మాండమస్ రిట్ (Mandamus)

Correct: A — మేము ఆదేశిస్తున్నాం (We Command)

మాండమస్ అంటే ‘మేము ఆదేశిస్తున్నాం’. ప్రభుత్వ అధికారి తన చట్టబద్ధ విధిని నిర్వర్తించనప్పుడు ఆ పని చేయమని కోర్టు ఈ రిట్ ద్వారా ఆదేశిస్తుంది. ‘ధృవీకరించబడాలి’ సెర్షియోరరి అర్థం, ‘ఏ అధికారంతో’ కోవారంటో అర్థం.

Correct: A — ప్రైవేటు వ్యక్తులు

మాండమస్ ప్రజా విధి నిర్వహణ కోసం కాబట్టి ప్రైవేటు వ్యక్తులు, ప్రైవేటు సంస్థలపై జారీ చేయరు. ప్రభుత్వ అధికారులు, సంస్థలు, కింది కోర్టులు, ట్రిబ్యునళ్లపై ఇది జారీ చేయవచ్చు. రాష్ట్రపతి, గవర్నర్లపై కూడా వ్యక్తిగతంగా జారీ చేయరు.

Correct: B — అధికారి తన చట్టబద్ధ ప్రజా విధిని నిర్వర్తించనప్పుడు

చట్టప్రకారం చేయాల్సిన ప్రజా విధిని అధికారి చేయకపోతే ఆ పని చేయమని కోర్టు మాండమస్ ద్వారా ఆదేశిస్తుంది. అక్రమ నిర్బంధానికి హేబియస్ కార్పస్, తీర్పు రద్దుకు సెర్షియోరరి, అక్రమ పదవికి కోవారంటో వాడతారు.

Correct: B — పిటిషనర్‌కు చట్టబద్ధ హక్కు, అధికారికి చట్టబద్ధ బాధ్యత ఉండాలి

మాండమస్‌కు పిటిషనర్‌కు ఆ పని జరిపించుకునే చట్టబద్ధ హక్కు, అధికారికి దాన్ని చేయాల్సిన చట్టబద్ధ బాధ్యత ఉండాలి. విచక్షణాధికారం లేదా ఒప్పంద బాధ్యతల విషయంలో మాండమస్ రాదు.

Correct: C — భారత రాష్ట్రపతి, రాష్ట్ర గవర్నర్లు

రాష్ట్రపతి, గవర్నర్లకు ఆర్టికల్ 361 ప్రకారం వ్యక్తిగత రక్షణ ఉంది, కాబట్టి వారిపై మాండమస్ జారీ చేయరు. కలెక్టర్, మున్సిపల్ అధికారి, ట్రిబ్యునల్ వంటి సంస్థలపై జారీ చేయవచ్చు.

Correct: D — మాండమస్

అధికారి తన చట్టబద్ధ ప్రజా విధిని నిర్వర్తించకపోతే ‘ఆ పని చేయండి’ అని ఆదేశించేది మాండమస్. కోవారంటో పదవిని ప్రశ్నిస్తుంది, ప్రొహిబిషన్ కింది కోర్టు విచారణ ఆపుతుంది, హేబియస్ కార్పస్ అక్రమ నిర్బంధానికి.

Correct: B — 1, 2 మరియు 3

విచక్షణాధికార విధి, ఒప్పంద బాధ్యత, చట్టబలం లేని శాఖాపరమైన సూచనల అమలు కోసం మాండమస్ జారీ చేయరు. మూడూ మాండమస్ పరిధి బయట ఉన్నవే. ఈ అంశంపై పరీక్షల్లో తరచుగా ప్రశ్నలు వస్తాయి, కాబట్టి దీన్ని బాగా గుర్తుంచుకోండి.

Correct: C — 1 మరియు 4 మాత్రమే

రాష్ట్రపతి, గవర్నర్లపై ఆర్టికల్ 361 కారణంగా వ్యక్తిగతంగా మాండమస్ జారీ చేయరు. కింది కోర్టులు, ప్రభుత్వ కార్పొరేషన్లపై జారీ చేయవచ్చు. కాబట్టి సరైన సమాధానం 1 మరియు 4.

Correct: D — మాండమస్ – చర్య చేయమని; ప్రొహిబిషన్ – చర్య మానుకోమని

మాండమస్ ‘పని చేయండి’ అంటుంది, అంటే చర్యకు ఆదేశం. ప్రొహిబిషన్ ‘పని ఆపండి’ అంటుంది, అంటే చర్య మానుకోమని ఆదేశం. రెండూ ప్రైవేటు వ్యక్తులపై జారీ కావు. ఈ అంశంపై పరీక్షల్లో తరచుగా ప్రశ్నలు వస్తాయి, కాబట్టి దీన్ని బాగా గుర్తుంచుకోండి.

Correct: A — హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిపై న్యాయపరమైన హోదాలో ఉన్నప్పుడు జారీ చేయరు

న్యాయపరమైన హోదాలో పనిచేస్తున్న హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిపై మాండమస్ జారీ చేయరు. ప్రైవేటు సంస్థలు, ఒప్పంద బాధ్యతలు, రాష్ట్రపతిపై కూడా జారీ చేయరు. ఈ అంశంపై పరీక్షల్లో తరచుగా ప్రశ్నలు వస్తాయి, కాబట్టి దీన్ని బాగా గుర్తుంచుకోండి.