కాలేల్కర్ & మండల్ కమిషన్లు – ఆర్టికల్ 340 (Backward Classes Commissions)

Correct: A — ఆర్టికల్ 340

ఆర్టికల్ 340 ప్రకారం సామాజికంగా, విద్యాపరంగా వెనుకబడిన తరగతుల పరిస్థితులపై దర్యాప్తుకు రాష్ట్రపతి కమిషన్‌ను నియమించవచ్చు. కాలేల్కర్, మండల్ కమిషన్లు ఈ ఆర్టికల్ కింద ఏర్పడ్డాయి. ఆర్టికల్ 339 షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల పరిపాలనకు సంబంధించినది.

Correct: B — కాకా కాలేల్కర్

మొదటి BC కమిషన్ కాకా కాలేల్కర్ అధ్యక్షతన 1953లో ఏర్పడి 1955లో నివేదిక ఇచ్చింది. రెండో కమిషన్ అధ్యక్షుడు బి.పి. మండల్. మొరార్జీ దేశాయ్ మండల్ కమిషన్‌ను నియమించిన ప్రధాని, వి.పి. సింగ్ దాన్ని అమలు చేస్తామని ప్రకటించిన ప్రధాని.

Correct: C — బి.పి. మండల్

మండల్ కమిషన్ (రెండో BC కమిషన్) ఛైర్మన్ బి.పి. మండల్. దీన్ని 1979లో మొరార్జీ దేశాయ్ ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసింది. ఇందిరా సాహ్నీ మండల్ సిఫారసుల అమలును సవాలు చేసిన కేసులో పిటిషనర్; జయశ్రీ పాటిల్ మరాఠా రిజర్వేషన్ కేసు పిటిషనర్.

Correct: D — 27%

మండల్ కమిషన్ కేంద్ర ఉద్యోగాల్లో OBCలకు 27% రిజర్వేషన్‌ను సిఫారసు చేసింది. 15%, 22.5% వంటివి SC, ST రిజర్వేషన్‌కు సంబంధించిన శాతాలు. 50% అనేది ఇందిరా సాహ్నీ తీర్పు విధించిన మొత్తం రిజర్వేషన్ల గరిష్ట పరిమితి.

Correct: A — మొరార్జీ దేశాయ్ ప్రభుత్వం (1979)

మండల్ కమిషన్‌ను 1979లో మొరార్జీ దేశాయ్ ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసింది; 1980 డిసెంబర్‌లో నివేదిక ఇచ్చింది. 1990లో వి.పి. సింగ్ ప్రభుత్వం దాని సిఫారసును అమలు చేస్తున్నట్లు ప్రకటించింది. కమిషన్ ఏర్పాటు చేసినవారు, అమలు ప్రకటించినవారు వేర్వేరు అని గుర్తుంచుకోవాలి.

Correct: B — 52%

మండల్ కమిషన్ జనాభాలో సుమారు 52% మంది OBCలు అని అంచనా వేసింది, అయినప్పటికీ 27% రిజర్వేషన్ మాత్రమే సిఫారసు చేసింది. 27% అనేది సిఫారసు చేసిన రిజర్వేషన్ శాతం, జనాభా శాతం కాదు.

Correct: C — స్పష్టమైన ప్రమాణాలు లేవని భావించి అమలు చేయలేదు

కాలేల్కర్ కమిషన్ కులాన్ని వెనుకబాటుతనానికి ప్రధాన ప్రమాణంగా తీసుకుంది. కేంద్ర ప్రభుత్వం స్పష్టమైన ప్రమాణాలు లేవని భావించి దాని సిఫారసులను అమలు చేయలేదు. తర్వాత మండల్ కమిషన్ నివేదికనే (1990లో) అమలు ప్రకటన వరకు వెళ్లింది.

Correct: D — 9 మంది

ఇందిరా సాహ్నీ vs భారత ప్రభుత్వం (1992) కేసును 9 మంది న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం విచారించింది. అది OBCలకు 27% రిజర్వేషన్‌ను సమర్థించి, క్రీమీ లేయర్ మినహాయింపు, 50% పరిమితి, శాశ్వత BC సంస్థ ఏర్పాటు ఆదేశాలను ఇచ్చింది.

Correct: B — కాలేల్కర్ – 1953లో ఏర్పాటు, 1955 నివేదిక; మండల్ – 1979లో ఏర్పాటు, 1980 నివేదిక

కాలేల్కర్ కమిషన్ 1953లో ఏర్పడి 1955లో నివేదిక ఇచ్చింది (మొదటి BC కమిషన్). మండల్ కమిషన్ 1979లో ఏర్పడి 1980 డిసెంబర్‌లో నివేదిక ఇచ్చింది (రెండో కమిషన్). ఇతర ఎంపికల్లో సంవత్సరాలు తారుమారు అయ్యాయి.

Correct: C — 1 మరియు 2 మాత్రమే

1, 2 సరైనవి. 3వ వాక్యం తప్పు: ఇందిరా సాహ్నీ తీర్పు పదోన్నతుల్లో రిజర్వేషన్ ఉండకూడదని చెప్పింది. తర్వాత 77వ సవరణ (1995) SC, STలకు పదోన్నతి రిజర్వేషన్ కోసం ఆర్టికల్ 16(4A) చేర్చింది.