పరమాణు సంఖ్య, ద్రవ్యరాశి సంఖ్య & ఐసోటోప్లు (Atomic Number, Isotopes)
Free practice MCQs with answers and explanations for పరమాణు సంఖ్య, ద్రవ్యరాశి సంఖ్య & ఐసోటోప్లు (Atomic Number, Isotopes) in పదార్థం, పరమాణువులు & అణువులు (Matter & Atoms). Tap an option to check instantly · page 1 of 2.
Q1Easy
పరమాణు సంఖ్య (Atomic Number) అంటే ఏమిటి?
A. ప్రోటాన్లు + న్యూట్రాన్ల మొత్తం
B. న్యూట్రాన్ల సంఖ్య
C. కేంద్రకంలోని ప్రోటాన్ల సంఖ్య
D. కక్ష్యల సంఖ్య
Answer & explanation
Correct: C — కేంద్రకంలోని ప్రోటాన్ల సంఖ్య
పరమాణు సంఖ్య (Z) కేంద్రకంలోని ప్రోటాన్ల సంఖ్య; తటస్థ పరమాణువులో ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్యకు కూడా ఇదే సమానం. ప్రోటాన్లు + న్యూట్రాన్ల మొత్తాన్ని ద్రవ్యరాశి సంఖ్య (A) అంటారు.
ఒకే పరమాణు సంఖ్య కలిగి, వేర్వేరు ద్రవ్యరాశి సంఖ్యలు కలిగిన పరమాణువులను ఏమంటారు?
A. ఐసోబార్లు
B. ఐసోటోప్లు
C. ఐసోటోన్లు
D. అయాన్లు
Answer & explanation
Correct: B — ఐసోటోప్లు
ఐసోటోప్లలో పరమాణు సంఖ్య (Z) ఒకటే, ద్రవ్యరాశి సంఖ్య వేరు; రసాయన లక్షణాలు ఒకేలా ఉంటాయి. ఐసోబార్లలో ద్రవ్యరాశి సంఖ్య సమానం, ఐసోటోన్లలో న్యూట్రాన్ల సంఖ్య సమానం.
శిలాజాల వయస్సు నిర్ణయించడానికి (కార్బన్ డేటింగ్) వాడే ఐసోటోప్ ఏది?
A. కార్బన్-14
B. యురేనియం-235
C. కోబాల్ట్-60
D. అయోడిన్-131
Answer & explanation
Correct: A — కార్బన్-14
కార్బన్-14 ఐసోటోప్ను శిలాజాల వయస్సు తెలుసుకోవడానికి (కార్బన్ డేటింగ్) వాడతారు. యురేనియం-235 అణు ఇంధనం, కోబాల్ట్-60 క్యాన్సర్ చికిత్స, అయోడిన్-131 థైరాయిడ్ చికిత్సకు ఉపయోగిస్తారు.
సాధారణ హైడ్రోజన్ (ప్రోటియం) పరమాణువులో ప్రత్యేకత ఏమిటి?
A. రెండు ప్రోటాన్లు ఉంటాయి
B. కేంద్రకంలో న్యూట్రాన్ ఉండదు
C. ఎలక్ట్రాన్ ఉండదు
D. మూడు న్యూట్రాన్లు ఉంటాయి
Answer & explanation
Correct: B — కేంద్రకంలో న్యూట్రాన్ ఉండదు
ప్రోటియంలో ఒక ప్రోటాన్, ఒక ఎలక్ట్రాన్ మాత్రమే ఉంటాయి; న్యూట్రాన్ ఉండదు – ఇది ప్రత్యేకత. డ్యూటీరియం, ట్రిటియంలలో న్యూట్రాన్లు ఉంటాయి. డ్యూటీరియంలో ఒక, ట్రిటియంలో రెండు న్యూట్రాన్లు ఉంటాయి; ప్రోటియంలో ఒక్కటీ ఉండదు. ఇదే హైడ్రోజన్ ప్రత్యేకత, ఈ విషయం పరీక్షల్లో తరచూ అడుగుతారు.
ఐసోబార్లలో ద్రవ్యరాశి సంఖ్య ఒకటే, పరమాణు సంఖ్య వేరు; ఆర్గాన్-40 (Z=18), కాల్షియం-40 (Z=20) దీనికి ఉదాహరణ. మిగతా జతలు ఒకే మూలకపు ఐసోటోప్లు. ఇదే విధంగా ఐసోటోన్లలో న్యూట్రాన్ల సంఖ్య సమానంగా ఉంటుంది; ఐసోటోప్, ఐసోబార్, ఐసోటోన్ నిర్వచనాలను జతపరచి గుర్తుంచుకోవాలి.
కోబాల్ట్-60 క్యాన్సర్ చికిత్సలో వాడతారు; అయోడిన్-131 థైరాయిడ్ చికిత్సకు, కార్బన్-14 వయస్సు నిర్ధారణకు, యురేనియం-235 అణు ఇంధనంగా వాడతారు. రేడియో ఐసోటోప్ల తయారీ BARC లో జరుగుతుంది; ఈ ఐసోటోప్లు వైద్యం, వ్యవసాయం, పరిశ్రమల్లో ఉపయోగపడతాయి.
ఎలక్ట్రాన్ ద్రవ్యరాశి ప్రోటాన్ ద్రవ్యరాశిలో సుమారు ఎంత భాగం?
A. 1/10 వంతు
B. సమానం
C. 1/1837 వంతు
D. రెట్టింపు
Answer & explanation
Correct: C — 1/1837 వంతు
ఎలక్ట్రాన్ ద్రవ్యరాశి ప్రోటాన్ ద్రవ్యరాశిలో సుమారు 1/1837 వంతు మాత్రమే; అందుకే పరమాణు ద్రవ్యరాశి దాదాపు కేంద్రకానిదే అవుతుంది. ఎలక్ట్రాన్ ద్రవ్యరాశి చాలా తక్కువ కాబట్టి పరమాణు ద్రవ్యరాశి లెక్కలో ప్రోటాన్లు, న్యూట్రాన్లనే పరిగణిస్తారు.
కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి.
(i) ఐసోటోప్లకు రసాయన లక్షణాలు ఒకేలా ఉంటాయి.
(ii) ఐసోబార్లకు ద్రవ్యరాశి సంఖ్య సమానం.
(iii) ఐసోటోన్లకు పరమాణు సంఖ్య సమానం.
సరైన వాక్యాలు ఏవి?
A. (ii) మరియు (iii) మాత్రమే
B. (i) మరియు (iii) మాత్రమే
C. (i) మరియు (ii) మాత్రమే
D. (i), (ii), (iii) అన్నీ
Answer & explanation
Correct: C — (i) మరియు (ii) మాత్రమే
(i), (ii) సరైనవి. (iii) తప్పు: ఐసోటోన్లలో న్యూట్రాన్ల సంఖ్య ఒకటే; పరమాణు సంఖ్య సమానంగా ఉండేవి ఐసోటోప్లు. ఐసోటోప్లు (Z సమానం), ఐసోబార్లు (A సమానం), ఐసోటోన్లు (న్యూట్రాన్లు సమానం) – ఈ మూడు నిర్వచనాల్లో ఏది సమానంగా ఉంటుందో గుర్తుంచుకుంటే ఇలాంటి ప్రశ్నలు సులభమవుతాయి.
రేడియో ఐసోటోప్ – ఉపయోగం జతల్లో తప్పుగా ఉన్నది ఏది?
A. కార్బన్-14 – శిలాజాల వయస్సు నిర్ధారణ
B. కోబాల్ట్-60 – క్యాన్సర్ చికిత్స
C. యురేనియం-235 – అణు ఇంధనం
D. అయోడిన్-131 – శిలాజాల వయస్సు నిర్ధారణ
Answer & explanation
Correct: D — అయోడిన్-131 – శిలాజాల వయస్సు నిర్ధారణ
అయోడిన్-131 థైరాయిడ్ చికిత్సకు వాడతారు; శిలాజాల వయస్సు నిర్ధారణకు వాడేది కార్బన్-14. కాబట్టి 'అయోడిన్-131 – వయస్సు నిర్ధారణ' జత తప్పు. కార్బన్-14, కోబాల్ట్-60, అయోడిన్-131, యురేనియం-235 – ఈ నాలుగు ఐసోటోప్ల ఉపయోగాలను జతపరచి నేర్చుకోవాలి.