నిరుద్యోగం అర్థం & కొలత – UPSS, CWS, CDS (Measurement of Unemployment)
Free practice MCQs with answers and explanations for నిరుద్యోగం అర్థం & కొలత – UPSS, CWS, CDS (Measurement of Unemployment) in నిరుద్యోగం – రకాలు (Unemployment). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
ఆర్థికశాస్త్రంలో నిరుద్యోగం (Unemployment) అంటే ఏమిటి?
A. పని చేయగల సామర్థ్యం, కోరిక ఉండి ప్రస్తుత వేతనానికి పని దొరకని స్థితి
B. పని చేయడానికి ఇష్టం లేకపోవడం
C. విద్యార్థులు చదువుకోవడం
D. గృహిణులు ఇంటి పనులు చేయడం
Answer & explanation
Correct: A — పని చేయగల సామర్థ్యం, కోరిక ఉండి ప్రస్తుత వేతనానికి పని దొరకని స్థితి
నిరుద్యోగం అంటే పని చేయగల సామర్థ్యం, పని చేయాలనే కోరిక ఉండి, ప్రస్తుత వేతనానికి పని దొరకని స్థితి. పని చేయడానికి ఇష్టం లేనివారిని, విద్యార్థులను, గృహిణులను నిరుద్యోగులుగా లెక్కించరు, ఎందుకంటే వారు శ్రామిక శక్తిలో భాగం కారు.
B. ఉద్యోగంలో ఉన్నవారు + పని కోసం వెతుకుతున్న నిరుద్యోగులు
C. మొత్తం జనాభా
D. విద్యార్థులు + గృహిణులు
Answer & explanation
Correct: B — ఉద్యోగంలో ఉన్నవారు + పని కోసం వెతుకుతున్న నిరుద్యోగులు
శ్రామిక శక్తి = ఉద్యోగంలో ఉన్నవారు + పని కోసం వెతుకుతున్న నిరుద్యోగులు. శ్రామిక శక్తి భాగస్వామ్య రేటు (LFPR) = శ్రామిక శక్తి ÷ మొత్తం జనాభా × 100. విద్యార్థులు, గృహిణులు శ్రామిక శక్తిలో లెక్కించబడరు.
నిరుద్యోగ రేటు (UR) = నిరుద్యోగులు ÷ శ్రామిక శక్తి × 100. శ్రామిక శక్తి ÷ మొత్తం జనాభా LFPR; ఉద్యోగంలో ఉన్నవారు ÷ మొత్తం జనాభా కార్మిక జనాభా నిష్పత్తి (WPR). హారంలో మొత్తం జనాభా కాకుండా శ్రామిక శక్తి ఉండటం ముఖ్యం.
సాధారణ స్థితి (Usual Status)లో ప్రధాన స్థితితో పాటు కనీసం ఎన్ని రోజులు చేసిన అనుబంధ పనిని లెక్కిస్తే దాన్ని UPSS అంటారు?
A. కనీసం 7 రోజులు
B. కనీసం 1 రోజు
C. కనీసం 180 రోజులు
D. కనీసం 30 రోజులు
Answer & explanation
Correct: D — కనీసం 30 రోజులు
సాధారణ స్థితిలో గత 365 రోజుల్లో ఎక్కువ కాలం చేసిన పనిని (ప్రధాన స్థితి – Principal Status) చూస్తారు; దీనితో కలిపి కనీసం 30 రోజులు చేసిన అనుబంధ పనిని (Subsidiary Status) కూడా లెక్కిస్తే UPSS. ఇది దీర్ఘకాలిక (Chronic) నిరుద్యోగాన్ని సూచిస్తుంది.
ప్రస్తుత వారపు స్థితి (CWS) ప్రకారం గత 7 రోజుల్లో కనీసం ఎంత పని చేస్తే ఉద్యోగిగా లెక్కిస్తారు?
A. ఏ ఒక్క రోజైనా కనీసం 1 గంట
B. ప్రతి రోజు 8 గంటలు
C. కనీసం 4 రోజులు పూర్తి రోజు
D. కనీసం 30 రోజులు
Answer & explanation
Correct: A — ఏ ఒక్క రోజైనా కనీసం 1 గంట
CWSలో గత 7 రోజుల్లో ఏ ఒక్క రోజైనా కనీసం 1 గంట పని చేస్తే ఉద్యోగిగా లెక్క. అందువల్ల సోమవారం 2 గంటలే పనిచేసిన రాము CWS ప్రకారం ఉద్యోగి, కానీ CDS ప్రకారం మిగతా రోజులు నిరుద్యోగిగా లెక్కకు వస్తాడు.
నిరుద్యోగంపై నిపుణుల కమిటీ (1973) అధ్యక్షుడు ఎవరు?
A. సి. రంగరాజన్
B. బి. భగవతి
C. ఆర్.ఎన్. మల్హోత్రా
D. రాకేష్ మోహన్
Answer & explanation
Correct: B — బి. భగవతి
నిరుద్యోగ అంచనాలపై 1973 నిపుణుల కమిటీ అధ్యక్షుడు బి. భగవతి (భగవతి కమిటీ). రంగరాజన్ కమిటీ (2008) ఆర్థిక సమ్మిళితంపై, మల్హోత్రా కమిటీ బీమా సంస్కరణలపై, రాకేష్ మోహన్ కమిటీ మౌలిక సదుపాయాలపై పనిచేశాయి.
నిరుద్యోగ కొలత పద్ధతులను వాటి వివరణలతో జతచేయండి.
A. UPSS
B. CWS
C. CDS
1. గత 7 రోజుల్లో ప్రతి రోజు స్థితిని (పూర్తి/అర్ధ రోజు) లెక్కించడం
2. గత 365 రోజుల్లో ప్రధాన + అనుబంధ స్థితి
3. గత 7 రోజుల్లో ఒక్క గంట పని చేసినా ఉద్యోగిగా లెక్క
A. A-3, B-2, C-1
B. A-2, B-1, C-3
C. A-2, B-3, C-1
D. A-1, B-3, C-2
Answer & explanation
Correct: C — A-2, B-3, C-1
UPSS గత 365 రోజుల్లో ప్రధాన + అనుబంధ స్థితిని లెక్కిస్తుంది (A-2); CWS గత 7 రోజుల్లో ఒక్క గంట పని చేసినా ఉద్యోగిగా లెక్కిస్తుంది (B-3); CDS గత 7 రోజుల్లో ప్రతి రోజు స్థితిని లెక్కిస్తుంది (C-1); ఇది అత్యంత సమగ్ర కొలత.
Correct: D — సాధారణంగా CDS రేటు > CWS రేటు > UPSS రేటు
సాధారణంగా CDS రేటు > CWS రేటు > UPSS రేటు ఉంటుంది; CDS రోజువారీ, తాత్కాలిక నిరుద్యోగాన్ని కూడా పట్టుకుంటుంది కాబట్టి అత్యంత సమగ్రం. UPSS దీర్ఘకాలిక (Chronic) నిరుద్యోగాన్ని సూచిస్తుంది కాబట్టి తక్కువగా ఉంటుంది.
పూర్తి ఉపాధి (Full Employment) గురించి ఇచ్చిన ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. పూర్తి ఉపాధిలో ఘర్షణ, నిర్మాణాత్మక నిరుద్యోగం తప్ప మరే నిరుద్యోగం ఉండదు.
2. పూర్తి ఉపాధిలో కూడా కొంత నిరుద్యోగం ఉంటుంది.
3. పూర్తి ఉపాధి అంటే నిరుద్యోగ రేటు ఖచ్చితంగా సున్నా.
సరైనవి ఏవి?
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3 అన్నీ
Answer & explanation
Correct: A — 1 మరియు 2 మాత్రమే
ప్రకటనలు 1, 2 సరైనవి. ప్రకటన 3 తప్పు: పూర్తి ఉపాధిలో కూడా ఘర్షణ, నిర్మాణాత్మక నిరుద్యోగం ఉంటాయి కాబట్టి నిరుద్యోగ రేటు సున్నా కాదు. ఈ రెంటి మొత్తాన్నే సహజ నిరుద్యోగ రేటు అంటారు.