SC, ST జాతీయ కమిషన్ పరిణామం – ఆర్టికల్ 338 (Evolution of National Commission for SCs)
Free practice MCQs with answers and explanations for SC, ST జాతీయ కమిషన్ పరిణామం – ఆర్టికల్ 338 (Evolution of National Commission for SCs) in SC, ST, BC జాతీయ కమిషన్లు (National Commissions). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
జాతీయ షెడ్యూల్డ్ కులాల కమిషన్ (NCSC) ఏ ఆర్టికల్ కింద ఏర్పడింది?
A. ఆర్టికల్ 338
B. ఆర్టికల్ 338A
C. ఆర్టికల్ 338B
D. ఆర్టికల్ 340
Answer & explanation
Correct: A — ఆర్టికల్ 338
NCSC ఆర్టికల్ 338 కింద ఏర్పడిన రాజ్యాంగ సంస్థ. ఆర్టికల్ 338A జాతీయ షెడ్యూల్డ్ తెగల కమిషన్ (NCST)కు, 338B జాతీయ వెనుకబడిన తరగతుల కమిషన్ (NCBC)కు సంబంధించినవి. ఆర్టికల్ 340 వెనుకబడిన తరగతుల పరిస్థితులపై దర్యాప్తు కమిషన్ నియామకానికి సంబంధించినది.
SC, ST ఉమ్మడి జాతీయ కమిషన్‌కు రాజ్యాంగ హోదా కల్పించిన సవరణ ఏది?
A. 89వ రాజ్యాంగ సవరణ (2003)
B. 65వ రాజ్యాంగ సవరణ (1990)
C. 102వ రాజ్యాంగ సవరణ (2018)
D. 42వ రాజ్యాంగ సవరణ (1976)
Answer & explanation
Correct: B — 65వ రాజ్యాంగ సవరణ (1990)
65వ సవరణ (1990) ఒక్క ప్రత్యేక అధికారి స్థానంలో బహుళ సభ్య SC, ST జాతీయ కమిషన్‌ను ఆర్టికల్ 338 కింద ఏర్పాటు చేసి రాజ్యాంగ హోదా ఇచ్చింది. 89వ సవరణ (2003) ఈ కమిషన్‌ను రెండుగా విభజించింది. 102వ సవరణ NCBCకి రాజ్యాంగ హోదా ఇచ్చింది.
1950లో ఆర్టికల్ 338 కింద SC, STల రక్షణల పర్యవేక్షణకు ఉన్న వ్యవస్థ ఏది?
A. బహుళ సభ్య కమిషన్
B. పార్లమెంటరీ కమిటీ
C. ప్రత్యేక అధికారి (SC, ST కమిషనర్)
D. సుప్రీంకోర్టు ధర్మాసనం
Answer & explanation
Correct: C — ప్రత్యేక అధికారి (SC, ST కమిషనర్)
రాజ్యాంగం మొదట్లో ఆర్టికల్ 338 కింద రాష్ట్రపతి నియమించే ఒక ప్రత్యేక అధికారిని (SC, ST కమిషనర్) ఏర్పాటు చేసింది. ఆయన రాజ్యాంగ రక్షణల అమలుపై రాష్ట్రపతికి నివేదిక ఇచ్చేవారు. బహుళ సభ్య కమిషన్ తర్వాతి కాలంలో (1978లో, ఆపై 1990లో) వచ్చింది.
89వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం, 2003 ఉమ్మడి కమిషన్‌ను విభజించింది. ఫలితంగా NCSC (ఆర్టికల్ 338), NCST (ఆర్టికల్ 338A) 2004 నుండి వేర్వేరుగా పని చేస్తున్నాయి. 65వ సవరణ కమిషన్‌కు రాజ్యాంగ హోదా ఇచ్చినది, విభజనకు కారణం కాదు.
1978లో ప్రభుత్వ తీర్మానం ద్వారా ఏర్పడిన SC, ST బహుళ సభ్య కమిషన్ గురించి సరైనది ఏది?
A. అది రాజ్యాంగ లేదా చట్టబద్ధ సంస్థ కాదు (Non-statutory)
B. అది రాజ్యాంగ సంస్థ
C. అది పార్లమెంటు చట్టంతో ఏర్పడింది
D. అది సుప్రీంకోర్టు ఆదేశంతో ఏర్పడింది
Answer & explanation
Correct: A — అది రాజ్యాంగ లేదా చట్టబద్ధ సంస్థ కాదు (Non-statutory)
1978లో ప్రభుత్వ తీర్మానం ద్వారా ఏర్పడిన కమిషన్‌కు రాజ్యాంగ లేదా చట్టబద్ధ హోదా లేదు. 1987లో దాని పేరు SC, STల జాతీయ కమిషన్‌గా మారినా చట్టబద్ధ హోదా రాలేదు. రాజ్యాంగ హోదా 65వ సవరణ (1990)తో మాత్రమే వచ్చింది.
65వ రాజ్యాంగ సవరణ (1990) ద్వారా ఏర్పడిన SC, ST జాతీయ కమిషన్ మొదటిసారి ఏ సంవత్సరంలో ఏర్పడింది?
A. 1990
B. 1992
C. 2003
D. 2004
Answer & explanation
Correct: B — 1992
65వ సవరణ 1990లో జరిగినా, ఆ కమిషన్ 1992లో మొదటిసారి ఏర్పడింది. 2003లో 89వ సవరణ దాన్ని రెండుగా విభజించగా, 2004 నుండి NCSC, NCST వేర్వేరుగా పని చేస్తున్నాయి. సవరణ సంవత్సరం, కమిషన్ ఏర్పడిన సంవత్సరం వేర్వేరు అని గుర్తుంచుకోవాలి.
A. బహుళ సభ్య కమిషన్ (1978) → ప్రత్యేక అధికారి (1950) → విభజన (2003) → రాజ్యాంగ హోదా (1990)
B. రాజ్యాంగ హోదా (1990) → ప్రత్యేక అధికారి (1950) → విభజన (2003) → బహుళ సభ్య కమిషన్ (1978)
C. ప్రత్యేక అధికారి (1950) → బహుళ సభ్య కమిషన్ (1978) → రాజ్యాంగ హోదా (1990) → విభజన (2003)
D. విభజన (2003) → రాజ్యాంగ హోదా (1990) → బహుళ సభ్య కమిషన్ (1978) → ప్రత్యేక అధికారి (1950)
Answer & explanation
Correct: C — ప్రత్యేక అధికారి (1950) → బహుళ సభ్య కమిషన్ (1978) → రాజ్యాంగ హోదా (1990) → విభజన (2003)
మొదట 1950లో ఆర్టికల్ 338 కింద ప్రత్యేక అధికారి ఉండేవారు; 1978లో ప్రభుత్వ తీర్మానంతో బహుళ సభ్య కమిషన్ వచ్చింది; 1990లో 65వ సవరణతో రాజ్యాంగ హోదా లభించింది; 2003లో 89వ సవరణ దాన్ని NCSC, NCSTగా విభజించింది. ఇదే కాలక్రమం.
కింది వాటిని కాలక్రమంలో అమర్చండి: (a) 65వ సవరణ (b) 89వ సవరణ (c) 1978 బహుళ సభ్య కమిషన్ (d) ఆర్టికల్ 338 కింద ప్రత్యేక అధికారి
A. d, c, a, b
B. c, d, a, b
C. d, a, c, b
D. a, d, c, b
Answer & explanation
Correct: A — d, c, a, b
కాలక్రమం: ప్రత్యేక అధికారి (1950) → బహుళ సభ్య కమిషన్ (1978) → 65వ సవరణ (1990) → 89వ సవరణ (2003). కాబట్టి d, c, a, b సరైనది. పరీక్షల్లో ఈ పరిణామ క్రమం తరచూ చక్రాల ఎంపికలుగా అడుగుతారు.
SC, ST కమిషన్ గురించి ఇచ్చిన వాక్యాలు: 1. 1978లో ఏర్పడిన కమిషన్‌కు రాజ్యాంగ హోదా ఉంది. 2. 65వ సవరణ మొదటి రాజ్యాంగ హోదా ఇచ్చింది. 3. 89వ సవరణ దాన్ని రెండుగా విభజించింది. సరైనవి ఏవి?
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: B — 2 మరియు 3 మాత్రమే
1వ వాక్యం తప్పు: 1978 కమిషన్ ప్రభుత్వ తీర్మానంతో ఏర్పడిన నాన్-స్టాట్యూటరీ సంస్థ. 2వ వాక్యం సరైనది: 65వ సవరణ (1990) ఆర్టికల్ 338 కింద రాజ్యాంగ హోదా ఇచ్చింది. 3వ వాక్యం సరైనది: 89వ సవరణ (2003) NCSC, NCSTగా విభజించింది.
Correct: C — 1987 – కమిషన్‌కు చట్టబద్ధ హోదా లభించింది
1987లో కమిషన్ పేరు మాత్రమే SC, STల జాతీయ కమిషన్‌గా మారింది; దానికి చట్టబద్ధ హోదా రాలేదు. మిగతా జతలు సరైనవి: 1950 ప్రత్యేక అధికారి, 1990 రాజ్యాంగ హోదా (65వ సవరణ), 2003 విభజన (89వ సవరణ).