డాల్టన్ సిద్ధాంతం, రసాయన సంయోగ నియమాలు & మోల్ (Dalton, Mole Concept)
Free practice MCQs with answers and explanations for డాల్టన్ సిద్ధాంతం, రసాయన సంయోగ నియమాలు & మోల్ (Dalton, Mole Concept) in పదార్థం, పరమాణువులు & అణువులు (Matter & Atoms). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
రసాయన చర్యలో ద్రవ్యరాశి సృష్టించబడదు, నాశనం కాదు అని చెప్పే నియమం ఏది, దీన్ని ఎవరు ప్రతిపాదించారు?
A. స్థిరానుపాత నియమం – ప్రౌస్ట్
B. అవగాడ్రో నియమం – డాల్టన్
C. ద్రవ్యరాశి నిత్యత్వ నియమం – లవోయిజియర్
D. అష్టక నియమం – న్యూలాండ్స్
Answer & explanation
Correct: C — ద్రవ్యరాశి నిత్యత్వ నియమం – లవోయిజియర్
ద్రవ్యరాశి నిత్యత్వ నియమాన్ని లవోయిజియర్ ఇచ్చారు. స్థిరానుపాత నియమం ప్రౌస్ట్ది; అష్టక నియమం న్యూలాండ్స్ది (ఆవర్తన వర్గీకరణకు సంబంధించింది). ఉదాహరణకు కొవ్వొత్తి మండినప్పుడు కొత్త పదార్థాలు ఏర్పడినా, మొత్తం ద్రవ్యరాశి సరిగా లెక్కిస్తే మారదు; ఇదే ఈ నియమ సారం.
ఒక మోల్ పదార్థంలో 6.022 × 10²³ కణాలు ఉంటాయి; దీన్ని అవగాడ్రో సంఖ్య అంటారు. 1.6 × 10⁻¹⁹ ఎలక్ట్రాన్ ఆవేశం విలువ. ఈ సంఖ్యను ఒక మోల్లోని కణాల సంఖ్యగా గుర్తుంచుకోవాలి; ఉదాహరణకు 18 గ్రాముల నీటిలో (ఒక మోల్) ఇన్ని నీటి అణువులు ఉంటాయి.
స్థిరానుపాత నియమం ప్రకారం నీటిలో హైడ్రోజన్ : ఆక్సిజన్ ద్రవ్యరాశి నిష్పత్తి ఎంత?
A. 8 : 1
B. 1 : 8
C. 2 : 1
D. 1 : 2
Answer & explanation
Correct: B — 1 : 8
ప్రౌస్ట్ స్థిరానుపాత నియమం ప్రకారం సమ్మేళనంలో మూలకాల ద్రవ్యరాశుల నిష్పత్తి స్థిరం; నీటిలో H : O = 1 : 8 (ద్రవ్యరాశి ప్రకారం). 2 : 1 అనేది అణువులోని పరమాణువుల సంఖ్య నిష్పత్తి.
డాల్టన్ పరమాణు సిద్ధాంతం ఏ సంవత్సరంలో ప్రతిపాదించబడింది?
A. 1808
B. 1905
C. 1869
D. 1913
Answer & explanation
Correct: A — 1808
జాన్ డాల్టన్ తన పరమాణు సిద్ధాంతాన్ని 1808లో ప్రతిపాదించారు. 1869 మెండలీవ్ పట్టిక, 1913 మోస్లే పరమాణు సంఖ్య ఆధారిత నియమం సంవత్సరాలు. డాల్టన్ సిద్ధాంతంలో పరమాణువులు అవిభాజ్యమని చెప్పారు, అది తరువాత తప్పని తేలింది; అయితే రసాయన చర్యలో పరమాణువులు సృష్టి/నాశనం కావనే అంశం నిలిచింది.
H₂O అణు ద్రవ్యరాశి = 2(1) + 16 = 18; కాబట్టి ఒక మోల్ నీటి ద్రవ్యరాశి 18 గ్రాములు. 16 ఆక్సిజన్ పరమాణువుది, 2 హైడ్రోజన్ పరమాణువులది మాత్రమే. గ్రామ్ మోల్ ద్రవ్యరాశి అంటే ఆ పదార్థ అణు ద్రవ్యరాశి గ్రాముల్లో; ఇదే విధంగా CO₂ (44) లేదా O₂ (32) మోల్ ద్రవ్యరాశులను లెక్కించవచ్చు.
D. ఆవర్తన నియమం (పరమాణు ద్రవ్యరాశి ఆధారం) – మోస్లే
Answer & explanation
Correct: B — స్థిరానుపాత నియమం – ప్రౌస్ట్
స్థిరానుపాత నియమం ప్రౌస్ట్ది. ద్రవ్యరాశి నిత్యత్వ నియమం లవోయిజియర్ది, పరమాణు సిద్ధాంతం డాల్టన్ది; ఆధునిక ఆవర్తన నియమం మోస్లే (పరమాణు సంఖ్య ఆధారం). ఆవర్తన పట్టిక చరిత్రలో మెండలీవ్ (పరమాణు ద్రవ్యరాశి), మోస్లే (పరమాణు సంఖ్య) అని గుర్తుంచుకోవాలి; ఇక్కడ మోస్లే ఆవర్తన నియమ మార్పుతో ముడిపడి ఉన్నారు, రసాయన నియమాలతో కాదు.
కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి.
(i) ఒక మోల్ పదార్థంలో 6.022 × 10²³ కణాలు ఉంటాయి.
(ii) STP వద్ద ఒక మోల్ వాయువు 22.4 లీటర్ల ఘనపరిమాణాన్ని ఆక్రమిస్తుంది.
(iii) ఒక మోల్ నీరు 36 గ్రాములు.
సరైన వాక్యాలు ఏవి?
A. (i) మరియు (ii) మాత్రమే
B. (ii) మరియు (iii) మాత్రమే
C. (i) మరియు (iii) మాత్రమే
D. (i), (ii), (iii) అన్నీ
Answer & explanation
Correct: A — (i) మరియు (ii) మాత్రమే
(i), (ii) సరైనవి. (iii) తప్పు: ఒక మోల్ నీరు 18 గ్రాములు (2 + 16); 36 గ్రాములు రెండు మోల్లు. 1 మోల్ = 6.022 × 10²³ కణాలు = STP వద్ద 22.4 L (వాయువు) = అణు ద్రవ్యరాశి గ్రాముల్లో; ఈ మూడింటిని కలిపి గుర్తుంచుకోవాలి.
డాల్టన్ సిద్ధాంతంలోని ఏ అంశం తరువాత తప్పని తేలింది?
A. రసాయన చర్యలో పరమాణువులు సృష్టి కావు, నాశనం కావు
B. పదార్థం పరమాణువులతో ఏర్పడుతుంది
C. పరమాణువు అవిభాజ్యం అనే అంశం
D. ఒక మూలకపు పరమాణువులన్నీ ఒకేలా ఉంటాయి (సరళంగా)
Answer & explanation
Correct: C — పరమాణువు అవిభాజ్యం అనే అంశం
పరమాణువు అవిభాజ్యం అనే అంశం తప్పని తరువాత తేలింది – ఎలక్ట్రాన్, ప్రోటాన్, న్యూట్రాన్ వంటి ఉప పరమాణు కణాలుగా విభజించవచ్చు. పదార్థం పరమాణువులతో ఏర్పడుతుందని, రసాయన చర్యలో పరమాణువులు సృష్టి/నాశనం కావని అంశాలు నిలిచే ఉన్నాయి.