చారిత్రక నేపథ్యం – 1773 నుండి 1947 చట్టాలు (Historical Background) · Practice MCQs

Correct: C — రెగ్యులేటింగ్ చట్టం 1773

రెగ్యులేటింగ్ చట్టం 1773 కంపెనీ రాజకీయ, పరిపాలనా పనులను బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం మొదటిసారి నియంత్రించిన చట్టం; భారత్‌లో కేంద్రీకృత పాలనకు ఇదే పునాది. తర్వాత 1784లో పిట్స్ ఇండియా చట్టం ఈ లోపాలను సరిచేసింది.

Correct: A — వారెన్ హేస్టింగ్స్

ఈ చట్టం ప్రకారం బెంగాల్ గవర్నర్‌ను గవర్నర్ జనరల్ ఆఫ్ బెంగాల్‌గా మార్చారు; మొదటి గవర్నర్ జనరల్ వారెన్ హేస్టింగ్స్. ఆయనకు సహాయంగా నలుగురు సభ్యుల కార్యనిర్వాహక మండలి ఉండేది. కానింగ్ మొదటి వైస్రాయ్, బెంటింక్ మొదటి భారత గవర్నర్ జనరల్.

Correct: D — 1774

రెగ్యులేటింగ్ చట్టం 1773 ప్రకారం కలకత్తాలో 1774లో సుప్రీంకోర్టు ఏర్పాటైంది. దీనికి ఒక ప్రధాన న్యాయమూర్తి, ముగ్గురు ఇతర న్యాయమూర్తులు; మొదటి ప్రధాన న్యాయమూర్తి సర్ ఎలిజా ఇంపే.

Correct: B — పిట్స్ ఇండియా చట్టం 1784

పిట్స్ ఇండియా చట్టం 1784 వాణిజ్య వ్యవహారాలను డైరెక్టర్ల సభకు, రాజకీయ వ్యవహారాలను కొత్తగా ఏర్పడిన బోర్డ్ ఆఫ్ కంట్రోల్‌కు అప్పగించింది. దీనినే ద్వంద్వ ప్రభుత్వం (Double Government) అంటారు; ఇది 1858 వరకు కొనసాగింది.

Correct: B — బోర్డ్ ఆఫ్ కంట్రోల్

పిట్స్ ఇండియా చట్టం బోర్డ్ ఆఫ్ కంట్రోల్‌ను రాజకీయ వ్యవహారాల కోసం ఏర్పాటు చేసింది; వాణిజ్య వ్యవహారాలు డైరెక్టర్ల సభ (Court of Directors) చూసింది. 1858 చట్టం ఈ రెండింటినీ రద్దు చేసింది.

Correct: D — చార్టర్ చట్టం 1833

1833 చార్టర్ చట్టం బెంగాల్ గవర్నర్ జనరల్‌ను భారత గవర్నర్ జనరల్‌గా మార్చింది; మొదటి వారు లార్డ్ విలియం బెంటింక్. ఇది కేంద్రీకరణకు చివరి అడుగు, కంపెనీ వ్యాపార కార్యకలాపాలు ముగిశాయి.

Correct: A — లార్డ్ మెకాలే

1833 చట్టం ప్రకారం గవర్నర్ జనరల్ మండలిలో న్యాయ సభ్యుడిగా లార్డ్ మెకాలే చేరారు. సత్యేంద్ర ప్రసాద్ సిన్హా 1909 సంస్కరణల తర్వాత వైస్రాయ్ మండలిలో చేరిన మొదటి భారతీయ న్యాయ సభ్యుడు.

Correct: C — 1853

చార్టర్ చట్టాలు 1793, 1813, 1833, 1853లో వచ్చాయి; 1853 చివరిది. ఇందులో 20 ఏళ్ల గడువు పెట్టలేదు, పార్లమెంటు ఎప్పుడైనా కంపెనీ పాలన ముగించవచ్చని సూచించారు.

Correct: C — భారత ప్రభుత్వ చట్టం 1858

1858 చట్టంతో కంపెనీ పాలన ముగిసి భారతదేశం నేరుగా బ్రిటిష్ రాణి (Crown) పాలనలోకి వచ్చింది. దీనిని "భారతదేశ మంచి పాలన కోసం చట్టం" అని కూడా అంటారు. కంపెనీ భూభాగాలు, అధికారాలు, ఆదాయం రాణికి బదిలీ అయ్యాయి.

Correct: A — లార్డ్ కానింగ్

గవర్నర్ జనరల్ హోదా "భారత వైస్రాయ్"గా మారింది; మొదటి వైస్రాయ్ లార్డ్ కానింగ్. ఆయనే 1 నవంబర్ 1858న విక్టోరియా రాణి ప్రకటనను అలహాబాద్‌లో చదివి వినిపించారు.