చేతివృత్తుల పతనం – పారిశ్రామిక క్షీణత (Deindustrialisation)
Free practice MCQs with answers and explanations for చేతివృత్తుల పతనం – పారిశ్రామిక క్షీణత (Deindustrialisation) in బ్రిటిష్ పాలన ఆర్థిక ప్రభావం. Tap an option to check instantly.
Q1Easy
బ్రిటిష్ పాలనలో పతనమైన ప్రసిద్ధ ముస్లిన్ వస్త్ర కేంద్రం ఏది?
A. బొంబాయి
B. కలకత్తా
C. ఢాకా
D. జంషెడ్‌పూర్
Answer & explanation
Correct: C — ఢాకా
ఢాకా ముస్లిన్ వస్త్రాలకు ప్రసిద్ధి; బ్రిటిష్ యంత్ర వస్త్రాల దిగుమతి, భారతీయ వస్త్రాలపై సుంకాల వల్ల ఢాకా, ముర్షిదాబాద్, సూరత్, మసూలీపట్నం కళ తప్పాయి. బొంబాయి, కలకత్తా కొత్త ఓడరేవు నగరాలుగా పెరిగాయి.
ఉపాధి కోల్పోయిన చేతివృత్తుల వారు వ్యవసాయంపై ఆధారపడటాన్ని Ruralisation అంటారు; దీనివల్ల భూమిపై ఒత్తిడి, నిరుద్యోగం పెరిగాయి. Commercialisation అంటే వ్యవసాయం వాణిజ్య పంటల వైపు మళ్లడం.
"నేత కార్మికుల ఎముకలు భారతదేశ మైదానాలను తెల్లబరుస్తున్నాయి" అన్న వ్యాఖ్య ఏ గవర్నర్ జనరల్‌కు ఆపాదిస్తారు?
A. విలియం బెంటింక్
B. కారన్‌వాలిస్
C. వెల్లస్లీ
D. డల్హౌసీ
Answer & explanation
Correct: A — విలియం బెంటింక్
1834–35లో గవర్నర్ జనరల్ విలియం బెంటింక్ ఈ వ్యాఖ్య చేసినట్లు చెబుతారు; ఇది భారత వస్త్ర పరిశ్రమ పతనం తీవ్రతను సూచిస్తుంది. కారణం బ్రిటిష్ యంత్ర వస్త్రాల దిగుమతి, భారతీయ వస్త్రాలపై సుంకాలు.
పారిశ్రామిక క్షీణత కాలంలో కొత్తగా పెరిగిన నగరాలు ఏవి?
A. ఢాకా, సూరత్, ముర్షిదాబాద్
B. కలకత్తా, బొంబాయి, మద్రాసు
C. మసూలీపట్నం, ఢాకా
D. ఢిల్లీ, ఆగ్రా, లాహోర్
Answer & explanation
Correct: B — కలకత్తా, బొంబాయి, మద్రాసు
ఢాకా, సూరత్ వంటి పాత పట్టణాలు జనాభా కోల్పోగా కలకత్తా, బొంబాయి, మద్రాసు వంటి కొత్త ఓడరేవు నగరాలు పెరిగాయి. బ్రిటిష్ వాణిజ్య అవసరాలే ఈ మార్పుకు కారణం; పాత వస్త్ర కేంద్రాలు తగ్గి ఓడరేవు నగరాల్లో ఎగుమతి–దిగుమతి వాణిజ్యం పెరిగింది.
ఈ క్రింది వాటిలో బ్రిటిష్ పాలనలో పతనం కాని నగరం ఏది?
A. ఢాకా
B. సూరత్
C. కలకత్తా
D. ముర్షిదాబాద్
Answer & explanation
Correct: C — కలకత్తా
ఢాకా (ముస్లిన్), ముర్షిదాబాద్, సూరత్, మసూలీపట్నం వస్త్ర కేంద్రాలుగా కళ తప్పాయి. కలకత్తా, బొంబాయి, మద్రాసు కొత్త ఓడరేవు నగరాలుగా పెరిగాయి; కాబట్టి కలకత్తా పతనమైన నగరం కాదు.
చేతివృత్తుల పతనం గురించి ఈ ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. భారతీయ వస్త్రాలపై బ్రిటన్‌లో భారీ సుంకాలు, నిషేధాలు విధించారు
2. బ్రిటిష్ యంత్ర వస్త్రాలను భారతదేశంలో దాదాపు సుంకం లేకుండా అమ్మారు
3. మసూలీపట్నం వస్త్ర కేంద్రం కళ తప్పింది
4. ఈ ప్రక్రియతో వ్యవసాయంపై ఒత్తిడి తగ్గింది
సరైనవి ఏవి?
A. 1, 2, 3 మాత్రమే
B. 2, 3, 4 మాత్రమే
C. 1, 3, 4 మాత్రమే
D. 1, 2, 4 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: A — 1, 2, 3 మాత్రమే
బ్రిటన్‌లో భారతీయ వస్త్రాలపై భారీ సుంకాలు, భారత్‌లో యంత్ర వస్త్రాలకు సుంకం లేకపోవడం, మసూలీపట్నం పతనం సరైనవి. ఉపాధి కోల్పోయిన చేతివృత్తుల వారు వ్యవసాయంపై ఆధారపడటంతో భూమిపై ఒత్తిడి పెరిగింది; అందువల్ల 4వ ప్రకటన తప్పు.
పారిశ్రామిక క్షీణత (Deindustrialisation) పరిణామాల్లో సరికానిది ఏది?
A. వ్యవసాయంపై ఆధారపడేవారి సంఖ్య పెరిగింది
B. పాత పట్టణాలు జనాభా కోల్పోయాయి
C. ఆర్థిక వ్యవస్థ ముడిసరుకుల ఎగుమతి వ్యవస్థగా మారింది
D. కలకత్తా, బొంబాయి, మద్రాసు వంటి ఓడరేవు నగరాలు క్షీణించాయి
Answer & explanation
Correct: D — కలకత్తా, బొంబాయి, మద్రాసు వంటి ఓడరేవు నగరాలు క్షీణించాయి
పారిశ్రామిక క్షీణతలో కలకత్తా, బొంబాయి, మద్రాసు వంటి ఓడరేవు నగరాలు క్షీణించలేదు, పెరిగాయి; కాబట్టి మొదటి ప్రకటన సరికానిది. మిగిలినవి సరైన పరిణామాలు: Ruralisation, పాత పట్టణాల క్షీణత, ముడిసరుకుల ఎగుమతి ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థ.