Free practice MCQs with answers and explanations for సంస్కృతీకరణ, పాశ్చాత్యీకరణ, ఆధునికీకరణ (Sanskritisation, Westernisation, Modernisation) in భారత సమాజ లక్షణాలు (Features of Indian Society). Tap an option to check instantly · page 1 of 2.
Q1Easy
'సంస్కృతీకరణ (Sanskritisation)' పదాన్ని ఇచ్చినవారు ఎవరు?
A. జి.ఎస్. ఘుర్యే
B. రాబర్ట్ రెడ్ఫీల్డ్
C. ఎం.ఎన్. శ్రీనివాస్
D. లూయీ డ్యూమాంట్
Answer & explanation
Correct: C — ఎం.ఎన్. శ్రీనివాస్
సంస్కృతీకరణ పదాన్ని ఎం.ఎన్. శ్రీనివాస్ కర్ణాటకలోని కూర్గ్ ప్రజలపై చేసిన అధ్యయనంలో ('రెలిజన్ అండ్ సొసైటీ అమాంగ్ ది కూర్గ్స్ ఆఫ్ సౌత్ ఇండియా', 1952) ఇచ్చారు. రెడ్ఫీల్డ్ గొప్ప, చిన్న సంప్రదాయాల భావన ఇచ్చారు.
B. కింది కులాలు పై కులాల ఆచారాలను అనుకరించి సామాజిక హోదా పెంచుకోవడం
C. గ్రామాల నుండి నగరాలకు వలస
D. సమాజంలో మత ప్రభావం తగ్గడం
Answer & explanation
Correct: B — కింది కులాలు పై కులాల ఆచారాలను అనుకరించి సామాజిక హోదా పెంచుకోవడం
సంస్కృతీకరణ అంటే కింది కులాలు పై కులాల (ముఖ్యంగా బ్రాహ్మణుల) ఆచారాలు, జీవన విధానాన్ని (శాకాహారం, వేద మంత్రాలు) అనుకరించి సామాజిక హోదా పెంచుకోవడం. పాశ్చాత్యీకరణ, పట్టణీకరణ, లౌకికీకరణ వేర్వేరు భావనలు.
గ్రామంలో ఎక్కువ భూమి, సంఖ్యాబలం, రాజకీయ పట్టు ఉన్న కులాన్ని ఏమంటారు?
A. ఆధిపత్య కులం (Dominant Caste)
B. జజ్మాన్ కులం
C. పంచమ కులం
D. పాశ్చాత్యీకరణ కులం
Answer & explanation
Correct: A — ఆధిపత్య కులం (Dominant Caste)
ఆధిపత్య కులం భావన ఎం.ఎన్. శ్రీనివాస్ది; గ్రామంలో ఎక్కువ భూమి, సంఖ్యా బలం, రాజకీయ పట్టు ఉన్న కులం. జజ్మాన్ అంటే సేవలు పొందే భూస్వామి కుటుంబం, ఇది వేరే భావన.
శ్రీనివాస్ కూర్గ్ ప్రజలపై చేసిన అధ్యయనంలో ('రెలిజన్ అండ్ సొసైటీ అమాంగ్ ది కూర్గ్స్ ఆఫ్ సౌత్ ఇండియా', 1952) సంస్కృతీకరణ భావన వచ్చింది. రాంపుర అధ్యయనం 'ది రిమెంబర్డ్ విలేజ్'కు సంబంధించింది.
'గొప్ప సంప్రదాయం, చిన్న సంప్రదాయం' భావనలను ఇచ్చినవారు ఎవరు?
A. ఎం.ఎన్. శ్రీనివాస్
B. మెకిమ్ మారియట్
C. రాబర్ట్ రెడ్ఫీల్డ్
D. జి.ఎస్. ఘుర్యే
Answer & explanation
Correct: C — రాబర్ట్ రెడ్ఫీల్డ్
గొప్ప సంప్రదాయం, చిన్న సంప్రదాయం భావనలు రాబర్ట్ రెడ్ఫీల్డ్వి; భారతదేశంలో వీటిని మెకిమ్ మారియట్ వంటివారు అన్వయించారు. సంస్కృతీకరణ, పాశ్చాత్యీకరణ శ్రీనివాస్ భావనలు.
బ్రిటిష్ పాలన వల్ల వచ్చిన పాశ్చాత్య దుస్తులు, విద్య, సాంకేతికత, ఆలోచనా విధాన ప్రభావాన్ని ఏమంటారు?
A. సంస్కృతీకరణ
B. పాశ్చాత్యీకరణ (Westernisation)
C. లౌకికీకరణ
D. పట్టణీకరణ
Answer & explanation
Correct: B — పాశ్చాత్యీకరణ (Westernisation)
పాశ్చాత్యీకరణ అంటే బ్రిటిష్ పాలన వల్ల వచ్చిన పాశ్చాత్య దుస్తులు, విద్య, సాంకేతికత, ఆలోచనా విధానం ప్రభావం; దీన్ని కూడా శ్రీనివాస్ వివరించారు. పట్టణీకరణ అంటే గ్రామాల నుండి నగరాలకు వలస పెరగడం.
లౌకికీకరణ అంటే సామాజిక జీవితంలో మత ప్రభావం తగ్గడం. పై కులం ఆచారాల అనుకరణ సంస్కృతీకరణ, గ్రామాల నుండి నగరాలకు వలస పట్టణీకరణ. లౌకికీకరణ ఆధునికీకరణ ఫలితంగా జరిగే మార్పు; భారత సందర్భంలో మతం కులం, కుటుంబం, ఆచారాలతో విడదీయరానంతగా ముడిపడి ఉంది.
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. సంస్కృతీకరణ, పాశ్చాత్యీకరణ, ఆధిపత్య కులం – ఎం.ఎన్. శ్రీనివాస్ భావనలు.
2. గొప్ప, చిన్న సంప్రదాయాలు – రాబర్ట్ రెడ్ఫీల్డ్.
3. సంస్కృతీకరణ భావన 'ది రిమెంబర్డ్ విలేజ్'లో వచ్చింది.
ఏవి సరైనవి?
A. 1, 2 మాత్రమే
B. 2, 3 మాత్రమే
C. 1, 3 మాత్రమే
D. 1, 2, 3
Answer & explanation
Correct: A — 1, 2 మాత్రమే
1, 2 సరైనవి. 3 తప్పు: సంస్కృతీకరణ భావన కూర్గ్ ప్రజలపై అధ్యయనంలో (1952) వచ్చింది; 'ది రిమెంబర్డ్ విలేజ్' రాంపుర గ్రామ అధ్యయనం. సంస్కృతీకరణ కూర్గ్ అధ్యయనంలో (1952) వచ్చింది, రాంపుర గ్రామ అధ్యయనం 'ది రిమెంబర్డ్ విలేజ్'; ఈ రెండింటిని కలపకూడదు.
లౌకికీకరణ అంటే మత ప్రభావం తగ్గడం, పెరగడం కాదు. మిగిలిన జతలు సరైనవి. లౌకికీకరణ అంటే మత ప్రభావం తగ్గడం; సంస్కృతీకరణ అంటే కింది కులం పై కులాన్ని అనుకరించడం; పట్టణీకరణ అంటే గ్రామాల నుండి నగరాలకు వలస; పాశ్చాత్యీకరణ అంటే బ్రిటిష్ ప్రభావం.
Correct: B — శాకాహారం, వేద మంత్రాలు, ఆచారాలు అనుసరించడం
సంస్కృతీకరణకు శాకాహారం, వేద మంత్రాలు, ఆచారాలు అనుసరించడం ఉదాహరణలు; కింది కులాలు పై కులాల జీవన విధానం అనుకరిస్తాయి. పాశ్చాత్య దుస్తులు పాశ్చాత్యీకరణకు ఉదాహరణ.