సమష్టి & వ్యక్తిగత బాధ్యత, అవిశ్వాస తీర్మానం (Collective Responsibility)
Free practice MCQs with answers and explanations for సమష్టి & వ్యక్తిగత బాధ్యత, అవిశ్వాస తీర్మానం (Collective Responsibility) in ప్రధానమంత్రి & కేంద్ర మంత్రిమండలి (PM & Council of Ministers). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
అవిశ్వాస తీర్మానాన్ని ఎక్కడ ప్రవేశపెట్టవచ్చు?
A. లోక్సభలో మాత్రమే
B. రాజ్యసభలో మాత్రమే
C. రెండు సభల్లో
D. సుప్రీంకోర్టులో
Answer & explanation
Correct: A — లోక్సభలో మాత్రమే
అవిశ్వాస తీర్మానం (No-Confidence Motion) లోక్సభలో మాత్రమే ప్రవేశపెట్టాలి. కనీసం 50 మంది సభ్యుల మద్దతు ఉండాలి; కారణాలు చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు. ఈ అంశంపై పరీక్షల్లో తరచుగా ప్రశ్నలు వస్తాయి, కాబట్టి దీన్ని బాగా గుర్తుంచుకోండి.
తొలి అవిశ్వాస తీర్మానం ఎవరి ప్రభుత్వంపై ప్రవేశపెట్టారు?
A. నెహ్రూ ప్రభుత్వం (1963)
B. ఇందిరా గాంధీ ప్రభుత్వం
C. వి.పి. సింగ్ ప్రభుత్వం
D. వాజ్పేయి ప్రభుత్వం
Answer & explanation
Correct: A — నెహ్రూ ప్రభుత్వం (1963)
తొలి అవిశ్వాస తీర్మానం 1963లో నెహ్రూ ప్రభుత్వంపై ఆచార్య జె.బి. కృపలానీ ప్రవేశపెట్టారు; అది వీగిపోయింది. ఈ అంశంపై పరీక్షల్లో తరచుగా ప్రశ్నలు వస్తాయి, కాబట్టి దీన్ని బాగా గుర్తుంచుకోండి.
అవిశ్వాస తీర్మానం గురించి రాజ్యాంగంలో ప్రస్తావన లేదు; లోక్సభ నియమం 198 ప్రకారం ప్రవేశపెడతారు. కనీసం 50 మంది సభ్యుల మద్దతు ఉండాలి. ఈ అంశంపై పరీక్షల్లో తరచుగా ప్రశ్నలు వస్తాయి, కాబట్టి దీన్ని బాగా గుర్తుంచుకోండి.
విశ్వాస పరీక్షలో ఒక్క ఓటు తేడాతో ఓడిన ప్రధాని ఎవరు?
A. వి.పి. సింగ్ (1990)
B. అటల్ బిహారీ వాజ్పేయి (1999)
C. హెచ్.డి. దేవెగౌడ (1997)
D. మొరార్జీ దేశాయ్ (1979)
Answer & explanation
Correct: B — అటల్ బిహారీ వాజ్పేయి (1999)
అటల్ బిహారీ వాజ్పేయి ప్రభుత్వం 1999లో ఒక్క ఓటు తేడాతో విశ్వాస పరీక్షలో ఓడింది. వి.పి. సింగ్ (1990), దేవెగౌడ (1997) కూడా విశ్వాస పరీక్షలో ఓడారు. ఈ అంశంపై పరీక్షల్లో తరచుగా ప్రశ్నలు వస్తాయి, కాబట్టి దీన్ని బాగా గుర్తుంచుకోండి.
విశ్వాస ఓటింగ్కు ముందే రాజీనామా చేసిన ప్రధానులు ఎవరు?
A. వి.పి. సింగ్, దేవెగౌడ
B. నెహ్రూ, శాస్త్రి
C. మొరార్జీ దేశాయ్ (1979), వాజ్పేయి (1996 – 13 రోజుల ప్రభుత్వం)
D. మన్మోహన్ సింగ్, మోదీ
Answer & explanation
Correct: C — మొరార్జీ దేశాయ్ (1979), వాజ్పేయి (1996 – 13 రోజుల ప్రభుత్వం)
మొరార్జీ దేశాయ్ (1979), వాజ్పేయి (1996 – 13 రోజుల ప్రభుత్వం) విశ్వాస ఓటింగ్కు ముందే రాజీనామా చేశారు. వి.పి. సింగ్, దేవెగౌడ, వాజ్పేయి (1999) విశ్వాస పరీక్షలో ఓడారు.
సమష్టి బాధ్యతకు సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. మంత్రిమండలి లోక్సభకు సమష్టిగా బాధ్యత వహిస్తుంది.
2. భారత రాజ్యాంగంలో మంత్రులకు ప్రతిసంతకం (Counter-signature) అవసరం.
3. వ్యక్తిగత బాధ్యత ఆర్టికల్ 75(2) ప్రకారం.
సరైనవి ఏవి?
A. 1 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 2 మాత్రమే
C. 2 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: A — 1 మరియు 3 మాత్రమే
సమష్టి బాధ్యత ఆర్టికల్ 75(3), వ్యక్తిగత బాధ్యత ఆర్టికల్ 75(2). భారత రాజ్యాంగంలో మంత్రి ప్రతిసంతకం (Counter-signature) నిబంధన లేదు (బ్రిటన్లో ఉంది), కాబట్టి ప్రకటన 2 తప్పు.
విశ్వాస పరీక్షలో ఓడిన ప్రధానులను కాలక్రమానుసారంగా అమర్చండి.
A. వాజ్పేయి (1999)
B. వి.పి. సింగ్ (1990)
C. హెచ్.డి. దేవెగౌడ (1997)
A. B, C, A
B. B, A, C
C. C, B, A
D. A, B, C
Answer & explanation
Correct: A — B, C, A
వి.పి. సింగ్ 1990లో, హెచ్.డి. దేవెగౌడ 1997లో, వాజ్పేయి 1999లో విశ్వాస పరీక్షలో ఓడారు. కాబట్టి సరైన క్రమం B, C, A. ఈ అంశంపై పరీక్షల్లో తరచుగా ప్రశ్నలు వస్తాయి, కాబట్టి దీన్ని బాగా గుర్తుంచుకోండి.
అవిశ్వాస తీర్మానానికి సంబంధించి కింది వాటిలో ఏది సరైనది కాదు?
A. లోక్సభలో మాత్రమే ప్రవేశపెట్టాలి
B. కారణాలు తప్పనిసరిగా చెప్పాలి
C. కనీసం 50 మంది సభ్యుల మద్దతు కావాలి
D. మొత్తం మంత్రిమండలిపై పెడతారు
Answer & explanation
Correct: B — కారణాలు తప్పనిసరిగా చెప్పాలి
అవిశ్వాస తీర్మానానికి కారణాలు చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు; కాబట్టి ‘కారణాలు తప్పనిసరిగా చెప్పాలి’ అనే ప్రకటన తప్పు. మిగిలినవి సరైనవి. ఈ అంశంపై పరీక్షల్లో తరచుగా ప్రశ్నలు వస్తాయి, కాబట్టి దీన్ని బాగా గుర్తుంచుకోండి.