మత ఉద్యమాలు (జైన, బౌద్ధ మతాలు) · Practice MCQs

Correct: A — క్షత్రియ వర్ణం

బుద్ధుడు, మహావీరుడు ఇద్దరూ క్షత్రియ వంశాలకు (బుద్ధుడు శాక్య, మహావీరుడు జ్ఞాత్రిక) చెందినవారు. బ్రాహ్మణ ఆధిపత్యాన్ని సవాలు చేస్తూ క్షత్రియులు మేధో నాయకత్వం చేపట్టడం కూడా ఈ మత ఉద్యమాలకు ఒక కారణం. వైశ్యులు ధనం ఉన్నా వర్ణ వ్యవస్థలో మూడవ స్థానానికి పరిమితమై ఈ మతాలను ఆదరించారు.

Correct: B — వృషభం (ఎద్దు)

రిషభనాథుడు (ఆదినాథుడు) మొదటి తీర్థంకరుడు; అయోధ్యలో జన్మించాడు, చిహ్నం వృషభం. పార్శ్వనాథుని చిహ్నం సర్పం, 22వ తీర్థంకరుడు అరిష్టనేమి చిహ్నం శంఖం. ఋగ్వేదంలో రిషభనాథుడు, అరిష్టనేమి ప్రస్తావన ఉన్నందున ఈ ఇద్దరు పరీక్షల్లో తరచూ వస్తారు; సింహం ఇక్కడ సరైన చిహ్నం కాదు.

Correct: C — సమ్మెద శిఖరం (పారస్నాథ్ కొండ, జార్ఖండ్)

పార్శ్వనాథుడు 30వ ఏట సన్యసించి, 84 రోజుల తపస్సు తర్వాత జార్ఖండ్‌లోని సమ్మెద శిఖరంపై (పారస్నాథ్ కొండ) కైవల్యం పొందాడు. శ్రావణబెళగొళ గోమటేశ్వర విగ్రహం ఉన్న ప్రదేశం, ఉదయగిరి ఖారవేలుని గుహల కొండ, మౌంట్ అబూ దిల్వారా ఆలయాల ప్రదేశం; కాబట్టి ఇవి తప్పు.

Correct: D — కుందగ్రామం (వైశాలి సమీపం, బీహార్)

మహావీరుడు వైశాలి సమీపంలోని కుందగ్రామంలో జ్ఞాత్రిక క్షత్రియ వంశంలో జన్మించాడు. లుంబినీ బుద్ధుని జన్మస్థలం, కుశీనగరం బుద్ధుని మహాపరినిర్వాణ స్థలం, సారనాథ్ బుద్ధుని తొలి ప్రసంగ స్థలం. జైన, బౌద్ధ పుణ్యక్షేత్రాల పేర్లు కలగలిసిపోకుండా జాగ్రత్త పడాలి.

Correct: A — బ్రహ్మచర్యం

పార్శ్వనాథుని చతుర్యామ ధర్మంలో అహింస, సత్యం, అస్తేయం, అపరిగ్రహం ఉన్నాయి; వీటికి మహావీరుడు ఇంద్రియ నిగ్రహమైన బ్రహ్మచర్యాన్ని చేర్చి పంచ మహావ్రతాలుగా మార్చాడు. కాబట్టి అహింస, అస్తేయం, అపరిగ్రహం ఇంతకుముందే ఉన్న సూత్రాలు, కొత్తగా చేరినవి కావు.

Correct: B — స్యాద్వాదం

స్యాద్వాదం ప్రకారం ఏ నిర్ధారణ అయినా ఒక నిర్దిష్ట కోణంలోనే సరైనది, అందుకే ప్రతి వాక్యం ముందు స్యాత్ (ఒక కోణంలో) అని చేర్చాలి; ఇందులో ఏడు రకాల ప్రతిపాదనలు ఉంటాయి. అనిత్యవాదం, అనాత్మవాదం బౌద్ధ సిద్ధాంతాలు కాగా, నియతివాదం అజీవికుల సిద్ధాంతం.

Correct: C — స్థూలభద్రుడు

మగధ కరువు సమయంలో స్థూలభద్రుని నేతృత్వంలోని వర్గం మగధలోనే ఉండి శ్వేతాంబరులుగా ఉత్తర భారతంలో స్థిరపడింది. భద్రబాహు నాయకత్వంలోని వర్గం కర్ణాటకలోని శ్రావణబెళగొళకు వెళ్లి దిగంబరులైంది. పార్శ్వనాథుడు 23వ తీర్థంకరుడు, చావుండరాయుడు గోమటేశ్వర విగ్రహ నిర్మాత; కాబట్టి అవి తప్పు.

Correct: D — దేవర్థి క్షమాశ్రమణుడు

క్రీ.శ. 512 ప్రాంతంలో వల్లభిలో జరిగిన రెండవ జైన సంగీతికి దేవర్థి క్షమాశ్రమణుడు అధ్యక్షుడు; అక్కడ 12 అంగాలు, 12 ఉపాంగాలు లిఖితబద్ధమై శ్వేతాంబర ఆగమాలుగా ఆమోదం పొందాయి. స్థూలభద్రుడు మొదటి సంగీతి (పాటలీపుత్రం) అధ్యక్షుడు; భద్రబాహు కల్పసూత్ర రచయిత, కుందకుందుడు సమయసార రచయిత.

Correct: A — అశోకుని రుమ్మిండేయి స్తంభ శాసనం

అశోకుని రుమ్మిండేయి స్తంభ శాసనం లుంబినీ వనంలో బుద్ధుడు జన్మించాడని ధ్రువీకరిస్తుంది. సారనాథ్ స్తంభం సింహ శీర్షానికి ప్రసిద్ధి, హాథీగుంఫా శాసనం ఖారవేలునిది, జునాగఢ్ శాసనం రుద్రదామనునిది కావడంతో అవి బుద్ధుని జన్మకు సంబంధించినవి కావు.

Correct: B — కంథక

29వ ఏట అర్థరాత్రి సిద్ధార్థుడు తన గుర్రం కంథకపై సారథి చెన్నతో కలిసి రాజభవనం వీడాడు; దీనిని మహాభినిష్క్రమణం అంటారు. అందుకే బౌద్ధ కళలో గుర్రం గృహత్యాగానికి చిహ్నం. ఐరావతం ఇంద్రుని ఏనుగు, ఉచ్చైశ్రవం పురాణాల్లోని గుర్రం, చేతక్ మరో చరిత్రలోని గుర్రం; ఇవి బుద్ధుని కథకు సంబంధం లేనివి.