మౌలిక స్వరూపంలోని అంశాలు – జాబితా (Elements of Basic Structure)
Free practice MCQs with answers and explanations for మౌలిక స్వరూపంలోని అంశాలు – జాబితా (Elements of Basic Structure) in రాజ్యాంగ సవరణ విధానం & మౌలిక స్వరూపం (Amendment & Basic Structure). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
మౌలిక స్వరూపంలోని అంశాల జాబితా ఎక్కడ ఉంది?
A. రాజ్యాంగంలో లేదు; సుప్రీంకోర్టు తీర్పుల నుండి వచ్చింది
B. ఆర్టికల్ 368 లో
C. ప్రవేశికలో
D. తొమ్మిదో షెడ్యూల్లో
Answer & explanation
Correct: A — రాజ్యాంగంలో లేదు; సుప్రీంకోర్టు తీర్పుల నుండి వచ్చింది
రాజ్యాంగంలో ‘మౌలిక స్వరూపం’ అనే పదం గానీ, జాబితా గానీ లేదు; సుప్రీంకోర్టు వివిధ తీర్పుల్లో కొన్ని అంశాలను మౌలిక స్వరూపంగా గుర్తించింది. సరైన ఎంపిక: «రాజ్యాంగంలో లేదు; సుప్రీంకోర్టు తీర్పుల నుండి వచ్చింది». మిగతా ఎంపికలను ఈ అంశంలోని వాస్తవాలతో పోల్చి చూసుకోండి; ఇదే అంశంపై ఎంపికలను మార్చి పరీక్షల్లో తరచూ ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
ఆర్టికల్స్ 14 (సమానత్వం), 19 (స్వేచ్ఛలు), 21 (జీవించే హక్కు) లను కలిపి స్వర్ణ త్రిభుజం (Golden Triangle) అంటారు. సరైన ఎంపిక: «స్వర్ణ త్రిభుజం (Golden Triangle)». మిగతా ఎంపికలను ఈ అంశంలోని వాస్తవాలతో పోల్చి చూసుకోండి; ఇదే అంశంపై ఎంపికలను మార్చి పరీక్షల్లో తరచూ ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
మౌలిక స్వరూపం కానిదిగా నోట్స్లో ఉదహరించిన అంశం ఏది?
A. ఆస్తి హక్కు
B. న్యాయ సమీక్ష
C. లౌకికవాదం
D. సమాఖ్య స్వభావం
Answer & explanation
Correct: A — ఆస్తి హక్కు
ఆస్తి హక్కు మౌలిక స్వరూపం కాదు; అందుకే 44వ సవరణ దాన్ని తొలగించగలిగింది. సరైన ఎంపిక: «ఆస్తి హక్కు». మిగతా ఎంపికలను ఈ అంశంలోని వాస్తవాలతో పోల్చి చూసుకోండి; ఇదే అంశంపై ఎంపికలను మార్చి పరీక్షల్లో తరచూ ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
Correct: C — అధికారాల విభజన (Separation of Powers)
అధికారాల విభజన, పార్లమెంటరీ ప్రభుత్వ విధానం, స్వేచ్ఛాయుత ఎన్నికలు, న్యాయ సమీక్ష వంటివి మౌలిక స్వరూపంగా గుర్తించారు. ఆస్తి హక్కు కాదు. సరైన ఎంపిక: «అధికారాల విభజన (Separation of Powers)». మిగతా ఎంపికలను ఈ అంశంలోని వాస్తవాలతో పోల్చి చూసుకోండి; ఇదే అంశంపై ఎంపికలను మార్చి పరీక్షల్లో తరచూ ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
Correct: B — న్యాయ సమీక్ష – న్యాయవ్యవస్థకు సంబంధించినది
న్యాయ సమీక్ష, న్యాయ స్వతంత్రత, ఆర్టికల్స్ 32, 226 అధికారాలు న్యాయవ్యవస్థకు సంబంధించిన అంశాలు. లౌకికవాదం రాజ్య స్వభావానికి, పార్లమెంటరీ ప్రభుత్వం ప్రభుత్వ విధానానికి, చట్టబద్ధ పాలన పౌరులకు సంబంధించినవిగా నోట్స్ వర్గీకరించింది.
D. జాబితా పూర్తిది కాదు; కోర్టులు కొత్త అంశాలను చేర్చవచ్చు
Answer & explanation
Correct: D — జాబితా పూర్తిది కాదు; కోర్టులు కొత్త అంశాలను చేర్చవచ్చు
మౌలిక స్వరూపంలో ఏవి భాగమో రాజ్యాంగం చెప్పలేదు; కోర్టులు కేసుల వారీగా నిర్ణయిస్తాయి, జాబితా పూర్తిది కాదు. సరైన ఎంపిక: «జాబితా పూర్తిది కాదు; కోర్టులు కొత్త అంశాలను చేర్చవచ్చు». మిగతా ఎంపికలను ఈ అంశంలోని వాస్తవాలతో పోల్చి చూసుకోండి; ఇదే అంశంపై ఎంపికలను మార్చి పరీక్షల్లో తరచూ ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
ఆర్టికల్ 21, 14, 19 తో పాటు మౌలిక స్వరూపంలో ‘సమతుల్యం’ ఏ రెండింటి మధ్య ఉంటుంది?
A. ప్రాథమిక హక్కులు – ఆదేశిక సూత్రాలు
B. కేంద్రం – రాష్ట్రాలు
C. పార్లమెంటు – రాష్ట్రపతి
D. లోక్సభ – రాజ్యసభ
Answer & explanation
Correct: A — ప్రాథమిక హక్కులు – ఆదేశిక సూత్రాలు
ప్రాథమిక హక్కులు – ఆదేశిక సూత్రాల మధ్య సమతుల్యం మౌలిక స్వరూప అంశం (మినర్వా మిల్స్ కేసు). సరైన ఎంపిక: «ప్రాథమిక హక్కులు – ఆదేశిక సూత్రాలు». మిగతా ఎంపికలను ఈ అంశంలోని వాస్తవాలతో పోల్చి చూసుకోండి; ఇదే అంశంపై ఎంపికలను మార్చి పరీక్షల్లో తరచూ ప్రశ్నలు అడుగుతారు.