ఉపగ్రహాలు & ప్రయోగ వాహకాలు (Satellites & Launch Vehicles) · Practice MCQs

Correct: A — ఎక్కువ సార్లు విజయవంతంగా ప్రయోగాలు చేసిన అనుభవం ఉంది కాబట్టి

PSLV ఎక్కువ సార్లు విజయవంతంగా వెళ్లిన నమ్మకమైన రాకెట్ కాబట్టి దీన్ని వర్క్‌హార్స్ అంటారు. అత్యంత శక్తివంతమైన రాకెట్ LVM3; క్రయోజెనిక్ ఇంజిన్ GSLV/LVM3 లో ఉంటుంది.

Correct: D — నాలుగు

PSLV నాలుగు దశల రాకెట్; దశలు వరుసగా ఘన – ద్రవ – ఘన – ద్రవ. GSLV, LVM3 లో మూడు దశలు ఉంటాయి. ఇందులో రెండో దశలో వికాస్ ఇంజిన్ అనే ద్రవ ఇంధన ఇంజిన్ ఉంటుంది; GSLV, LVM3 లలో మూడు దశలు ఉంటాయి కాబట్టి ఈ రెండింటినీ కలగలపకూడదు.

Correct: C — PSLV-C37

PSLV-C37 (2017) ఒకే ప్రయోగంలో 104 ఉపగ్రహాలను కక్ష్యలోకి పంపింది. SLV-3 1980లో కేవలం ఒక్క ఉపగ్రహాన్ని (రోహిణి) కక్ష్యలోకి చేర్చింది. ఆ ప్రయోగం 15 ఫిబ్రవరి 2017న జరిగి ప్రపంచ రికార్డు సృష్టించింది.

Correct: D — ద్రవ హైడ్రోజన్, ద్రవ ఆక్సిజన్

క్రయోజెనిక్ ఇంజిన్‌లో ద్రవ హైడ్రోజన్ (ఇంధనం), ద్రవ ఆక్సిజన్ (ఆక్సిడైజర్) అత్యంత తక్కువ ఉష్ణోగ్రతల్లో వాడతారు; ఇది అత్యధిక శక్తినిస్తుంది. అమ్మోనియం పర్క్లోరేట్ + అల్యూమినియం ఘన చోదకం.

Correct: A — GSLV Mk III (LVM3)

LVM3 (GSLV Mk III) ఇస్రో అత్యంత శక్తివంతమైన ప్రయోగ వాహకం; సుమారు 4,000 కిలోల పేలోడ్‌ను GTOకి పంపగలదు. చంద్రయాన్-2, 3 లను ఇదే ప్రయోగించింది. దీని దశలు ఘన బూస్టర్లు (S200), ద్రవ కోర్ (L110), క్రయోజెనిక్ (C25).

Correct: B — చిన్న ఉపగ్రహాలను (సుమారు 500 కిలోల వరకు) తక్కువ ఖర్చుతో పంపడానికి

SSLV (Small Satellite Launch Vehicle) చిన్న ఉపగ్రహాలను (సుమారు 500 కిలోల వరకు) తక్కువ భూ కక్ష్యకు తక్కువ ఖర్చుతో, త్వరగా పంపుతుంది. భారీ ఉపగ్రహాలకు GSLV/LVM3 వాడతారు.

Correct: D — న్యూటన్ మూడో గమన నియమం (చర్య–ప్రతిచర్య)

రాకెట్ వేడి వాయువులను కిందికి వదిలితే ప్రతిచర్యగా పైకి వెళ్తుంది; ఇది న్యూటన్ మూడో నియమం. ఓమ్ నియమం విద్యుత్‌కు, బాయిల్ నియమం వాయువులకు సంబంధించినవి. గాలి నింపిన బుడగ నోరు వదిలితే గాలి వెనక్కి వెళ్లి బుడగ ముందుకు దూసుకెళ్లడం కూడా ఇదే సూత్రం.

Correct: D — ఆక్సిజన్ (ఆక్సిడైజర్)

అంతరిక్షంలో గాలి (ఆక్సిజన్) లేదు కాబట్టి రాకెట్ ఇంధనంతో పాటు ఆక్సిడైజర్‌ను తనతో తీసుకెళ్తుంది. ఇంధనం + ఆక్సిడైజర్ కలిసి చోదకం (Propellant) అవుతుంది. అందుకే క్రయోజెనిక్ ఇంజిన్‌లో ద్రవ ఆక్సిజన్‌ను, ఘన చోదకాల్లో ఆక్సిడైజర్ పదార్థాన్ని ఇంధనంతో కలిపి ఉంచుతారు.

Correct: C — ట్రాన్స్‌పాండర్ (Transponder)

ట్రాన్స్‌పాండర్ ఉపగ్రహంలో సిగ్నల్‌ను అందుకుని, పెంచి, తిరిగి భూమికి పంపుతుంది. సౌర ఫలకాలు ఉపగ్రహానికి విద్యుత్ ఇస్తాయి. సమాచార ఉపగ్రహాలు టీవీ ప్రసారం, ఫోన్, ఇంటర్నెట్ సేవలకు ఈ పరికరాన్నే ప్రధానంగా వాడతాయి.

Correct: C — రోహిణి

1980లో SLV-3 రోహిణి ఉపగ్రహాన్ని విజయవంతంగా కక్ష్యలోకి చేర్చింది; 1979లో దాని మొదటి ప్రయోగం విఫలమైంది. ఆర్యభట్ట (1975) సోవియట్ రాకెట్ ద్వారా వెళ్లింది, ఎడ్యుశాట్ 2004లో ప్రయోగించిన విద్యా ఉపగ్రహం.