Free practice MCQs with answers and explanations for ఉష్ణ వ్యాపన పద్ధతులు (Modes of Heat Transfer) in ఉష్ణం & ఉష్ణోగ్రత (Heat). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
ఘన పదార్థాల్లో ఉష్ణం ప్రధానంగా ఏ పద్ధతిలో ప్రసరిస్తుంది?
A. సంవహనం (Convection)
B. వికిరణం (Radiation)
C. బాష్పీభవనం
D. ఉష్ణ వహనం (Conduction)
Answer & explanation
Correct: D — ఉష్ణ వహనం (Conduction)
ఘనాల్లో అణువులు స్థిర స్థానాల్లో ఉండి ఒకదానినొకటి ఢీకొనడం ద్వారా ఉష్ణం ప్రసరిస్తుంది, దీన్నే వహనం అంటారు. సంవహనం ద్రవాలు, వాయువుల్లో జరుగుతుంది, వికిరణానికి మాధ్యమం అవసరం లేదు. బాష్పీభవనం ఉష్ణ వ్యాపన పద్ధతి కాదు, స్థితి మార్పు.
సూర్యుడు, భూమి మధ్య ఎక్కువ భాగం శూన్యం ఉంటుంది. వహనం, సంవహనానికి పదార్థ మాధ్యమం కావాలి కాబట్టి అవి కుదరవు. విద్యుదయస్కాంత తరంగాల రూపంలో జరిగే వికిరణానికి మాధ్యమం అవసరం లేదు, అది కాంతి వేగంతో ప్రయాణిస్తుంది. ఉత్పతనం స్థితి మార్పు.
లోహాల్లో వెండి అత్యుత్తమ ఉష్ణ వాహకం; దాని తర్వాత రాగి వస్తుంది. అందుకే విద్యుత్ తీగలు, వంట పాత్రల అడుగు భాగాలకు రాగి విరివిగా వాడతారు, కానీ వెండి ఖరీదైనందున వాడకం తక్కువ. ఈ క్రమం పరీక్షల్లో తరచూ అడిగేది.
థర్మోస్ ఫ్లాస్క్ లోపలి రెండు గోడల మధ్య ఉండే శూన్యం వల్ల ఏ ఉష్ణ వ్యాపన పద్ధతులు ఆగుతాయి?
A. వికిరణం మాత్రమే
B. సంవహనం, వికిరణం
C. వహనం, సంవహనం
D. వహనం, వికిరణం
Answer & explanation
Correct: C — వహనం, సంవహనం
శూన్యంలో అణువులు లేవు కాబట్టి వహనం, సంవహనం రెండూ జరగవు. వికిరణానికి మాధ్యమం అవసరం లేదు కాబట్టి దాన్ని తగ్గించడానికి గోడలకు వెండి పూత వేస్తారు, అది ఉష్ణాన్ని పరావర్తనం చేస్తుంది. ఈ విధంగా మూడు రకాల ఉష్ణ నష్టాలు తగ్గుతాయి.
వేసవిలో తెల్ల బట్టలు వేసుకోవడం మంచిదని చెప్పడానికి కారణం ఏమిటి?
A. తెల్లటి వస్తువులు ఉష్ణాన్ని ఎక్కువగా గ్రహిస్తాయి
B. తెల్లటి వస్తువుల విశిష్టోష్ణం ఎక్కువ
C. తెల్లటి వస్తువులు ఉష్ణ వహనాన్ని పెంచుతాయి
D. తెల్లటి వస్తువులు ఉష్ణ వికిరణాన్ని పరావర్తనం చేస్తాయి
Answer & explanation
Correct: D — తెల్లటి వస్తువులు ఉష్ణ వికిరణాన్ని పరావర్తనం చేస్తాయి
తెల్లటి ఉపరితలాలు సూర్యుని ఉష్ణ వికిరణంలో ఎక్కువ భాగాన్ని పరావర్తనం చేస్తాయి, అందువల్ల తక్కువ వేడెక్కుతాయి. నల్లటి వస్తువులు ఉష్ణాన్ని బాగా గ్రహిస్తాయి, బాగా వికిరణం కూడా చేస్తాయి. కాబట్టి రెండో ఎంపిక నల్ల వస్తువుల లక్షణం, తెల్లవి కాదు.
పగటిపూట తీరం వద్ద సముద్రం నుండి భూమి వైపు గాలి (sea breeze) వీయడానికి కారణమైన ఉష్ణ వ్యాపన పద్ధతి ఏది?
A. సంవహనం
B. వహనం
C. ద్రవీభవనం
D. ఉత్పతనం
Answer & explanation
Correct: A — సంవహనం
పగలు భూమి త్వరగా వేడెక్కుతుంది, దాని మీది వేడి గాలి పైకి వెళ్లి ఆ ఖాళీని నింపడానికి సముద్రం మీది చల్లని గాలి భూమి వైపు వస్తుంది. ఇది గాలి కణాల కదలిక ద్వారా జరిగే సంవహనం. రాత్రి దిశ మారి భూ గాలి (land breeze) వీస్తుంది. ద్రవీభవనం, ఉత్పతనం స్థితి మార్పులు.
ఈ క్రింది నాలుగింటిలో ఉష్ణ వాహకం కాని (బ్యాడ్ కండక్టర్) పదార్థం ఏది?
A. వెండి
B. చెక్క
C. రాగి
D. ఇనుము
Answer & explanation
Correct: B — చెక్క
వెండి, రాగి, ఇనుము లోహాలు కాబట్టి మంచి ఉష్ణ వాహకాలు. చెక్క ఉష్ణ నిరోధకం (బ్యాడ్ కండక్టర్); అందుకే వంట పాత్రల హ్యాండిల్స్ చెక్క లేదా ప్లాస్టిక్తో చేస్తారు. గాలి, ఉన్ని కూడా బ్యాడ్ కండక్టర్లు, అందుకే ఉన్ని దుస్తులు చలి నుండి కాపాడతాయి.
ఈ వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1) వికిరణానికి మాధ్యమం అవసరం లేదు. 2) సంవహనం ప్రధానంగా ఘనాల్లో జరుగుతుంది. 3) వహనంలో పదార్థ కణాలు ఒక చోటి నుండి మరో చోటికి కదలవు. వీటిలో సరైనవి ఏవి?
A. 1, 2 మాత్రమే
B. 2, 3 మాత్రమే
C. 1, 3 మాత్రమే
D. 1, 2, 3
Answer & explanation
Correct: C — 1, 3 మాత్రమే
వాక్యం 1 సరైనది, ఎందుకంటే వికిరణం శూన్యంలో కూడా జరుగుతుంది. వాక్యం 3 సరైనది, వహనంలో కణాలు తమ స్థానాల్లోనే కంపిస్తూ ఉష్ణశక్తిని అందిస్తాయి. వాక్యం 2 తప్పు, సంవహనం ద్రవాలు, వాయువుల్లో కణాలే కదులుతూ జరుగుతుంది.
D. నిప్పు దగ్గర కూర్చున్నప్పుడు వేడి తగలడం – సంవహనం
Answer & explanation
Correct: D — నిప్పు దగ్గర కూర్చున్నప్పుడు వేడి తగలడం – సంవహనం
నిప్పు దగ్గర కూర్చున్నప్పుడు ఒంటికి తగిలే వేడి వికిరణం వల్ల, సంవహనం వల్ల కాదు; కాబట్టి ఆ జత తప్పు. గరిటె చివర వేడెక్కడం ఘనంలో వహనం, సూర్యుని వేడి శూన్యం గుండా వచ్చే వికిరణం, సముద్రపు గాలి సంవహన ప్రవాహం అనే మిగతా జతలు సరైనవి.