ప్రధానమంత్రి నియామకం – ఆర్టికల్ 75 (Appointment of Prime Minister)
Free practice MCQs with answers and explanations for ప్రధానమంత్రి నియామకం – ఆర్టికల్ 75 (Appointment of Prime Minister) in ప్రధానమంత్రి & కేంద్ర మంత్రిమండలి (PM & Council of Ministers). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
ప్రధానమంత్రిని నియమించేది ఎవరు?
A. రాష్ట్రపతి
B. లోక్‌సభ స్పీకర్
C. ఉపరాష్ట్రపతి
D. సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి
Answer & explanation
Correct: A — రాష్ట్రపతి
ఆర్టికల్ 75(1) ప్రకారం ప్రధానమంత్రిని రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు; ఇతర మంత్రులను ప్రధానమంత్రి సలహా మేరకు రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు. సంప్రదాయం ప్రకారం లోక్‌సభలో మెజారిటీ పార్టీ/కూటమి నాయకుడిని నియమిస్తారు.
B. నిర్దిష్ట పదవీకాలం లేదు; రాష్ట్రపతి అభీష్టం మేరకు ఉంటారు
C. ఖచ్చితంగా 6 సంవత్సరాలు
D. రెండు సంవత్సరాలు
Answer & explanation
Correct: B — నిర్దిష్ట పదవీకాలం లేదు; రాష్ట్రపతి అభీష్టం మేరకు ఉంటారు
ప్రధానమంత్రికి నిర్దిష్ట పదవీకాలం లేదు; ఆర్టికల్ 75(2) ప్రకారం రాష్ట్రపతి అభీష్టం (Pleasure) మేరకు ఉంటారు, అంటే లోక్‌సభలో మెజారిటీ ఉన్నంత కాలం. ఈ అంశంపై పరీక్షల్లో తరచుగా ప్రశ్నలు వస్తాయి, కాబట్టి దీన్ని బాగా గుర్తుంచుకోండి.
ఏ పార్టీకీ స్పష్టమైన మెజారిటీ లేనప్పుడు రాష్ట్రపతి ప్రధానిని ఎంపిక చేయడం ఏ సందర్భంలో తొలిసారి జరిగింది?
A. 1977, మొరార్జీ దేశాయ్
B. 1979, చరణ్ సింగ్ నియామకం (రాష్ట్రపతి నీలం సంజీవ రెడ్డి)
C. 1989, వి.పి. సింగ్
D. 1996, వాజ్‌పేయి
Answer & explanation
Correct: B — 1979, చరణ్ సింగ్ నియామకం (రాష్ట్రపతి నీలం సంజీవ రెడ్డి)
1979లో రాష్ట్రపతి నీలం సంజీవ రెడ్డి చరణ్ సింగ్‌ను ప్రధానిగా నియమించి, లోక్‌సభ విశ్వాసం పొందాలని కోరారు; ఇది రాష్ట్రపతి విచక్షణ వినియోగానికి తొలి ఉదాహరణ.
C. ఇందిరా గాంధీ (1966), హెచ్.డి. దేవెగౌడ, మన్మోహన్ సింగ్
D. మొరార్జీ దేశాయ్, చరణ్ సింగ్
Answer & explanation
Correct: C — ఇందిరా గాంధీ (1966), హెచ్.డి. దేవెగౌడ, మన్మోహన్ సింగ్
ప్రధానమంత్రి లోక్‌సభ లేదా రాజ్యసభ సభ్యుడై ఉండవచ్చు. రాజ్యసభ సభ్యులుగా ప్రధానులైనవారు ఇందిరా గాంధీ (1966), హెచ్.డి. దేవెగౌడ, మన్మోహన్ సింగ్. ఈ అంశంపై పరీక్షల్లో తరచుగా ప్రశ్నలు వస్తాయి, కాబట్టి దీన్ని బాగా గుర్తుంచుకోండి.
D. సభ్యుడు కాని వ్యక్తిని 6 నెలల తర్వాత మళ్లీ మంత్రిగా నియమించడం రాజ్యాంగ విరుద్ధం
Answer & explanation
Correct: D — సభ్యుడు కాని వ్యక్తిని 6 నెలల తర్వాత మళ్లీ మంత్రిగా నియమించడం రాజ్యాంగ విరుద్ధం
ఎస్.ఆర్. చౌదరి కేసు (2001)లో పార్లమెంటు సభ్యుడు కాని వ్యక్తి 6 నెలల్లో ఎన్నిక కాకుండా, అదే వ్యక్తిని మళ్లీ మంత్రిగా నియమించడం రాజ్యాంగ విరుద్ధమని సుప్రీంకోర్టు చెప్పింది (ఆర్టికల్ 75(5)).
ప్రధానమంత్రి నియామకానికి సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. లోక్‌సభ లేదా రాజ్యసభ సభ్యుడు కావచ్చు.
2. సభ్యుడు కాని వ్యక్తి 6 నెలల్లో ఎన్నిక కావాలి.
3. ప్రమాణం సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి చేయిస్తారు.
సరైనవి ఏవి?
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
C. 2 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: A — 1 మరియు 2 మాత్రమే
ప్రధాని ఏ సభ నుండైనా కావచ్చు; సభ్యుడు కాని వ్యక్తి 6 నెలల్లో ఎన్నిక కావాలి (ఆర్టికల్ 75(5)). కానీ ప్రధానమంత్రికి ప్రమాణం రాష్ట్రపతి చేయిస్తారు (ఆర్టికల్ 75(4)); కాబట్టి ప్రకటన 3 తప్పు.
ప్రధానమంత్రికి సంబంధించిన ఆర్టికల్ 75 నిబంధనలను జతపరచండి.
A. 75(1A)
B. 75(3)
C. 75(5)
D. 75(6)
1. జీతభత్యాలు పార్లమెంటు నిర్ణయం
2. లోక్‌సభకు సమష్టి బాధ్యత
3. సభ్యుడు కాని మంత్రి 6 నెలల్లో ఎన్నిక
4. మంత్రుల సంఖ్య 15%
A. A-2, B-4, C-3, D-1
B. A-4, B-2, C-3, D-1
C. A-4, B-2, C-1, D-3
D. A-1, B-2, C-3, D-4
Answer & explanation
Correct: B — A-4, B-2, C-3, D-1
75(1A) మంత్రుల సంఖ్య 15%, 75(3) లోక్‌సభకు సమష్టి బాధ్యత, 75(5) సభ్యుడు కాని మంత్రి 6 నెలల్లో ఎన్నిక కావాలి, 75(6) జీతభత్యాలు పార్లమెంటు నిర్ణయిస్తుంది. కాబట్టి A-4, B-2, C-3, D-1.