భారత సమాజ లక్షణాలు (Features of Indian Society) · Practice MCQs

Correct: C — ఎం.ఎన్. శ్రీనివాస్

సంస్కృతీకరణ పదాన్ని ఎం.ఎన్. శ్రీనివాస్ కర్ణాటకలోని కూర్గ్ ప్రజలపై చేసిన అధ్యయనంలో ('రెలిజన్ అండ్ సొసైటీ అమాంగ్ ది కూర్గ్స్ ఆఫ్ సౌత్ ఇండియా', 1952) ఇచ్చారు. రెడ్‌ఫీల్డ్ గొప్ప, చిన్న సంప్రదాయాల భావన ఇచ్చారు.

Correct: B — కింది కులాలు పై కులాల ఆచారాలను అనుకరించి సామాజిక హోదా పెంచుకోవడం

సంస్కృతీకరణ అంటే కింది కులాలు పై కులాల (ముఖ్యంగా బ్రాహ్మణుల) ఆచారాలు, జీవన విధానాన్ని (శాకాహారం, వేద మంత్రాలు) అనుకరించి సామాజిక హోదా పెంచుకోవడం. పాశ్చాత్యీకరణ, పట్టణీకరణ, లౌకికీకరణ వేర్వేరు భావనలు.

Correct: A — ఆధిపత్య కులం (Dominant Caste)

ఆధిపత్య కులం భావన ఎం.ఎన్. శ్రీనివాస్‌ది; గ్రామంలో ఎక్కువ భూమి, సంఖ్యా బలం, రాజకీయ పట్టు ఉన్న కులం. జజ్మాన్ అంటే సేవలు పొందే భూస్వామి కుటుంబం, ఇది వేరే భావన.

Correct: D — జి.ఎస్. ఘుర్యే

'కాస్ట్ అండ్ రేస్ ఇన్ ఇండియా' (1932) జి.ఎస్. ఘుర్యే రచన; ఆయనను భారత సమాజ శాస్త్ర పితామహుడు అంటారు. ఘుర్యే ముంబై విశ్వవిద్యాలయంలో సమాజ శాస్త్ర విభాగాన్ని స్థాపించారు.

Correct: C — లూయీ డ్యూమాంట్

'హోమో హైరార్కికస్' లూయీ డ్యూమాంట్ రచన; కుల వ్యవస్థపై ఆయన పవిత్రత–అపవిత్రత సిద్ధాంతాన్ని ఇందులో వివరించారు. బెతేయ్ 'కాస్ట్, క్లాస్ అండ్ పవర్' రాశారు. డ్యూమాంట్ ప్రకారం కుల సోపానక్రమం పవిత్రత–అపవిత్రత ఆధారంగా ఏర్పడింది; ఆండ్రే బెతేయ్, ఎస్.సి. దుబే వేర్వేరు పుస్తకాలు రాశారు.

Correct: B — జి.ఎస్. ఘుర్యే

జి.ఎస్. ఘుర్యేను భారత సమాజ శాస్త్ర పితామహుడిగా పిలుస్తారు. గుర్తుంచుకునే చిట్కా: ఘుర్యే = కులం & జాతి; శ్రీనివాస్ = గ్రామం & సంస్కృతీకరణ; దేశాయ్ = మార్క్సిస్టు; డ్యూమాంట్ = పవిత్రత–అపవిత్రత.

Correct: A — ఎ.ఆర్. దేశాయ్

ఎ.ఆర్. దేశాయ్ మార్క్సిస్టు దృక్పథంలో 'సోషల్ బ్యాక్‌గ్రౌండ్ ఆఫ్ ఇండియన్ నేషనలిజం' (1948) రాశారు. కర్వే 'కిన్‌షిప్ ఆర్గనైజేషన్ ఇన్ ఇండియా' (బంధుత్వ వ్యవస్థ) రాశారు.

Correct: D — నాలుగు (ధర్మ, అర్థ, కామ, మోక్షం)

పురుషార్థాలు నాలుగు: ధర్మ, అర్థ, కామ, మోక్షం – జీవిత లక్ష్యాలు. వర్ణాశ్రమ ధర్మంలో నాలుగు వర్ణాలు, నాలుగు ఆశ్రమాలు ఉంటాయి; అందువల్ల పురుషార్థాల సంఖ్య కూడా నాలుగు.

Correct: C — అంతర్వివాహం

నాలుగు ఆశ్రమాలు: బ్రహ్మచర్య, గృహస్థ, వానప్రస్థ, సన్యాస. అంతర్వివాహం (కులం లోపల వివాహం) ఆశ్రమం కాదు, అది కుల వ్యవస్థ లక్షణం. ఆశ్రమాలు జీవిత దశలను సూచిస్తాయి, పురుషార్థాలు (ధర్మ, అర్థ, కామ, మోక్షం) జీవిత లక్ష్యాలు; అంతర్వివాహం అనే మాట వివాహ నియమాన్ని సూచిస్తుంది, కాబట్టి ఆశ్రమం కాదు.

Correct: B — మాతృస్వామ్యం (Matriliny)

మేఘాలయలోని ఖాసీ, గారో తెగల్లో మాతృస్వామ్యం (Matriliny) ఉంటుంది; సంప్రదాయ భారత సమాజంలో సాధారణంగా పితృస్వామ్యమే ఎక్కువ. ఈ తెగలు పితృస్వామ్యానికి మినహాయింపు.