పేదరికం & అసమానతలు (Poverty & Inequality) · Practice MCQs

Correct: A — ఇతర వర్గాలతో పోల్చినప్పుడు తక్కువ ఆదాయం ఉండటం

సాపేక్ష పేదరికం అంటే ఇతర వర్గాలతో పోల్చినప్పుడు తక్కువ ఆదాయం ఉండటం; ఇది అసమానతకు సంబంధించినది. కనీస కేలరీలు కూడా దొరకని స్థితి నిరపేక్ష పేదరికం, తాత్కాలిక ఆదాయ నష్టం తాత్కాలిక పేదరికం.

Correct: B — గ్రామాల్లో 2400, పట్టణాల్లో 2100 కేలరీలు

అలఘ్ కమిటీ గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో రోజుకు 2400, పట్టణాల్లో 2100 కేలరీలను ప్రమాణంగా తీసుకుంది; గ్రామాల్లో శారీరక శ్రమ ఎక్కువ కాబట్టి ఎక్కువ కేలరీలు అవసరమని భావించారు. రెండో ఎంపికలో సంఖ్యలు తారుమారయ్యాయి.

Correct: C — వి.ఎం. దండేకర్, ఎన్. రథ్

పావర్టీ ఇన్ ఇండియా (1971) వి.ఎం. దండేకర్, ఎన్. రథ్ రచన. నౌరోజీ రచన పావర్టీ అండ్ అన్-బ్రిటిష్ రూల్ ఇన్ ఇండియా (1901); తెందూల్కర్, రంగరాజన్ దారిద్ర్య రేఖ కమిటీలకు నాయకత్వం వహించారు.

Correct: D — 21.9%

తెందూల్కర్ కమిటీ ప్రకారం 2011–12లో పేదరికం 21.9% (గ్రామీణ 25.7%, పట్టణ 13.7%). రంగరాజన్ కమిటీ అంచనా 29.5% ఇదే సంవత్సరం డేటాపై వచ్చింది; 35%, 10% నోట్స్‌లో లేవు.

Correct: A — రాష్ట్ర స్థాయిలో వేర్వేరు దారిద్ర్య రేఖలు, CPI-IL/CPI-AL ఆధారం

లక్డావాలా కమిటీ రాష్ట్రాల వారీగా వేర్వేరు దారిద్ర్య రేఖలను నిర్ణయించి, వినియోగదారుల ధరల సూచీలు (CPI-IL, CPI-AL) ఆధారంగా తీసుకుంది. కేవలం కేలరీల ఆధారం అలఘ్ కమిటీది; బహుమితీయ కొలత MPIది.

Correct: B — గ్రామీణం రూ.816, పట్టణం రూ.1,000

తెందూల్కర్ ప్రమాణం గ్రామీణంలో రూ.816, పట్టణంలో రూ.1,000; రంగరాజన్ ప్రమాణం గ్రామీణంలో రూ.972, పట్టణంలో రూ.1,407. మూడో ఎంపికలో గ్రామీణ, పట్టణ సంఖ్యలు తారుమారయ్యాయి.

Correct: C — నవంబర్ 2021

జాతీయ MPI మొదటి నివేదిక నవంబర్ 2021లో వచ్చింది. జనవరి 2015 నీతి ఆయోగ్ ఏర్పడిన నెల, మార్చి 2018 పోషణ్ అభియాన్ ప్రారంభం; ఇవి ఈ నివేదికకు సంబంధించినవి కావు.

Correct: D — జాతీయ కుటుంబ ఆరోగ్య సర్వే (NFHS)

భారత MPI జాతీయ కుటుంబ ఆరోగ్య సర్వే (NFHS) డేటా ఆధారంగా లెక్కిస్తారు. PLFS ఉపాధి గణాంకాల సర్వే, NCRB నేరాల గణాంకాల సంస్థ; MPI కోసం ఆరోగ్య, పౌష్టికాహార డేటా అవసరం కాబట్టి NFHS ఆధారం.

Correct: A — కేరళ

మొదటి నివేదికలో కేరళలో పేదరికం అత్యల్పం, బిహార్, జార్ఖండ్, ఉత్తరప్రదేశ్‌లో ఎక్కువ. కేరళలో విద్య, ఆరోగ్య సూచికలు మెరుగ్గా ఉండటం ఇందుకు కారణం; ఈ నివేదిక NFHS డేటా ఆధారంగా నీతి ఆయోగ్ ఇచ్చింది.

Correct: B — పంజాబ్, హిమాచల్ ప్రదేశ్, కేరళ

పంజాబ్, హిమాచల్ ప్రదేశ్, కేరళలో పేదరికం తక్కువ; ఒడిశా, బిహార్, జార్ఖండ్, మధ్యప్రదేశ్ వంటి రాష్ట్రాల్లో ఎక్కువ. మిగతా ఎంపికలు అధిక పేదరికం గల రాష్ట్రాల జాబితాలు.