామన్ – భౌతికశాస్త్రం, 1930.
• హరగోవింద్ ఖొరానా – వైద్యం, 1968 (జన్యు సంకేతం).
• మదర్ థెరిసా – శాంతి, 1979.
• ఎస్. చంద్రశేఖర్ – భౌతికశాస్త్రం, 1983.
• అమర్త్యసేన్ – ఆర్థికశాస్త్రం, 1998.
• వెంకట్రామన్ రామకృష్ణన్ – రసాయనశాస్త్రం, 2009.
• కైలాష్ సత్యార్థి – శాంతి, 2014 (మలాలా యూసఫ్‌జాయ్‌తో కలిసి).
• అభిజిత్ బెనర్జీ – ఆర్థికశాస్త్రం, 2019.