ప్రత్యక్ష పన్నులు & పరోక్ష పన్నులు (Direct and Indirect Taxes)
Free practice MCQs with answers and explanations for ప్రత్యక్ష పన్నులు & పరోక్ష పన్నులు (Direct and Indirect Taxes) in పన్నుల వ్యవస్థ – ప్రత్యక్ష & పరోక్ష పన్నులు (Taxation). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
పన్ను ఘాతం (Impact), పన్ను అంతిమ భారం (Incidence) రెండూ ఒకే వ్యక్తిపై పడే పన్నును ఏమంటారు?
A. ప్రత్యక్ష పన్ను (Direct Tax)
B. పరోక్ష పన్ను (Indirect Tax)
C. సెస్ (Cess)
D. అనుపాత పన్ను
Answer & explanation
Correct: A — ప్రత్యక్ష పన్ను (Direct Tax)
ఘాతం, భారం ఒకే వ్యక్తిపై ఉండి, ఆ భారాన్ని ఇతరులకు బదిలీ చేయలేనప్పుడు అది ప్రత్యక్ష పన్ను. ఉదాహరణకు జీతంపై ఆదాయపు పన్ను మనమే కట్టాలి, ఇంకెవరికీ బదిలీ చేయలేం. పరోక్ష పన్నులో ఘాతం ఒకరిపై (వ్యాపారి), భారం మరొకరిపై (వినియోగదారు) ఉంటుంది.
కేంద్ర ప్రత్యక్ష పన్నుల బోర్డు (CBDT) పర్యవేక్షించే పన్ను ఏది?
A. GST
B. ఆదాయపు పన్ను
C. కస్టమ్స్ సుంకం
D. పెట్రోల్పై ఎక్సైజ్ సుంకం
Answer & explanation
Correct: B — ఆదాయపు పన్ను
CBDT ప్రత్యక్ష పన్నులైన ఆదాయపు పన్ను, కార్పొరేట్ పన్నులను పర్యవేక్షిస్తుంది. GST, కస్టమ్స్, ఎక్సైజ్ సుంకాలు పరోక్ష పన్నులు కాబట్టి అవి కేంద్ర పరోక్ష పన్నులు & కస్టమ్స్ బోర్డు (CBIC) పరిధిలోకి వస్తాయి.
GST వస్తువులు, సేవల అమ్మకంపై విధించే పరోక్ష పన్ను; దీన్ని వ్యాపారి ప్రభుత్వానికి చెల్లించినా, ధరలో కలిపి వినియోగదారు నుంచి వసూలు చేస్తారు. ఆదాయపు పన్ను, కార్పొరేట్ పన్ను, మూలధన లాభాల పన్ను ప్రత్యక్ష పన్నులు.
CBDT, CBIC రెండూ కేంద్ర రెవెన్యూ బోర్డుల చట్టం 1963 (Central Boards of Revenue Act) కింద ఏర్పడి ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖలోని రెవెన్యూ విభాగం కింద పనిచేస్తాయి. ఆదాయపు పన్ను చట్టం 1961 పన్ను విధింపు నియమాలను చెబుతుంది, బోర్డుల ఏర్పాటును కాదు.
ఒక వ్యాపారి వస్తువుపై GST ప్రభుత్వానికి చెల్లించి, ఆ మొత్తాన్ని ధరలో కలిపి కొనుగోలుదారు నుంచి వసూలు చేస్తే, ఇందులో కొనుగోలుదారు ఎదుర్కొనేది ఏమిటి?
A. పన్ను ఘాతం (Impact)
B. పన్ను ప్లవనత
C. పన్ను అంతిమ భారం (Incidence)
D. పన్ను ఎగవేత
Answer & explanation
Correct: C — పన్ను అంతిమ భారం (Incidence)
పన్ను మొదట పడే వ్యక్తి (వ్యాపారి) వద్ద ఘాతం ఉంటుంది; చివరికి భారాన్ని మోసేది వినియోగదారు కాబట్టి అతనిపై అంతిమ భారం (Incidence) ఉంటుంది. ఘాతం, భారం వేర్వేరు వ్యక్తులపై ఉండటమే పరోక్ష పన్నుల లక్షణం.
ప్రత్యక్ష, పరోక్ష పన్నుల గురించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. ప్రత్యక్ష పన్నులు సాధారణంగా ప్రగతిశీలం.
2. పరోక్ష పన్ను భారాన్ని వినియోగదారుకు బదిలీ చేయవచ్చు.
3. CBIC ప్రత్యక్ష పన్నులను పర్యవేక్షిస్తుంది.
సరైన ప్రకటనలు ఏవి?
A. 1 మరియు 3 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 2 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: C — 1 మరియు 2 మాత్రమే
ప్రకటన 1 సరైనది: ప్రత్యక్ష పన్నుల్లో ఎక్కువ సంపాదిస్తే ఎక్కువ పన్ను. ప్రకటన 2 సరైనది: పరోక్ష పన్నులో ఘాతం ఒకరిపై, భారం వినియోగదారుపై. ప్రకటన 3 తప్పు: CBIC పరోక్ష పన్నులు, కస్టమ్స్ను చూస్తుంది; ప్రత్యక్ష పన్నులను CBDT చూస్తుంది.
కింది వాటిలో ప్రత్యక్ష పన్నుల జాబితాలో లేని (భిన్నమైన) పన్ను ఏది?
A. ఆదాయపు పన్ను
B. కార్పొరేట్ పన్ను
C. మూలధన లాభాల పన్ను
D. కస్టమ్స్ సుంకం
Answer & explanation
Correct: D — కస్టమ్స్ సుంకం
ఆదాయపు పన్ను, కార్పొరేట్ పన్ను, మూలధన లాభాల పన్నులు చెల్లించేవారిపైనే తుది భారం ఉండే ప్రత్యక్ష పన్నులు. కస్టమ్స్ సుంకం దిగుమతిదారు చెల్లించినా ధరలో కలిసి వినియోగదారుకు బదిలీ అవుతుంది, కాబట్టి అది పరోక్ష పన్ను (CBIC పరిధి).