భారతదేశంలో పేదరికం (Poverty in India) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for భారతదేశంలో పేదరికం (Poverty in India) (పేదరికం, నిరుద్యోగం & పథకాలు (Poverty, Unemployment & Schemes)). Tap an option to check instantly · page 6 of 6.
Q51Hard
కింది పేదరిక సమాచారంలో ఏ జత సరైనది?
A. టెండూల్కర్ – రోజుకు గ్రామీణ ₹32, పట్టణ ₹47
B. రంగరాజన్ – రోజుకు గ్రామీణ ₹27, పట్టణ ₹33
C. టెండూల్కర్ – రోజుకు గ్రామీణ సుమారు ₹27, పట్టణ సుమారు ₹33
D. రంగరాజన్ – రోజుకు గ్రామీణ ₹33, పట్టణ ₹27
Answer & explanation
Correct: C — టెండూల్కర్ – రోజుకు గ్రామీణ సుమారు ₹27, పట్టణ సుమారు ₹33
టెండూల్కర్ రేఖ రోజుకు గ్రామీణ సుమారు ₹27, పట్టణ సుమారు ₹33; రంగరాజన్ రేఖ గ్రామీణ సుమారు ₹32, పట్టణ సుమారు ₹47. ఇతర ఎంపికల్లో కమిటీల విలువలు తారుమారయ్యాయి.
భారత్‌లో 2011-12 లో టెండూల్కర్ పద్ధతిలో అత్యధిక పేదరిక శాతం ఉన్న రాష్ట్రం ఏది?
A. బీహార్
B. కేరళ
C. గోవా
D. ఛత్తీస్‌గఢ్
Answer & explanation
Correct: D — ఛత్తీస్‌గఢ్
నోట్స్ ప్రకారం 2011-12 లో (టెండూల్కర్ పద్ధతిలో) అత్యధిక పేదరిక శాతం ఛత్తీస్‌గఢ్‌లో ఉంది. బీహార్ నీతి ఆయోగ్ బహుముఖ పేదరిక సూచీ (MPI) లో అత్యధికం; కేరళలో అత్యల్ప MPI ఉంది. రెండు వేర్వేరు కొలతలు.
రంగరాజన్ కమిటీ గురించి కింది ప్రకటనల్లో సరైనది ఏది?
A. 2005లో ఏర్పాటు; 2009 నివేదిక
B. 2012లో ఏర్పాటు; జూన్ 2014 నివేదిక; ప్రభుత్వం అధికారికంగా ఆమోదించలేదు
C. 2012లో ఏర్పాటు; ప్రభుత్వం అమలు చేసింది
D. 1989లో ఏర్పాటు; 1993 నివేదిక
Answer & explanation
Correct: B — 2012లో ఏర్పాటు; జూన్ 2014 నివేదిక; ప్రభుత్వం అధికారికంగా ఆమోదించలేదు
రంగరాజన్ కమిటీ 2012లో ఏర్పాటై జూన్ 2014లో నివేదిక ఇచ్చింది; ప్రభుత్వం అధికారికంగా ఆమోదించలేదు. 2005 → 2009 టెండూల్కర్, 1989 → 1993 లక్డావాలా కమిటీలకు సంబంధించినవి.
2011-12 అంచనాలను పోల్చి కింది వాటిలో సరైన ముగింపు ఏది?
A. టెండూల్కర్ రేఖ ఎక్కువ
B. రంగరాజన్ పేదరిక శాతం తక్కువ
C. రంగరాజన్ రేఖ, పేదరిక శాతం, పేదల సంఖ్య – మూడూ టెండూల్కర్ కంటే ఎక్కువ
D. ఇద్దరివీ సమానం
Answer & explanation
Correct: C — రంగరాజన్ రేఖ, పేదరిక శాతం, పేదల సంఖ్య – మూడూ టెండూల్కర్ కంటే ఎక్కువ
టెండూల్కర్: 21.9%, ₹816/₹1,000, ~27 కోట్లు; రంగరాజన్: 29.5%, ₹972/₹1,407, ~36.3 కోట్లు. కాబట్టి రేఖ, శాతం, సంఖ్య – అన్నిట్లో రంగరాజన్ ఎక్కువ. ఎందుకంటే రంగరాజన్ పోషకాహార ప్రమాణాలను, ఆహారేతర కనీస ఖర్చును కలిపి ఎక్కువ రేఖ నిర్ణయించింది.
MPI గురించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి. (1) ప్రపంచ MPI లో 10 సూచికలు. (2) నీతి ఆయోగ్ MPI లో 12 సూచికలు. (3) జాతీయ MPI కి డేటా ఆధారం NFHS. సరైనవి ఏవి?
A. (1), (2) మాత్రమే
B. (2), (3) మాత్రమే
C. (1), (3) మాత్రమే
D. (1), (2), (3) అన్నీ
Answer & explanation
Correct: D — (1), (2), (3) అన్నీ
మూడూ సరైనవి: ప్రపంచ MPI లో 10, జాతీయ MPI లో 12 (ప్రసూతి ఆరోగ్యం, బ్యాంకు ఖాతా అదనం), డేటా ఆధారం జాతీయ కుటుంబ ఆరోగ్య సర్వే (NFHS). రెండూ మూడు కోణాల ఆధారంగా ఉంటాయి.
A. నీతి ఆయోగ్ MPI బేస్‌లైన్ నివేదిక – NFHS-4 ఆధారంగా 25.01% (నవంబర్ 2021)
B. ప్రోగ్రెస్ రివ్యూ – 2015-16 లో 24.85% నుండి 2019-21 లో 14.96%
C. చర్చా పత్రం – 2013-14 లో 29.17% నుండి 2022-23 లో 11.28%
D. ప్రపంచ బ్యాంకు (జూన్ 2025) – రోజుకు $3.00 రేఖతో అత్యంత పేదరికం 2011-12 లో 5.3% నుండి 2022-23 లో 27.1%
Answer & explanation
Correct: A — నీతి ఆయోగ్ MPI బేస్‌లైన్ నివేదిక – NFHS-4 ఆధారంగా 25.01% (నవంబర్ 2021)
ప్రపంచ బ్యాంకు (రోజుకు $3.00 రేఖ) అంచనాలో అత్యంత పేదరికం 2011-12 లో 27.1% నుండి 2022-23 లో 5.3% కి తగ్గింది; ఇచ్చిన జతలో అవి తారుమారయ్యాయి కాబట్టి తప్పు. మిగతా మూడు జతలూ సరైనవి.
కింది సంఘటనలను పాతది నుండి కొత్తదిగా క్రమంలో అమర్చండి: (1) నీతి ఆయోగ్ MPI బేస్‌లైన్ నివేదిక (2) MPI ప్రోగ్రెస్ రివ్యూ (3) MPI చర్చా పత్రం (2024) (4) ప్రపంచ MPI ప్రారంభం (2010)
A. 1, 4, 2, 3
B. 4, 2, 1, 3
C. 4, 1, 2, 3
D. 3, 2, 1, 4
Answer & explanation
Correct: C — 4, 1, 2, 3
ప్రపంచ MPI 2010 నుండి; నీతి ఆయోగ్ బేస్‌లైన్ నివేదిక నవంబర్ 2021; ప్రోగ్రెస్ రివ్యూ జూలై 2023; చర్చా పత్రం జనవరి 2024. కాబట్టి క్రమం 4, 1, 2, 3. 2013-14 నుండి 2022-23 వరకు పేదరికం తగ్గుదల చివరి పత్రంలో ఉంది.
A. తక్కువ ఆదాయం → ఎక్కువ పొదుపు → ఎక్కువ పెట్టుబడి
B. ఎక్కువ ఆదాయం → తక్కువ పెట్టుబడి → తక్కువ ఆదాయం
C. తక్కువ ఉత్పాదకత → ఎక్కువ ఆదాయం → తక్కువ పొదుపు
D. తక్కువ ఆదాయం → తక్కువ పొదుపు → తక్కువ పెట్టుబడి → తక్కువ ఉత్పాదకత → తక్కువ ఆదాయం
Answer & explanation
Correct: D — తక్కువ ఆదాయం → తక్కువ పొదుపు → తక్కువ పెట్టుబడి → తక్కువ ఉత్పాదకత → తక్కువ ఆదాయం
విష వలయంలో తక్కువ ఆదాయం తక్కువ పొదుపుకు, అది తక్కువ పెట్టుబడికి, అది తక్కువ ఉత్పాదకతకు, చివరికి మళ్లీ తక్కువ ఆదాయానికి దారితీస్తుంది. ఈ చక్రం కొనసాగడమే పేదరికం కొనసాగడానికి కారణం.
కింది వాటిలో పేదరిక నిర్మూలన పథకం–రకం జత ఏది సరైనది?
A. MGNREGA – వేతన ఉపాధి
B. NRLM – వేతన ఉపాధి
C. NFSA – స్వయం ఉపాధి
D. IRDP – సామాజిక భద్రత
Answer & explanation
Correct: A — MGNREGA – వేతన ఉపాధి
MGNREGA వేతన ఉపాధి పథకం; NRLM, IRDP స్వయం ఉపాధి; NFSA సామాజిక భద్రత (ఆహార భద్రత). ఇతర ఎంపికల్లో రకాలు తారుమారయ్యాయి. పరీక్షల్లో పథకాలను వేతన ఉపాధి, స్వయం ఉపాధి, సామాజిక భద్రత అని వర్గీకరించడం ముఖ్యం; PMAY, JJM కనీస సదుపాయాల పథకాలు.
కారణాలకు సంబంధించి కింది ప్రకటనల్లో నోట్స్ ప్రకారం తప్పు ఏది?
A. వ్యవసాయంపై అధిక ఆధారం తక్కువ ఉత్పాదకతకు దారితీసింది
B. వలస పాలనలో సంపద తరలింపు వల్ల పేదరికం తగ్గింది
C. ఆదాయ, ఆస్తుల అసమాన పంపిణీ పేదరికానికి కారణం
D. ద్రవ్యోల్బణం పేదల కొనుగోలు శక్తిని తగ్గిస్తుంది
Answer & explanation
Correct: B — వలస పాలనలో సంపద తరలింపు వల్ల పేదరికం తగ్గింది
వలస పాలనలో సంపద తరలింపు (Drain of Wealth), చేతివృత్తుల నాశనం వల్ల పేదరికం పెరిగింది, తగ్గలేదు; కాబట్టి మొదటి ప్రకటన తప్పు. మిగతావి నోట్స్‌లో పేర్కొన్న సరైన కారణాలు.