Free practice MCQs with answers and explanations for కుల వ్యవస్థ (Caste System) (భారత సామాజిక నిర్మాణం (Indian Social Structure)). Tap an option to check instantly · page 3 of 6.
Q21Moderate
కులం మూలానికి 'జాతి (Racial) సిద్ధాంతం' ఇచ్చి, ముక్కు పొడవు ఆధారంగా కొలతలు చేసినవారు ఎవరు?
A. హెర్బర్ట్ రిస్లీ
B. జె.సి. నెస్ఫీల్డ్
C. అబ్బే డుబోయిస్
D. ఎమిలే సెనార్ట్
Answer & explanation
Correct: A — హెర్బర్ట్ రిస్లీ
హెర్బర్ట్ రిస్లీ ఆర్యులు-ద్రవిడుల సంఘర్షణ, సంకరం వల్ల కులాలు ఏర్పడ్డాయని, ముక్కు పొడవు కొలతల ఆధారంగా వర్గీకరించవచ్చని వాదించారు. నెస్ఫీల్డ్ వృత్తి సిద్ధాంతాన్ని, డుబోయిస్ రాజకీయ సిద్ధాంతాన్ని ఇచ్చారు. ఘుర్యే రిస్లీ సిద్ధాంతాన్ని విమర్శించారు.
కులం వృత్తుల ఆధారంగా ఏర్పడింది అనే 'వృత్తి సిద్ధాంతం' ఎవరిది?
A. హెర్బర్ట్ రిస్లీ
B. అబ్బే డుబోయిస్
C. జి.ఎస్. ఘుర్యే
D. జె.సి. నెస్ఫీల్డ్
Answer & explanation
Correct: D — జె.సి. నెస్ఫీల్డ్
నెస్ఫీల్డ్ ప్రకారం వివిధ వృత్తుల ఆధారంగా కులాలు ఏర్పడ్డాయి; ఉదాహరణకు కుమ్మరి వృత్తి చేసే కుటుంబం ఒక కులంగా స్థిరపడింది. రిస్లీ జాతి సిద్ధాంతం, డుబోయిస్ రాజకీయ సిద్ధాంతం ఇచ్చారు; ఘుర్యే కుల లక్షణాలను విశ్లేషించారు.
బ్రాహ్మణులు తమ ఆధిపత్యం కోసం కుల వ్యవస్థను సృష్టించారని వాదించిన రాజకీయ సిద్ధాంతకర్త ఎవరు?
A. హెర్బర్ట్ రిస్లీ
B. జె.సి. నెస్ఫీల్డ్
C. అబ్బే డుబోయిస్
D. జి.ఎస్. ఘుర్యే
Answer & explanation
Correct: C — అబ్బే డుబోయిస్
రాజకీయ సిద్ధాంతం అబ్బే డుబోయిస్కు ఆపాదించబడింది; బ్రాహ్మణులు తమ అధికారాన్ని నిలుపుకోవడానికి కుల వ్యవస్థను రూపొందించారని ఆయన భావన. రిస్లీ జాతి ఆధారం, నెస్ఫీల్డ్ వృత్తి ఆధారం చెప్పారు, కాబట్టి వారు దీనికి సరిపోరు.
ఘుర్యే 1932లో రిస్లీ జాతి సిద్ధాంతాన్ని విమర్శిస్తూ రాసిన గ్రంథం ఏది?
A. కాస్ట్ ఇన్ ఇండియన్ పాలిటిక్స్
B. కాస్ట్ అండ్ రేస్ ఇన్ ఇండియా
C. కాస్ట్స్ ఇన్ ఇండియా
D. అన్హిలేషన్ ఆఫ్ కాస్ట్
Answer & explanation
Correct: B — కాస్ట్ అండ్ రేస్ ఇన్ ఇండియా
జి.ఎస్. ఘుర్యే 'కాస్ట్ అండ్ రేస్ ఇన్ ఇండియా' (1932)లో రిస్లీ జాతి సిద్ధాంతాన్ని విమర్శించారు. 'కాస్ట్ ఇన్ ఇండియన్ పాలిటిక్స్' కొఠారిది (1970); 'కాస్ట్స్ ఇన్ ఇండియా' (1916), 'అన్హిలేషన్ ఆఫ్ కాస్ట్' (1936) అంబేద్కర్ రచనలు.
గ్రామంలో ఆలయ ప్రవేశం, బావి నీరు వాడకంపై కొన్ని కులాలకు ఆంక్షలు ఉండటం ఘుర్యే ఏ లక్షణం కింద వస్తుంది?
A. పౌర, మతపరమైన నిబంధనలు, ప్రత్యేక హక్కులు
B. సమాజ విభజన
C. ఆహార సంబంధాల ఆంక్షలు
D. వివాహంపై ఆంక్షలు
Answer & explanation
Correct: A — పౌర, మతపరమైన నిబంధనలు, ప్రత్యేక హక్కులు
ఆలయ ప్రవేశం, బావి నీటి వినియోగం వంటి విషయాల్లో కొన్ని కులాలపై ఆంక్షలు, మరికొన్నింటికి ప్రత్యేక హక్కులు ఉండటం 'పౌర, మతపరమైన నిబంధనలు మరియు ప్రత్యేక హక్కులు' లక్షణం. ఆహార ఆంక్షలు అంటే ఎవరితో కలిసి తినాలి, ఎవరి చేతి ఆహారం తీసుకోవాలి అనే నియమాలు.
ఎవరితో కలిసి భోజనం చేయాలి, ఎవరి చేతి ఆహారం తీసుకోవాలి అనే నియమాలు ఘుర్యే ఏ లక్షణంలో భాగం?
A. సోపానక్రమం
B. వృత్తి వారసత్వం
C. సమాజ విభజన
D. ఆహార, సామాజిక సంబంధాలపై ఆంక్షలు
Answer & explanation
Correct: D — ఆహార, సామాజిక సంబంధాలపై ఆంక్షలు
ఘుర్యే మూడవ లక్షణం ఆహార, సామాజిక సంబంధాలపై ఆంక్షలు; ఇందులో సహభోజనం, ఎవరి చేతి వండిన ఆహారం స్వీకరించవచ్చు వంటి నియమాలు వస్తాయి. సోపానక్రమం అంటే కులాల ఎక్కువ–తక్కువ స్థాయి; వృత్తి వారసత్వం ఐదవ లక్షణం.
'వృత్తి వారసత్వంగా వస్తుంది, ఎంపిక స్వేచ్ఛ లేదు' అనే విషయం ఘుర్యే జాబితాలో ఎన్నో లక్షణం?
A. మూడవది
B. నాల్గవది
C. ఐదవది
D. ఆరవది
Answer & explanation
Correct: C — ఐదవది
ఘుర్యే ఆరు లక్షణాల క్రమం: 1 సమాజ విభజన, 2 సోపానక్రమం, 3 ఆహార ఆంక్షలు, 4 పౌర-మత నిబంధనలు, 5 వృత్తి ఎంపికలో స్వేచ్ఛ లేకపోవడం, 6 వివాహ ఆంక్షలు. అందువల్ల వృత్తి వారసత్వం ఐదవది; ఆరవది వివాహం.
ఘుర్యే ఆరు లక్షణాలను సరైన వరుస క్రమంలో ఇచ్చినది ఏది?
A. సోపానం – విభజన – వివాహం – వృత్తి – ఆహారం – హక్కులు
B. విభజన – సోపానం – ఆహారం – హక్కులు – వృత్తి – వివాహం
C. ఆహారం – విభజన – హక్కులు – సోపానం – వివాహం – వృత్తి
D. వివాహం – వృత్తి – ఆహారం – హక్కులు – విభజన – సోపానం
Answer & explanation
Correct: B — విభజన – సోపానం – ఆహారం – హక్కులు – వృత్తి – వివాహం
గుర్తుంచుకునే చిట్కా ప్రకారం సరైన క్రమం విభజన, సోపానం, ఆహారం, హక్కులు (పౌర-మత), వృత్తి, వివాహం. ఇతర వరుసల్లో వృత్తి, వివాహం లేదా సోపానం, విభజన స్థానాలు తారుమారయ్యాయి, కాబట్టి అవి తప్పు.
వర్ణం 'పుస్తక దృష్టి (Book View)' అయితే 'క్షేత్ర దృష్టి (Field View)' ఏది?
A. జాతి
B. పంచమ కులం
C. సంస్కృతీకరణ
D. కుల సంఘం
Answer & explanation
Correct: A — జాతి
వర్ణం నాలుగు భాగాల అఖిల భారత స్థాయి పుస్తక సిద్ధాంతం (Book View). జాతి వాస్తవంలో ప్రాంతాల వారీగా మారుతూ కనిపించే వేల సంఖ్యలోని సామాజిక సమూహాలు, అందుకే అది క్షేత్ర దృష్టి (Field View). వైశ్య అనే ఒక వర్ణం కింద అనేక జాతులు ఉంటాయి.
కింది వాటిలో కులం, వర్గం (Class) మధ్య సరైన తేడా ఏది?
A. కులం తెరిచిన వ్యవస్థ; వర్గం మూసిన వ్యవస్థ
B. రెండూ మూసిన వ్యవస్థలు
C. రెండూ పుట్టుకతోనే నిర్ణయమవుతాయి
D. కులం మూసిన వ్యవస్థ; వర్గం తెరిచిన వ్యవస్థ
Answer & explanation
Correct: D — కులం మూసిన వ్యవస్థ; వర్గం తెరిచిన వ్యవస్థ
కులం పుట్టుకతో వస్తుంది, మార్చుకోలేనిది కాబట్టి మూసిన వ్యవస్థ. వర్గం సంపద, విద్య, ఉద్యోగం వంటి వాటి ద్వారా మారవచ్చు కాబట్టి తెరిచిన వ్యవస్థ. అందువల్ల కులం నుండి కులానికి మారడం సాధ్యం కాదు, వర్గం నుండి వర్గానికి సాధ్యం.