కేంద్ర-రాష్ట్ర శాసన సంబంధాలు – మూడు జాబితాలు (Legislative Relations): సారాంశ సిద్ధాంతం & ముసుగు శాసన సిద్ధాంతం (Pith and Substance & Colourable Legislation)
Free practice MCQs with answers and explanations for సారాంశ సిద్ధాంతం & ముసుగు శాసన సిద్ధాంతం (Pith and Substance & Colourable Legislation) in కేంద్ర-రాష్ట్ర శాసన సంబంధాలు – మూడు జాబితాలు (Legislative Relations). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
"సారాంశ సిద్ధాంతం" అంటే ఏ ఆంగ్ల పేరు?
A. Doctrine of Colourable Legislation
B. Doctrine of Pith and Substance
C. Doctrine of Repugnancy
D. Doctrine of Basic Structure
Answer & explanation
Correct: B — Doctrine of Pith and Substance
సారాంశ సిద్ధాంతం అంటే Doctrine of Pith and Substance. చట్టం యొక్క నిజమైన స్వభావం, ముఖ్య ఉద్దేశం ఏమిటో చూసి, అది ఏ జాబితాకు చెందిందో నిర్ణయిస్తారు.
"నేరుగా చేయలేని పనిని పరోక్షంగా కూడా చేయలేరు" అనే సూత్రం ఏ సిద్ధాంతం?
A. సామరస్య వ్యాఖ్యాన సిద్ధాంతం
B. ప్రాదేశిక సంబంధ సిద్ధాంతం
C. ముసుగు శాసన సిద్ధాంతం (Colourable Legislation)
D. సారాంశ సిద్ధాంతం
Answer & explanation
Correct: C — ముసుగు శాసన సిద్ధాంతం (Colourable Legislation)
నేరుగా చేయలేని పనిని పరోక్షంగా చేయలేరనే సూత్రం ముసుగు శాసన సిద్ధాంతం (Doctrine of Colourable Legislation). అధికారం లేని విషయంపై శాసనసభ వేరే పేరుతో చట్టం చేస్తే అది చెల్లదు.
సారాంశ సిద్ధాంతం ప్రకారం ముఖ్య ఉద్దేశం శాసనసభ పరిధిలోనే ఉంటే, అనుకోకుండా వేరే జాబితా విషయాన్ని కొద్దిగా తాకినా చట్టం ఏమవుతుంది?
A. చెల్లదు
B. రద్దవుతుంది
C. రాష్ట్రపతి ఆమోదం అవసరం
D. చెల్లుతుంది
Answer & explanation
Correct: D — చెల్లుతుంది
సారాంశ సిద్ధాంతం ప్రకారం ముఖ్య ఉద్దేశం శాసనసభ పరిధిలోనే ఉంటే, అనుకోకుండా వేరే జాబితా విషయాన్ని కొద్దిగా తాకినా (Incidental Encroachment) చట్టం చెల్లుతుంది.
ప్రఫుల్ల కుమార్ ముఖర్జీ కేసు (1947) ఏ సిద్ధాంతాన్ని వర్తింపజేసింది?
A. ముసుగు శాసన సిద్ధాంతం
B. సారాంశ సిద్ధాంతం (Pith and Substance)
C. ప్రాథమిక నిర్మాణ సిద్ధాంతం
D. సామరస్య వ్యాఖ్యాన సిద్ధాంతం
Answer & explanation
Correct: B — సారాంశ సిద్ధాంతం (Pith and Substance)
ప్రఫుల్ల కుమార్ ముఖర్జీ కేసు (1947, ప్రివీ కౌన్సిల్), బొంబాయి రాష్ట్రం vs ఎఫ్.ఎన్. బల్సారా (1951) కేసుల్లో సారాంశ సిద్ధాంతం వర్తింపజేశారు. కె.సి. గజపతి నారాయణ దేవ్ కేసు (1953) ముసుగు శాసన సిద్ధాంతాన్ని వివరించింది.
A. సారాంశ సిద్ధాంతం – చట్టం యొక్క నిజమైన స్వభావం చూడటం
B. ముసుగు శాసన సిద్ధాంతం – అనుకోకుండా వేరే జాబితా విషయాన్ని తాకినా చెల్లుతుంది
C. ప్రాదేశిక సంబంధ సిద్ధాంతం – రాష్ట్రంతో నిజమైన సంబంధం ఉంటే రాష్ట్ర చట్టం చెల్లుతుంది
D. సామరస్య వ్యాఖ్యాన సిద్ధాంతం – రెండు నిబంధనలు ఘర్షణగా కనిపిస్తే రెండూ పనిచేసేలా అర్థం చెప్పడం
Answer & explanation
Correct: B — ముసుగు శాసన సిద్ధాంతం – అనుకోకుండా వేరే జాబితా విషయాన్ని తాకినా చెల్లుతుంది
అనుకోకుండా వేరే జాబితా విషయాన్ని కొద్దిగా తాకినా చెల్లుతుందనేది సారాంశ సిద్ధాంతం; ముసుగు శాసన సిద్ధాంతం అధికారం లేని విషయంపై వేరే పేరుతో చట్టం చేస్తే చెల్లదని చెబుతుంది. కాబట్టి మొదటి జత తప్పు.
A. బల్సారా (1951) – ముసుగు శాసన సిద్ధాంతం; గజపతి నారాయణ దేవ్ (1953) – సారాంశ సిద్ధాంతం
B. బల్సారా – ప్రాదేశిక సంబంధం; గజపతి – విరుద్ధత
C. బల్సారా (1951) – సారాంశ సిద్ధాంతం; గజపతి నారాయణ దేవ్ (1953) – ముసుగు శాసన సిద్ధాంతం
D. ప్రఫుల్ల కుమార్ ముఖర్జీ – ముసుగు శాసనం
Answer & explanation
Correct: C — బల్సారా (1951) – సారాంశ సిద్ధాంతం; గజపతి నారాయణ దేవ్ (1953) – ముసుగు శాసన సిద్ధాంతం
బల్సారా కేసు (1951) సారాంశ సిద్ధాంతాన్ని వర్తింపజేసింది; గజపతి నారాయణ దేవ్ కేసు (1953) ముసుగు శాసన సిద్ధాంతాన్ని వివరించింది. ప్రఫుల్ల కుమార్ ముఖర్జీ (1947) సారాంశ సిద్ధాంతం కేసు.
శాసన అధికార వివాదాలను పరిష్కరించడం గురించి సరైన వాక్యాలు: 1. కేంద్ర-రాష్ట్ర వివాదాలు ఆర్టికల్ 131 కింద సుప్రీంకోర్టు వింటుంది. 2. సాధారణ రిట్ పిటిషన్ల ద్వారా హైకోర్టులు కూడా పరిష్కరిస్తాయి. 3. ఏ జాబితాకు చెందుతుందో పార్లమెంటు మాత్రమే నిర్ణయిస్తుంది. సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1, 2 మరియు 3
D. 1 మరియు 2 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: D — 1 మరియు 2 మాత్రమే
1, 2 సరైనవి. 3వ వాక్యం తప్పు: ఏ జాబితాకు/అవశిష్టానికి చెందుతుందనేది చివరికి న్యాయస్థానాలు నిర్ణయిస్తాయి; పార్లమెంటు కాదు.