భారత్‌లో పంచాయతీరాజ్ పరిణామం (Evolution of Panchayati Raj)
Free practice MCQs with answers and explanations for భారత్‌లో పంచాయతీరాజ్ పరిణామం (Evolution of Panchayati Raj) in పంచాయతీరాజ్ – 73వ సవరణ (Panchayati Raj). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
'భారత స్థానిక స్వపరిపాలన పితామహుడు' అని ఎవరిని పిలుస్తారు?
A. లార్డ్ రిప్పన్
B. లార్డ్ మేయో
C. లార్డ్ కర్జన్
D. లార్డ్ కారన్‌వాలిస్
Answer & explanation
Correct: A — లార్డ్ రిప్పన్
లార్డ్ రిప్పన్ 1882లో స్థానిక స్వపరిపాలనపై తీర్మానం చేశారు, అందుకే ఆయనను భారత స్థానిక స్వపరిపాలన పితామహుడు అంటారు. మేయో, కర్జన్, కారన్‌వాలిస్ ఈ బిరుదుతో సంబంధం లేని గవర్నర్ జనరల్/వైస్రాయ్‌లు.
1950లో రాజ్యాంగంలో పంచాయతీల ఏర్పాటు గురించి చెప్పిన ఆర్టికల్ ఏది?
A. ఆర్టికల్ 243
B. ఆర్టికల్ 40
C. ఆర్టికల్ 32
D. ఆర్టికల్ 21
Answer & explanation
Correct: B — ఆర్టికల్ 40
రాజ్యాంగ ఆదేశిక సూత్రాల్లోని ఆర్టికల్ 40 గ్రామ పంచాయతీలను ఏర్పాటు చేయాలని రాజ్యానికి సూచించింది. ఇది కోర్టు ద్వారా అమలు చేయించలేని సూచన మాత్రమే. ఆర్టికల్ 243 తర్వాత 73వ సవరణలో వచ్చిన భాగం IX కి సంబంధించినది.
సమాజ అభివృద్ధి కార్యక్రమం (Community Development Programme) ఎప్పుడు ప్రారంభమైంది?
A. 2 అక్టోబర్ 1959
B. 15 ఆగస్టు 1947
C. 2 అక్టోబర్ 1952
D. 26 జనవరి 1950
Answer & explanation
Correct: C — 2 అక్టోబర్ 1952
సమాజ అభివృద్ధి కార్యక్రమం 2 అక్టోబర్ 1952న ప్రారంభమైంది. 2 అక్టోబర్ 1959న రాజస్థాన్‌లోని నాగౌర్‌లో పంచాయతీరాజ్ ప్రారంభమైంది. రెండింటి సంవత్సరాలను కలగలపకూడదు.
దేశంలో మొట్టమొదట పంచాయతీరాజ్‌ను ప్రారంభించిన రాష్ట్రం ఏది?
A. ఆంధ్రప్రదేశ్
B. గుజరాత్
C. మహారాష్ట్ర
D. రాజస్థాన్
Answer & explanation
Correct: D — రాజస్థాన్
పంచాయతీరాజ్‌ను 2 అక్టోబర్ 1959న రాజస్థాన్‌లోని నాగౌర్ జిల్లాలో నెహ్రూ ప్రారంభించారు. రెండో రాష్ట్రం ఆంధ్రప్రదేశ్, అదే సంవత్సరం 1959లో దీన్ని అమలు చేసింది.
73వ సవరణ 24 ఏప్రిల్ 1993 నుండి అమల్లోకి వచ్చింది, అందుకే ప్రతి సంవత్సరం 24 ఏప్రిల్‌ను జాతీయ పంచాయతీరాజ్ దినోత్సవంగా జరుపుకుంటారు. 2 అక్టోబర్ గాంధీ జయంతి, 1 జూన్ 1993 నుండి 74వ సవరణ అమలైంది.
జాతీయ విస్తరణ సేవ (National Extension Service) ఏ సంవత్సరంలో ప్రారంభమైంది?
A. 1953
B. 1952
C. 1957
D. 1959
Answer & explanation
Correct: A — 1953
జాతీయ విస్తరణ సేవ 1953లో ప్రారంభమైంది. సమాజ అభివృద్ధి కార్యక్రమం 1952లో, బల్వంత్‌రాయ్ మెహతా కమిటీ 1957లో ఏర్పడ్డాయి. ఈ రెండు కార్యక్రమాలు ప్రజల భాగస్వామ్యం లేక ఆశించిన ఫలితం ఇవ్వలేదు.
బల్వంత్‌రాయ్ మెహతా కమిటీ నియామకానికి ప్రధాన కారణం ఏమిటి?
A. న్యాయ పంచాయతీల ఏర్పాటు
B. సమాజ అభివృద్ధి కార్యక్రమం, జాతీయ విస్తరణ సేవ విఫలమైన కారణాలను అధ్యయనం చేయడం
C. మునిసిపాలిటీలకు రాజ్యాంగ హోదా
D. జిల్లా ప్రణాళికా కమిటీ ఏర్పాటు
Answer & explanation
Correct: B — సమాజ అభివృద్ధి కార్యక్రమం, జాతీయ విస్తరణ సేవ విఫలమైన కారణాలను అధ్యయనం చేయడం
ప్రజల భాగస్వామ్యం లేక సమాజ అభివృద్ధి కార్యక్రమం (1952), జాతీయ విస్తరణ సేవ (1953) ఆశించిన ఫలితం ఇవ్వలేదు. వాటి వైఫల్యాన్ని అధ్యయనం చేయడానికి కేంద్రం 1957 జనవరిలో ఈ కమిటీని వేసింది.
73వ సవరణ పంచాయతీల విషయంలో రాజ్యాంగంలోని ఏ ఆదేశిక సూత్రానికి ఆచరణ రూపం ఇచ్చింది?
A. ఆర్టికల్ 39
B. ఆర్టికల్ 44
C. ఆర్టికల్ 40
D. ఆర్టికల్ 48
Answer & explanation
Correct: C — ఆర్టికల్ 40
ఆదేశిక సూత్రమైన ఆర్టికల్ 40 గ్రామ పంచాయతీలను ఏర్పాటు చేయాలని సూచించింది. 73వ సవరణ దానికి రాజ్యాంగ హోదా కల్పించి ఆచరణ రూపం ఇచ్చింది. ఆర్టికల్ 44 ఉమ్మడి పౌర స్మృతి, 48 వ్యవసాయ/పశుసంవర్ధనానికి సంబంధించినవి.
కాలక్రమంలో సరైన వరుసను ఎంచుకోండి (పాతది నుండి కొత్తదానికి).
A. సమాజ అభివృద్ధి కార్యక్రమం (1952) – జాతీయ విస్తరణ సేవ (1953) – బల్వంత్‌రాయ్ మెహతా కమిటీ (1957) – రాజస్థాన్‌లో పంచాయతీరాజ్ (1959)
B. జాతీయ విస్తరణ సేవ (1953) – సమాజ అభివృద్ధి కార్యక్రమం (1952) – రాజస్థాన్‌లో పంచాయతీరాజ్ (1959) – బల్వంత్‌రాయ్ మెహతా కమిటీ (1957)
C. బల్వంత్‌రాయ్ మెహతా కమిటీ (1957) – సమాజ అభివృద్ధి కార్యక్రమం (1952) – జాతీయ విస్తరణ సేవ (1953) – రాజస్థాన్‌లో పంచాయతీరాజ్ (1959)
D. రాజస్థాన్‌లో పంచాయతీరాజ్ (1959) – సమాజ అభివృద్ధి కార్యక్రమం (1952) – బల్వంత్‌రాయ్ మెహతా కమిటీ (1957) – జాతీయ విస్తరణ సేవ (1953)
Answer & explanation
Correct: A — సమాజ అభివృద్ధి కార్యక్రమం (1952) – జాతీయ విస్తరణ సేవ (1953) – బల్వంత్‌రాయ్ మెహతా కమిటీ (1957) – రాజస్థాన్‌లో పంచాయతీరాజ్ (1959)
సరైన క్రమం: సమాజ అభివృద్ధి కార్యక్రమం 1952, జాతీయ విస్తరణ సేవ 1953, బల్వంత్‌రాయ్ మెహతా కమిటీ 1957, రాజస్థాన్ (నాగౌర్)లో పంచాయతీరాజ్ ప్రారంభం 1959. ఈ రెండు కార్యక్రమాల వైఫల్యమే కమిటీ నియామకానికి దారితీసింది.
కింది జతలను పరిశీలించండి: 1) లార్డ్ రిప్పన్ తీర్మానం – 1882; 2) రాజస్థాన్‌లో పంచాయతీరాజ్ ప్రారంభం – 1959; 3) 73వ సవరణ అమలు – 1 జూన్ 1993. ఏవి సరైనవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 2 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: B — 1 మరియు 2 మాత్రమే
రిప్పన్ తీర్మానం 1882, రాజస్థాన్ (నాగౌర్) లో పంచాయతీరాజ్ ప్రారంభం 2 అక్టోబర్ 1959 కాబట్టి 1, 2 సరైనవి. 73వ సవరణ 24 ఏప్రిల్ 1993 నుండి అమలైంది; 1 జూన్ 1993 అనేది 74వ సవరణ అమలు తేదీ, కాబట్టి 3వ జత తప్పు.