సహకార ఆర్థిక సమాఖ్య – GST పరిహారం & NITI Aayog (Fiscal Federalism in India)
Free practice MCQs with answers and explanations for సహకార ఆర్థిక సమాఖ్య – GST పరిహారం & NITI Aayog (Fiscal Federalism in India) in ఆర్థిక సంఘం & కేంద్ర-రాష్ట్ర ఆర్థిక సంబంధాలు (Fiscal Federalism). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
NITI Aayog ఏ తేదీన ప్రణాళికా సంఘం స్థానంలో ఏర్పాటైంది?
A. 15 ఆగస్టు 1947
B. 1 జూలై 2017
C. 1 జనవరి 2015
D. 31 డిసెంబర్ 2023
Answer & explanation
Correct: C — 1 జనవరి 2015
NITI Aayog 1 జనవరి 2015న ప్రణాళికా సంఘం స్థానంలో ఏర్పాటైంది; ఇది నిధులు కేటాయించని ఆలోచనా సంస్థ. 1 జూలై 2017 GST అమలు తేదీ, 31 డిసెంబర్ 2023 16వ ఆర్థిక సంఘం ఏర్పాటు తేదీ.
ప్రత్యేక కేటగిరీ హోదా (Special Category Status) ఏ సంవత్సరంలో ప్రారంభమైంది?
A. 1951
B. 1991
C. 2015
D. 1969
Answer & explanation
Correct: D — 1969
ప్రత్యేక కేటగిరీ హోదా 5వ ఆర్థిక సంఘం సిఫారసుతో, గాడ్గిల్ ఫార్ములా ద్వారా 1969లో ప్రారంభమైంది. 1951 మొదటి ఆర్థిక సంఘం సంవత్సరం, 2015 NITI Aayog ఏర్పాటు, 1991 ఆర్థిక సరళీకరణ ఏడాది.
GST పరిహార హామీ (Compensation) గురించి సరైన ప్రకటన ఏది?
A. 5 ఏళ్లు (2017-22), 2015-16 ఆధారంగా 14% వార్షిక వృద్ధి
B. 3 ఏళ్లు (2017-20), 2015-16 ఆధారంగా 10% వృద్ధి
C. 10 ఏళ్లు (2017-27), 2011-12 ఆధారంగా 14% వృద్ధి
D. శాశ్వత హామీ, 2017-18 ఆధారంగా 5% వృద్ధి
Answer & explanation
Correct: A — 5 ఏళ్లు (2017-22), 2015-16 ఆధారంగా 14% వార్షిక వృద్ధి
GST అమలులో రాష్ట్రాలకు 5 ఏళ్ల పరిహార హామీ (2017-22) ఇచ్చారు; 2015-16 ఆధారంగా 14% వార్షిక వృద్ధిని లెక్కించారు. 3 ఏళ్లు, 10 ఏళ్లు లేదా శాశ్వత హామీ అనే ఎంపికలు నోట్స్‌కు విరుద్ధం.
NITI Aayog గురించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. 1 జనవరి 2015న ప్రణాళికా సంఘం స్థానంలో ఏర్పడింది.
2. ఇది రాష్ట్రాలకు నిధులు కేటాయిస్తుంది.
3. ఇది ఒక ఆలోచనా సంస్థ (Think Tank).
సరైనవి ఏవి?
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: C — 1 మరియు 3 మాత్రమే
NITI Aayog 1 జనవరి 2015న ఏర్పడింది, అది ఆలోచనా సంస్థ – 1, 3 సరైనవి. అది నిధులు కేటాయించదు, అందువల్ల ప్రణాళికా గ్రాంట్లు ముగిశాయి; కాబట్టి 2 తప్పు. నిధుల కేటాయింపు ఇప్పుడు ఆర్థిక సంఘం సిఫారసులు, సంబంధిత మంత్రిత్వ శాఖల ద్వారా జరుగుతుంది.
ప్రత్యేక కేటగిరీ హోదా గురించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. 5వ ఆర్థిక సంఘం సిఫారసుతో గాడ్గిల్ ఫార్ములా ద్వారా 1969లో ప్రారంభమైంది.
2. 14వ ఆర్థిక సంఘం తర్వాత ఈ తేడా ఆర్థిక సంఘం పంపకాల్లో లేదు.
3. 14వ ఆర్థిక సంఘం దీన్ని ప్రారంభించింది.
సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1, 2 మరియు 3
D. 1 మరియు 2 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: D — 1 మరియు 2 మాత్రమే
ప్రత్యేక కేటగిరీ హోదా 1969లో 5వ ఆర్థిక సంఘం సిఫారసుతో గాడ్గిల్ ఫార్ములా ద్వారా ప్రారంభమైంది; 14వ సంఘం తర్వాత ఆర్థిక సంఘం పంపకాల్లో ఈ తేడా లేదు – 1, 2 సరైనవి. 14వ సంఘం దీన్ని ప్రారంభించలేదు, తేడాను పరిగణించలేదు; కాబట్టి 3 తప్పు.
ఆర్థిక సమాఖ్య విధానంలో GST, కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాల గురించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. GST కౌన్సిల్‌లో కేంద్రం, రాష్ట్రాలు కలిసి నిర్ణయం తీసుకోవడం పంచుకున్న సార్వభౌమత్వానికి (Pooled Sovereignty) ఉదాహరణ.
2. కోవిడ్ సమయంలో పరిహార లోటు పూడ్చేందుకు కేంద్రం బ్యాక్-టు-బ్యాక్ రుణాలు ఇచ్చింది.
3. సెస్, సర్‌చార్జ్‌ల వాటా పెరగడం వల్ల విభాజ్య నిధి పెరుగుతుంది.
సరైనవి ఏవి?
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: A — 1 మరియు 2 మాత్రమే
GST కౌన్సిల్ పంచుకున్న సార్వభౌమత్వానికి, కోవిడ్ సమయంలో (2020-21, 2021-22) బ్యాక్-టు-బ్యాక్ రుణాలు పరిహార లోటు పూడ్చడానికి – 1, 2 సరైనవి. సెస్, సర్‌చార్జ్‌ల వాటా పెరిగితే విభాజ్య నిధి తగ్గుతుంది, పెరగదు; ఇది రాష్ట్రాల ఆందోళన.
‘నిలువు అసమతుల్యత’ (Vertical Imbalance) గురించి సరైన వివరణ ఏది?
A. ఎక్కువ పన్ను అధికారాలు రాష్ట్రాలకు, ఖర్చు బాధ్యతలు కేంద్రానికి ఉండటం
B. ఎక్కువ పన్ను అధికారాలు కేంద్రానికి, ఎక్కువ ఖర్చు బాధ్యతలు రాష్ట్రాలకు ఉండటం; ఆర్థిక సంఘం ఈ అంతరాన్ని పూడ్చుతుంది
C. ఒక రాష్ట్రం ఇతర రాష్ట్రాల కంటే ఎక్కువ నిధులు పొందటం
D. ప్రణాళికా సంఘం, నీతి ఆయోగ్ మధ్య అధికార తేడా
Answer & explanation
Correct: B — ఎక్కువ పన్ను అధికారాలు కేంద్రానికి, ఎక్కువ ఖర్చు బాధ్యతలు రాష్ట్రాలకు ఉండటం; ఆర్థిక సంఘం ఈ అంతరాన్ని పూడ్చుతుంది
నిలువు అసమతుల్యత అంటే కేంద్రానికి ఎక్కువ పన్ను అధికారాలు, రాష్ట్రాలకు ఎక్కువ ఖర్చు బాధ్యతలు (విద్య, ఆరోగ్యం, పోలీసు) ఉండటం; ఈ అంతరాన్ని ఆర్థిక సంఘం పూడుస్తుంది. రాష్ట్రాల మధ్య అసమానత అడ్డ (Horizontal) పంపిణీ అంశం.