టీకాలు & రోగనిరోధక శక్తి (Vaccines & Immunity) · Practice MCQs

Correct: A — సహజ రోగనిరోధకత (Innate immunity)

సహజ రోగనిరోధకత పుట్టుకతోనే ఉంటుంది; చర్మం, శ్లేష్మ పొర, లాలాజలం, భక్షక కణాలు దీనిలో భాగాలు. ఇది ఒక నిర్దిష్ట వ్యాధికారకానికి ప్రత్యేకం కాదు, అన్నింటికీ ఒకేలా స్పందిస్తుంది. మిగిలిన మూడు ఎంపికలు జీవితకాలంలో సంపాదించే ఆర్జిత రోగనిరోధకతకు చెందినవి.

Correct: B — నిష్క్రియ ఆర్జిత రోగనిరోధకత

ముర్రుపాలలో తల్లి తయారు చేసిన IgA యాంటీబాడీలు ఉంటాయి; శిశువు శరీరం వాటిని తయారు చేయదు, బయటి నుండి పొందుతుంది. అందుకే ఇది నిష్క్రియ రోగనిరోధకత. క్రియాశీలంలో శరీరమే యాంటీబాడీలను తయారు చేస్తుంది, ఇక్కడ అలా జరగదు.

Correct: C — లైసోజైమ్

లైసోజైమ్ అనే ఎంజైమ్ కన్నీళ్లు, లాలాజలంలో ఉండి బ్యాక్టీరియా కణాల గోడను విచ్ఛిన్నం చేస్తుంది. ఇది సహజ రోగనిరోధకతలోని రసాయన అడ్డంకి. ఇన్సులిన్, థైరాక్సిన్ హార్మోన్లు; హిస్టమిన్ అలెర్జీ ప్రతిచర్యలో విడుదలవుతుంది.

Correct: D — ఇమ్యునోగ్లోబులిన్లు (Immunoglobulins)

యాంటీజెన్‌ను నిర్వీర్యం చేసే యాంటీబాడీలు ఇమ్యునోగ్లోబులిన్లు; వీటిలో IgG, IgA, IgM, IgE, IgD రకాలున్నాయి. హిమోగ్లోబిన్ రక్తంలో ఆక్సిజన్‌ను మోసే వర్ణకం; కెరాటిన్ జుట్టు, గోళ్లలోని ప్రొటీన్; ఇన్సులిన్ హార్మోన్.

Correct: A — హిస్టమిన్

పుప్పొడి, దుమ్ము వంటి హానికరం కాని పదార్థాలకు శరీరం అతిగా స్పందించినప్పుడు హిస్టమిన్ విడుదలై తుమ్ములు, దురద వంటి లక్షణాలు వస్తాయి. అందుకే చికిత్సలో యాంటీహిస్టమిన్ మందులు వాడతారు. మిగిలినవి హార్మోన్లు.

Correct: B — థైమస్ గ్రంథి

T కణాలు ఎముక మజ్జలో పుట్టి థైమస్ గ్రంథిలో పరిపక్వం చెందుతాయి; అందుకే వాటికి 'T' కణాలని పేరు. B కణాలు ఎముక మజ్జలోనే పరిపక్వం చెందుతాయి. థైరాయిడ్, పిట్యూటరీ, అడ్రినల్ గ్రంథులు హార్మోన్లను స్రవించే అంతఃస్రావక గ్రంథులు.

Correct: C — ఎడ్వర్డ్ జెన్నర్

ఇంగ్లాండ్ వైద్యుడు ఎడ్వర్డ్ జెన్నర్ 1796లో ఆవు ఈతల ద్వారా మశూచి టీకాను కనుగొన్నారు కాబట్టి ఆయన టీకాల పితామహుడు. పాశ్చర్ రేబిస్ టీకాను, సాల్క్ ఇంజెక్షన్ పోలియో టీకాను, సేబిన్ నోటి పోలియో చుక్కలను కనుగొన్నారు.

Correct: D — లూయీ పాశ్చర్

ఫ్రెంచ్ శాస్త్రవేత్త లూయీ పాశ్చర్ 1885లో రేబిస్ టీకాను కనుగొన్నారు; ఆయన ఆంత్రాక్స్, కోళ్ల కలరా టీకాలను కూడా అభివృద్ధి చేశారు. జెన్నర్ మశూచి టీకా, ఫ్లెమింగ్ పెన్సిలిన్, సాల్క్ పోలియో టీకాతో ముడిపడి ఉన్నారు.

Correct: A — జోనాస్ సాల్క్

జోనాస్ సాల్క్ చంపిన వైరస్‌తో ఇంజెక్షన్ రూపంలో ఇచ్చే IPV ని 1955లో కనుగొన్నారు. నోటి ద్వారా ఇచ్చే పోలియో చుక్కలు (OPV) ను ఆల్బర్ట్ సేబిన్ కనుగొన్నారు; ఈ రెండు పేర్లను కలగలపి అడగడం పరీక్షల్లో సాధారణం.

Correct: B — ఆవు

జెన్నర్ ఆవు ఈతల (Cowpox) ద్వారా మశూచి టీకాను కనుగొన్నందున లాటిన్‌లో ఆవు అనే అర్థం ఉన్న 'Vacca' నుండి 'Vaccine' పదం పుట్టింది. ఇది టీకాల చరిత్రలో ముఖ్యమైన అంశం.