రాష్ట్రాల్లో లోకాయుక్త – మహారాష్ట్ర 1971 (Lokayukta in States)
Free practice MCQs with answers and explanations for రాష్ట్రాల్లో లోకాయుక్త – మహారాష్ట్ర 1971 (Lokayukta in States) in లోక్పాల్ & లోకాయుక్త (Lokpal & Lokayukta). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
లోకాయుక్త ఏర్పాటు చేసిన మొదటి రాష్ట్రం ఏది?
A. ఒడిశా
B. మహారాష్ట్ర
C. ఆంధ్రప్రదేశ్
D. కర్ణాటక
Answer & explanation
Correct: B — మహారాష్ట్ర
మహారాష్ట్ర 1971లో లోకాయుక్త చట్టం చేసి లోకాయుక్తను ఏర్పాటు చేసిన మొదటి రాష్ట్రం. ఒడిశా 1970లోనే చట్టం ఆమోదించినా అది 1983లో అమలులోకి వచ్చింది. ఈ విషయం పరీక్షల్లో తరచూ అడుగుతారు.
ఆంధ్రప్రదేశ్ లోకాయుక్త చట్టం ఏ సంవత్సరానికి చెందినది?
A. 1971
B. 2013
C. 1983
D. 1970
Answer & explanation
Correct: C — 1983
ఆంధ్రప్రదేశ్ లోకాయుక్త చట్టం 1983 ద్వారా లోకాయుక్త ఏర్పడింది. రాష్ట్ర విభజన తర్వాత తెలంగాణకు కూడా వేరుగా లోకాయుక్త ఉంది. అలాగే మహారాష్ట్ర చట్టం 1971 నాటిది, లోక్పాల్ చట్టం 2013 నాటిది; వీటిని కలపకూడదు.
లోకాయుక్తల నియామకం గురించి సాధారణంగా సరైన వాక్యం ఏది?
A. రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు
B. ముఖ్యమంత్రి మాత్రమే నియమిస్తారు
C. గవర్నర్ నియమిస్తారు, సాధారణంగా ముఖ్యమంత్రి, హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి, ప్రతిపక్ష నాయకుడిని సంప్రదించి
D. సుప్రీంకోర్టు నియమిస్తుంది
Answer & explanation
Correct: C — గవర్నర్ నియమిస్తారు, సాధారణంగా ముఖ్యమంత్రి, హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి, ప్రతిపక్ష నాయకుడిని సంప్రదించి
లోకాయుక్తను గవర్నర్ నియమిస్తారు, సాధారణంగా ముఖ్యమంత్రి, హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి, ప్రతిపక్ష నాయకుడితో సంప్రదించి. అర్హత చాలా రాష్ట్రాల్లో హైకోర్టు మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తి లేదా మాజీ న్యాయమూర్తి.
కర్ణాటక లోకాయుక్త జస్టిస్ సంతోష్ హెగ్డే కాలంలో ఏ నివేదిక దేశవ్యాప్త చర్చకు దారితీసింది?
A. భూ కుంభకోణం నివేదిక
B. బొగ్గు కుంభకోణం నివేదిక
C. 2G నివేదిక
D. అక్రమ మైనింగ్ నివేదిక (2011)
Answer & explanation
Correct: D — అక్రమ మైనింగ్ నివేదిక (2011)
కర్ణాటక లోకాయుక్త జస్టిస్ సంతోష్ హెగ్డే కాలంలో అక్రమ మైనింగ్ నివేదిక (2011) దేశవ్యాప్త చర్చకు దారితీసింది. కర్ణాటక బలమైన లోకాయుక్తగా పేరు పొందింది. ఈ నివేదిక అవినీతి విచారణలో లోకాయుక్త పాత్రను చూపింది.
లోకాయుక్త ఏర్పాటుకు సంబంధించి కింది జతల్లో సరైనది ఏది?
A. మహారాష్ట్ర – 1983; ఒడిశా – 1971
B. మహారాష్ట్ర – 1971 చట్టం; ఒడిశా – 1970లో చట్టం ఆమోదం, 1983లో అమలు
C. ఒడిశా – మొదటి లోకాయుక్త (అమలు 1970)
D. ఆంధ్రప్రదేశ్ – 1971
Answer & explanation
Correct: B — మహారాష్ట్ర – 1971 చట్టం; ఒడిశా – 1970లో చట్టం ఆమోదం, 1983లో అమలు
మహారాష్ట్ర 1971లో లోకాయుక్త ఏర్పాటు చేసిన మొదటి రాష్ట్రం. ఒడిశా 1970లోనే చట్టం ఆమోదించినా అది 1983లో మాత్రమే అమలులోకి వచ్చింది, అందుకే మొదటి గుర్తింపు మహారాష్ట్రకే. ఆంధ్రప్రదేశ్ చట్టం 1983.
లోకాయుక్తలకు సంబంధించి కింది వాటిలో సరికాని వాక్యం ఏది?
A. తెలంగాణకు విభజన తర్వాత వేరుగా లోకాయుక్త ఉంది
B. ఉప లోకాయుక్త కొన్ని రాష్ట్రాల్లో ఉంటారు
C. అన్ని రాష్ట్రాల్లో ముఖ్యమంత్రి తప్పనిసరిగా లోకాయుక్త పరిధిలో ఉంటారు
D. చాలా రాష్ట్రాల్లో పదవీకాలం 5 సంవత్సరాలు లేదా 65/70 ఏళ్లు
Answer & explanation
Correct: C — అన్ని రాష్ట్రాల్లో ముఖ్యమంత్రి తప్పనిసరిగా లోకాయుక్త పరిధిలో ఉంటారు
కొన్ని రాష్ట్రాల్లో ముఖ్యమంత్రి లోకాయుక్త పరిధిలో ఉన్నారు, కొన్నింటిలో లేరు; కాబట్టి 'అన్ని రాష్ట్రాల్లో తప్పనిసరిగా' అనే వాక్యం తప్పు. మిగతా వాక్యాలు నోట్స్కు అనుగుణంగా సరైనవి.
కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి: 1) లోకాయుక్త రాష్ట్ర స్థాయిలో మంత్రులు, MLAలు, అధికారులపై ఫిర్యాదులు విచారిస్తుంది; 2) లోకాయుక్తను గవర్నర్ నియమిస్తారు; 3) లోకాయుక్త పరిధి కేంద్ర మంత్రులపై కూడా ఉంటుంది. సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1, 2 మరియు 3
D. 1 మరియు 2 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: D — 1 మరియు 2 మాత్రమే
లోకాయుక్త రాష్ట్ర స్థాయిలో ముఖ్యమంత్రి/మంత్రులు, MLAలు, రాష్ట్ర అధికారులపై ఫిర్యాదులు విచారిస్తుంది, గవర్నర్ నియమిస్తారు కాబట్టి 1, 2 సరైనవి. కేంద్ర మంత్రులు లోక్పాల్ పరిధిలోకి వస్తారు, కాబట్టి 3 తప్పు.