భారత అణు కార్యక్రమం (Nuclear Programme) · Practice MCQs

Correct: A — డా. హోమీ జహంగీర్ భాభా

అణుశక్తిని శాంతియుత ప్రయోజనాలకు వాడే సంస్థలను భాభా నాయకత్వంలోనే ఏర్పరిచారు, కాబట్టి ఆయనే అణు కార్యక్రమ పితామహుడు. విక్రమ్ సారాభాయ్ భారత అంతరిక్ష కార్యక్రమ పితామహుడు, కలాం క్షిపణి కార్యక్రమానికి ప్రసిద్ధులు. సి.వి. రామన్ కాంతి పరిశోధనలో నోబెల్ పొందారు.

Correct: B — ముంబై

TIFR ను 1945లో హోమీ భాభా ముంబైలో స్థాపించారు. కల్పాక్కం (చెన్నై సమీపం) లో ఉన్నది IGCAR, ఇండోర్‌లో RRCAT, కోల్‌కతాలో VECC ఉన్నాయి. అణు సంస్థల స్థలాలను ఇలా వేరు చేసి గుర్తుంచుకోవాలి.

Correct: C — ట్రాంబే, ముంబై

BARC ముంబైలోని ట్రాంబేలో ఉంది. కల్పాక్కంలో ఉండేది ఇందిరా గాంధీ పరమాణు పరిశోధన కేంద్రం (IGCAR), హైదరాబాద్‌లో అణు ఇంధన కట్టల తయారీ కేంద్రం (NFC) ఉంది. BARC మొదట 1954లో AEET గా ఏర్పడింది.

Correct: D — ప్రెషరైజ్డ్ హెవీ వాటర్ రియాక్టర్లు (PHWR)

మొదటి దశలో సహజ యురేనియం ఇంధనంగా, భారజలం మోడరేటర్‌గా వాడే PHWR రియాక్టర్లు ఉంటాయి. FBR రెండో దశకు, థోరియం ఆధారిత రియాక్టర్లు (AHWR సహా) మూడో దశకు చెందినవి. కాబట్టి వరుస PHWR → FBR → థోరియం.

Correct: A — థోరియం

భారత్‌లో యురేనియం నిల్వలు తక్కువ, థోరియం నిల్వలు చాలా ఎక్కువ. అందుకే భాభా రూపొందించిన పథకంలో మూడో దశలో థోరియం-232 నుండి యురేనియం-233 తయారు చేసి వాడతారు. రేడియం, లిథియం, జిర్కోనియం ఈ పథకంలో ప్రధాన ఇంధనాలు కావు.

Correct: B — మోనజైట్ ఇసుక

కేరళ, తమిళనాడు, ఒడిశా తీరాల్లోని మోనజైట్ ఇసుకలో థోరియం అధికంగా ఉంటుంది. సిలికా ఇసుక గాజు తయారీకి వాడతారు; బాక్సైట్ అల్యూమినియం ఖనిజం; డోలమైట్ ఒక కార్బొనేట్ శిల. వీటికి థోరియంతో సంబంధం లేదు.

Correct: C — అప్సర

అప్సర 1956 ఆగస్టు 4న ట్రాంబేలో క్రిటికాలిటీ సాధించింది; ఇది ఆసియాలో మొదటి పరిశోధన రియాక్టర్ మరియు ఈత కొలను (swimming pool) రకం. ధ్రువ 1985లో వచ్చిన స్వదేశీ రియాక్టర్, పూర్ణిమ ప్లూటోనియం ఇంధనంతో, కామినీ యురేనియం-233 ఇంధనంతో పనిచేస్తాయి.

Correct: D — 1985

ధ్రువ 1985లో ప్రారంభమైంది; ఇందులో సహజ యురేనియం ఇంధనం, భారజలం వాడతారు. 1956 అప్సర, 1960 సైరస్, 1972 పూర్ణిమ సంవత్సరాలు. ధ్రువ ప్రత్యేకత విదేశీ సహకారం లేకుండా పూర్తిగా భారత్ రూపొందించడం.

Correct: A — తారాపూర్ (మహారాష్ట్ర)

తారాపూర్ 1969లో ప్రారంభమైన భారత మొదటి అణు విద్యుత్ కేంద్రం; ఇది అమెరికా సహకారంతో నిర్మించిన బాయిలింగ్ వాటర్ రియాక్టర్ (BWR) రకం. కూడంకుళం రష్యా సహకారంతో నిర్మించిన పెద్ద కేంద్రం, కైగా, నరోరా తర్వాతి కేంద్రాలు.

Correct: B — తమిళనాడు

కూడంకుళం తమిళనాడులో ఉంది; దాని మొదటి యూనిట్ 2013లో గ్రిడ్‌కు అనుసంధానమైంది. సామర్థ్యం ప్రకారం ఇది భారత అతిపెద్ద అణు విద్యుత్ కేంద్రం. కేరళ, ఆంధ్రప్రదేశ్, గుజరాత్‌లలో ఇది లేదు (గుజరాత్‌లో కాక్రాపార్ ఉంది).