అణు విచ్ఛిత్తి, సంలీనం & రియాక్టర్ భాగాలు (Fission, Fusion & Reactor)
Free practice MCQs with answers and explanations for అణు విచ్ఛిత్తి, సంలీనం & రియాక్టర్ భాగాలు (Fission, Fusion & Reactor) in భారతదేశంలో అణుశక్తి (Nuclear Energy). Tap an option to check instantly · page 1 of 2.
Q1Easy
అణు విద్యుత్ కేంద్రాల్లో, అణుబాంబులో జరిగే అణు చర్య ఏది?
A. విచ్ఛిత్తి (Fission)
B. సంలీనం (Fusion)
C. రేడియో క్షయం మాత్రమే
D. రసాయన దహనం
Answer & explanation
Correct: A — విచ్ఛిత్తి (Fission)
భారీ కేంద్రకం (యురేనియం-235, ప్లుటోనియం-239) న్యూట్రాన్ తాకిడితో చీలి శక్తిని విడుదల చేసే విచ్ఛిత్తి చర్య అణు విద్యుత్ కేంద్రాల్లో, అణుబాంబులో జరుగుతుంది. సంలీనం సూర్యుడు, హైడ్రోజన్ బాంబులో జరుగుతుంది. దహనం రసాయన చర్య, కేంద్రక చర్య కాదు.
సూర్యుడు, నక్షత్రాల్లో శక్తి ఉత్పత్తికి కారణమైన కేంద్రక చర్య ఏది?
A. విచ్ఛిత్తి (Fission)
B. సంలీనం (Fusion)
C. రసాయన దహనం
D. రేడియో క్షయం
Answer & explanation
Correct: B — సంలీనం (Fusion)
తేలికైన హైడ్రోజన్ ఐసోటోపుల కేంద్రకాలు కలిసి భారీ కేంద్రకం ఏర్పడే సంలీన చర్యతో సూర్యుడు శక్తిని ఇస్తాడు; దీనికి అతి అధిక ఉష్ణోగ్రత కావాలి. విచ్ఛిత్తి భారీ కేంద్రకాలు చీలడం, అణు రియాక్టర్లలో జరుగుతుంది.
అణు రియాక్టర్లో న్యూట్రాన్ల వేగాన్ని తగ్గించే పదార్థాన్ని ఏమంటారు?
A. నియంత్రణ కడ్డీ
B. శీతలీకరణి
C. మోడరేటర్
D. ఇంధనం
Answer & explanation
Correct: C — మోడరేటర్
మోడరేటర్ న్యూట్రాన్ల వేగాన్ని తగ్గిస్తుంది; భారజలం (D₂O), గ్రాఫైట్ దీనికి ఉదాహరణలు. నియంత్రణ కడ్డీలు న్యూట్రాన్లను పీల్చుకుంటాయి, శీతలీకరణి వేడిని బయటకు తీసుకెళ్తుంది. ఇంధనం యురేనియం.
అణు రియాక్టర్లో నియంత్రణ కడ్డీలుగా వాడే పదార్థాలు ఏవి?
A. భారజలం, గ్రాఫైట్
B. యురేనియం, ప్లుటోనియం
C. సీసం, ఇనుము
D. బోరాన్, కాడ్మియం
Answer & explanation
Correct: D — బోరాన్, కాడ్మియం
నియంత్రణ కడ్డీలు న్యూట్రాన్లను పీల్చుకుని గొలుసు చర్య వేగాన్ని అదుపు చేస్తాయి; వీటికి బోరాన్, కాడ్మియం వాడతారు. భారజలం, గ్రాఫైట్ మోడరేటర్లు, యురేనియం, ప్లుటోనియం ఇంధనాలు.
1938లో అణు విచ్ఛిత్తిని కనుగొన్న శాస్త్రవేత్తలు ఎవరు?
A. ఒట్టో హాన్, ఫ్రిట్జ్ స్ట్రాస్మన్
B. ఎన్రికో ఫెర్మీ, లిస్ మైట్నర్
C. హెన్రీ బెక్వెరెల్, మేరీ క్యూరీ
D. రిచర్డ్ ఫెయిన్మన్, నీల్స్ బోర్
Answer & explanation
Correct: A — ఒట్టో హాన్, ఫ్రిట్జ్ స్ట్రాస్మన్
విచ్ఛిత్తిని 1938లో ఒట్టో హాన్, ఫ్రిట్జ్ స్ట్రాస్మన్ కనుగొన్నారు; లిస్ మైట్నర్ దాని వివరణ ఇచ్చారు. ఫెర్మీ 1942లో నియంత్రిత గొలుసు చర్య చేశారు. బెక్వెరెల్, క్యూరీలు రేడియో ధార్మికతకు సంబంధించినవారు.
మొదటి నియంత్రిత అణు గొలుసు చర్యను 1942లో చికాగోలో ఎవరు సాధించారు?
A. ఒట్టో హాన్
B. ఎన్రికో ఫెర్మీ
C. హోమీ భాభా
D. మేరీ క్యూరీ
Answer & explanation
Correct: B — ఎన్రికో ఫెర్మీ
ఎన్రికో ఫెర్మీ 1942లో చికాగోలో మొదటి నియంత్రిత గొలుసు చర్యను సాధించారు. ఒట్టో హాన్ 1938లో విచ్ఛిత్తి కనుగొన్నవారు. భాభా భారత అణు కార్యక్రమ పితామహుడు, మేరీ క్యూరీ రేడియం కనుగొన్నవారు.
సహజ యురేనియంలో విచ్ఛిత్తికి పనికివచ్చే U-235 శాతం సుమారు ఎంత?
A. సుమారు 50%
B. సుమారు 99%
C. సుమారు 0.7%
D. సుమారు 10%
Answer & explanation
Correct: C — సుమారు 0.7%
సహజ యురేనియంలో U-235 సుమారు 0.7% మాత్రమే, మిగతాది ఎక్కువగా U-238. అందుకే రియాక్టర్కు యురేనియం శుద్ధీకరణ (enrichment) ద్వారా U-235 శాతాన్ని పెంచుతారు; భారత PHWR లు సహజ యురేనియంతో నడుస్తాయి.
సంలీన చర్య (Fusion) పై ప్రయోగాలు చేసే అంతర్జాతీయ ప్రాజెక్టు ITER ఏ దేశంలో ఉంది?
A. అమెరికా
B. జపాన్
C. భారతదేశం
D. ఫ్రాన్స్
Answer & explanation
Correct: D — ఫ్రాన్స్
ITER అంతర్జాతీయ సంలీన ప్రయోగ ప్రాజెక్టు ఫ్రాన్స్లో ఉంది; భారతదేశం ఇందులో సభ్యదేశం. అమెరికా, జపాన్ కూడా సభ్యులే కానీ కేంద్రం ఫ్రాన్స్లో ఉంది. భారత్లో ITER ప్రాజెక్టు నిర్మాణం లేదు.
కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి. (1) విచ్ఛిత్తిలో భారీ కేంద్రకం చిన్న కేంద్రకాలుగా చీలుతుంది. (2) సంలీనానికి అతి అధిక ఉష్ణోగ్రత అవసరం. (3) హైడ్రోజన్ బాంబు విచ్ఛిత్తి సూత్రంపై పనిచేస్తుంది. సరైనవి ఏవి?
A. (1) మరియు (2) మాత్రమే
B. (2) మరియు (3) మాత్రమే
C. (1) మరియు (3) మాత్రమే
D. (1), (2), (3) అన్నీ
Answer & explanation
Correct: A — (1) మరియు (2) మాత్రమే
విచ్ఛిత్తి భారీ కేంద్రకం చీలడం, సంలీనానికి అతి అధిక ఉష్ణోగ్రత అవసరం – (1), (2) సరైనవి. హైడ్రోజన్ బాంబు సంలీనం సూత్రంపై పనిచేస్తుంది, విచ్ఛిత్తి కాదు; అణుబాంబులో విచ్ఛిత్తి జరుగుతుంది. కాబట్టి (3) తప్పు.
అణు రియాక్టర్ భాగాలకు సంబంధించిన కింది జతలలో సరికానిది ఏది?
A. మోడరేటర్ – భారజలం
B. శీతలీకరణి – బోరాన్
C. నియంత్రణ కడ్డీ – కాడ్మియం
D. ఇంధనం – యురేనియం
Answer & explanation
Correct: B — శీతలీకరణి – బోరాన్
బోరాన్ నియంత్రణ కడ్డీలలో వాడే పదార్థం (న్యూట్రాన్లను పీల్చుకుంటుంది), శీతలీకరణి కాదు; శీతలీకరణిగా నీరు, భారజలం వాడతారు. భారజలం మోడరేటర్, కాడ్మియం నియంత్రణ కడ్డీ, యురేనియం ఇంధనం – ఈ మూడు జతలు సరైనవి.