అంతర్ రాష్ట్ర వాణిజ్య స్వేచ్ఛ – ఆర్టికల్స్ 301-307 (Inter-State Trade and Commerce)
Free practice MCQs with answers and explanations for అంతర్ రాష్ట్ర వాణిజ్య స్వేచ్ఛ – ఆర్టికల్స్ 301-307 (Inter-State Trade and Commerce) in అంతర్ రాష్ట్ర మండలి & జోనల్ కౌన్సిళ్లు (Inter-State Relations). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
అంతర్ రాష్ట్ర వాణిజ్యం, వ్యాపార స్వేచ్ఛను ఇచ్చే ఆర్టికల్ ఏది?
A. ఆర్టికల్ 301
B. ఆర్టికల్ 302
C. ఆర్టికల్ 303
D. ఆర్టికల్ 304
Answer & explanation
Correct: A — ఆర్టికల్ 301
ఆర్టికల్ 301 భారతదేశమంతటా వ్యాపారం, వాణిజ్యం, రాకపోకలు స్వేచ్ఛగా ఉంటాయని చెబుతుంది (భాగం XIII). ఆర్టికల్ 302 పార్లమెంటు పరిమితులు, 303 వివక్ష నిషేధం, 304 రాష్ట్ర పరిమితులు.
అంతర్ రాష్ట్ర వాణిజ్యానికి సంబంధించిన నిబంధనలు ఏ భాగంలో ఉన్నాయి?
A. భాగం XI
B. భాగం XIII (ఆర్టికల్స్ 301–307)
C. భాగం XII
D. భాగం XVIII
Answer & explanation
Correct: B — భాగం XIII (ఆర్టికల్స్ 301–307)
అంతర్ రాష్ట్ర వాణిజ్య స్వేచ్ఛ భాగం XIIIలో ఆర్టికల్స్ 301–307లో ఉంది. భాగం XI శాసన/పరిపాలన సంబంధాలు, భాగం XII ఆర్థిక సంబంధాలు, భాగం XVIII అత్యవసర పరిస్థితులు.
ఆర్టికల్ 306ను 7వ రాజ్యాంగ సవరణ (1956) ద్వారా తొలగించారు. ఆర్టికల్ 307 ఆర్టికల్స్ 301–304 అమలు కోసం పార్లమెంటు ప్రత్యేక సంస్థను ఏర్పాటు చేయడానికి వీలు కల్పిస్తుంది.
A. ప్రాథమిక హక్కు కాదు; భాగం XIIIలోని రాజ్యాంగ హక్కు; ఆర్టికల్ 32 కింద కాదు
B. ప్రాథమిక హక్కు
C. ఆర్టికల్ 32 కింద అమలు
D. రాష్ట్ర లోపలి వాణిజ్యానికి వర్తించదు
Answer & explanation
Correct: A — ప్రాథమిక హక్కు కాదు; భాగం XIIIలోని రాజ్యాంగ హక్కు; ఆర్టికల్ 32 కింద కాదు
ఆర్టికల్ 301 ప్రాథమిక హక్కు కాదు – భాగం XIIIలోని రాజ్యాంగ హక్కు (Constitutional Right). ఉల్లంఘనపై రిట్ వేయవచ్చు కానీ ఆర్టికల్ 32 కింద కాదు; ఇది అంతర్ రాష్ట్ర, రాష్ట్ర లోపలి వాణిజ్యం రెండింటికీ వర్తిస్తుంది.
B. ఒక రాష్ట్రానికి ఇతర రాష్ట్రాల కంటే ప్రాధాన్యం ఇచ్చే లేదా వివక్ష చూపే చట్టాలు
C. రాష్ట్ర పన్నులు
D. ప్రభుత్వ గుత్తాధిపత్యం
Answer & explanation
Correct: B — ఒక రాష్ట్రానికి ఇతర రాష్ట్రాల కంటే ప్రాధాన్యం ఇచ్చే లేదా వివక్ష చూపే చట్టాలు
ఆర్టికల్ 303 ప్రకారం ఒక రాష్ట్రానికి ఇతర రాష్ట్రాల కంటే ప్రాధాన్యం ఇచ్చే లేదా వివక్ష చూపే చట్టాలను పార్లమెంటు, రాష్ట్రాలు చేయకూడదు. మినహాయింపు: దేశంలో ఏదైనా ప్రాంతంలో వస్తువుల కొరత ఉంటే పార్లమెంటు ప్రాధాన్యం ఇవ్వవచ్చు.
అతియాబరి టీ కంపెనీ vs అస్సాం (1961) కేసు ఏ అంశానికి సంబంధించినది?
A. ఫిరాయింపులు
B. నదీ జల వివాదాలు
C. వాణిజ్య స్వేచ్ఛ పరిధి (ఆర్టికల్ 301)
D. OBC రిజర్వేషన్లు
Answer & explanation
Correct: C — వాణిజ్య స్వేచ్ఛ పరిధి (ఆర్టికల్ 301)
అతియాబరి టీ కంపెనీ vs అస్సాం రాష్ట్రం (1961) కేసులో సుప్రీంకోర్టు వాణిజ్య స్వేచ్ఛ (ఆర్టికల్ 301) పరిధిని వివరించింది. ఆర్టికల్ 301 అంతర్ రాష్ట్ర, రాష్ట్ర లోపలి వాణిజ్యం రెండింటికీ వర్తిస్తుంది; ఇది ప్రాథమిక హక్కు కాదు, భాగం XIIIలోని రాజ్యాంగ హక్కు. GST తర్వాత రాష్ట్ర సరిహద్దు చెక్పోస్టులు చాలావరకు తొలగాయి.
ఆర్టికల్స్ 301–307 గురించి సరైన వాక్యాలు: 1. ఆర్టికల్ 302 – ప్రజా ప్రయోజనం కోసం పార్లమెంటు పరిమితులు. 2. ఆర్టికల్ 304(b) బిల్లుకు శాసనసభలో ప్రవేశపెట్టే ముందే రాష్ట్రపతి అనుమతి కావాలి. 3. ఆర్టికల్ 307 కింద ఏర్పడిన సంస్థ చురుగ్గా పనిచేస్తోంది. సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1, 2 మరియు 3
D. 1 మరియు 2 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: D — 1 మరియు 2 మాత్రమే
1, 2 సరైనవి. 3వ వాక్యం తప్పు: ఆర్టికల్ 307 కింద పార్లమెంటు ప్రత్యేక సంస్థను ఏర్పాటు చేయవచ్చు, కానీ ఇప్పటివరకు అలాంటి సంస్థ ఏర్పాటు కాలేదు.
A. 304(a) – ఇతర రాష్ట్రాల వస్తువులపై స్థానిక వస్తువులపై ఉన్నంత పన్నే; 304(b) – సహేతుక పరిమితులకు రాష్ట్రపతి ముందస్తు అనుమతి
B. 304(a) – సహేతుక పరిమితులు; 304(b) – సమాన పన్ను
C. 304(a) – పార్లమెంటు పరిమితులు; 304(b) – వివక్ష నిషేధం
D. 304(a) – గుత్తాధిపత్యం; 304(b) – నదీ జలాలు
Answer & explanation
Correct: A — 304(a) – ఇతర రాష్ట్రాల వస్తువులపై స్థానిక వస్తువులపై ఉన్నంత పన్నే; 304(b) – సహేతుక పరిమితులకు రాష్ట్రపతి ముందస్తు అనుమతి
304(a) ఇతర రాష్ట్రాల నుండి వచ్చే వస్తువులపై స్థానిక వస్తువులపై ఉన్నంత పన్నే విధించాలని (వివక్ష చూపకూడదని); 304(b) ప్రజా ప్రయోజనం కోసం సహేతుక పరిమితులు పెట్టవచ్చని, కానీ ఆ బిల్లును ప్రవేశపెట్టే ముందే రాష్ట్రపతి అనుమతి కావాలని చెబుతాయి.
B. ప్రభుత్వ గుత్తాధిపత్యం/జాతీయీకరణ చట్టాలను ఆర్టికల్స్ 301, 303 ప్రభావితం చేయవు
C. రాష్ట్రాల పన్నులను నిషేధిస్తుంది
D. నదీ జల వివాదాలకు సంబంధించినది
Answer & explanation
Correct: B — ప్రభుత్వ గుత్తాధిపత్యం/జాతీయీకరణ చట్టాలను ఆర్టికల్స్ 301, 303 ప్రభావితం చేయవు
ఆర్టికల్ 305 ప్రకారం ప్రభుత్వ గుత్తాధిపత్యం (State Monopoly) / జాతీయీకరణ చట్టాలను ఆర్టికల్స్ 301, 303 ప్రభావితం చేయవు. ఆర్టికల్ 302 ప్రజా ప్రయోజనం కోసం పార్లమెంటు పరిమితులు, 303 వివక్ష నిషేధం, 304 రాష్ట్ర పరిమితులు, 305 గుత్తాధిపత్య చట్టాలకు రక్షణ, 307 ప్రత్యేక సంస్థ ఏర్పాటు అధికారం — ఈ క్రమం గుర్తుంచుకోండి.