ప్రైవేటీకరణ & పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ (Privatisation and Disinvestment)
Free practice MCQs with answers and explanations for ప్రైవేటీకరణ & పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ (Privatisation and Disinvestment) in నీతి ఆయోగ్ & 1991 ఆర్థిక సంస్కరణలు (NITI Aayog & 1991 Reforms). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో ప్రభుత్వం తన వాటాలను అమ్మడాన్ని ఏమంటారు?
A. పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ (Disinvestment)
B. జాతీయీకరణ (Nationalisation)
C. సరళీకరణ (Liberalisation)
D. ద్రవ్య విస్తరణ
Answer & explanation
Correct: A — పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ (Disinvestment)
ప్రభుత్వ సంస్థల్లో తన వాటాలను అమ్మడాన్ని పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ (Disinvestment) అంటారు. జాతీయీకరణ దీనికి వ్యతిరేకం – ప్రైవేటు సంస్థలను ప్రభుత్వ యాజమాన్యంలోకి తీసుకోవడం. సరళీకరణ అంటే నియంత్రణలను తగ్గించడం.
2022 జనవరిలో ఎయిర్ ఇండియా యాజమాన్యం ఏ సంస్థకు బదిలీ అయింది?
A. రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీస్
B. అదానీ గ్రూప్
C. టాటా గ్రూప్
D. ఇండిగో
Answer & explanation
Correct: C — టాటా గ్రూప్
ఎయిర్ ఇండియా పెట్టుబడుల ఉపసంహరణలో భాగంగా 2022 జనవరిలో టాటా గ్రూప్‌కు బదిలీ అయింది. ఇది వ్యూహాత్మక అమ్మకానికి (Strategic Sale) ప్రముఖ ఉదాహరణ, ఎందుకంటే నియంత్రణతో సహా యాజమాన్యం ప్రైవేటుకు వెళ్లింది.
పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ కమిషన్ (Disinvestment Commission) 1996లో ఏర్పడినప్పుడు దాని అధ్యక్షుడు ఎవరు?
A. జి.వి. రామకృష్ణ
B. సి. రంగరాజన్
C. ఎం. నరసింహం
D. రాజా చెల్లయ్య
Answer & explanation
Correct: A — జి.వి. రామకృష్ణ
1996 పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ కమిషన్ అధ్యక్షుడు జి.వి. రామకృష్ణ. సి. రంగరాజన్ కమిటీ (1993 నివేదిక) పెట్టుబడుల ఉపసంహరణపై వేరుగా అధ్యయనం చేసింది. నరసింహం బ్యాంకింగ్‌కు, చెల్లయ్య పన్నులకు సంబంధించిన కమిటీల అధ్యక్షులు.
పెట్టుబడి, ప్రజా ఆస్తుల నిర్వహణ శాఖ (DIPAM) గురించి సరైన వాక్యం ఏది?
A. 1991లో ప్రణాళికా సంఘం కింద ఏర్పడింది
B. 2016లో పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ శాఖ (1999) పేరు మార్చి ఏర్పడింది; ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ కింద ఉంది
C. 2005లో వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ కింద ఏర్పడింది
D. నీతి ఆయోగ్‌లో భాగం
Answer & explanation
Correct: B — 2016లో పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ శాఖ (1999) పేరు మార్చి ఏర్పడింది; ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ కింద ఉంది
పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ శాఖ 1999లో ఏర్పడి 2016లో DIPAM గా పేరు మార్చబడింది; ఇది ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో ఉంది. ఇది నీతి ఆయోగ్ లేదా వాణిజ్య శాఖలో భాగం కాదు, ప్రణాళికా సంఘం కింద కూడా లేదు.
జాతీయ మానిటైజేషన్ పైప్‌లైన్ (NMP, 2021) లక్షణం ఏది?
A. ప్రభుత్వ సంస్థలను పూర్తిగా మూసివేయడం
B. విదేశీ రుణాలు తీసుకోవడం
C. ప్రభుత్వ ఆస్తులను అమ్మకుండా నిర్ణీత కాలానికి ప్రైవేటుకు లీజుకిచ్చి ఆదాయం పొందడం
D. ప్రైవేటు బ్యాంకులను జాతీయీకరించడం
Answer & explanation
Correct: C — ప్రభుత్వ ఆస్తులను అమ్మకుండా నిర్ణీత కాలానికి ప్రైవేటుకు లీజుకిచ్చి ఆదాయం పొందడం
NMP కింద ప్రభుత్వ ఆస్తుల యాజమాన్యం ప్రభుత్వం వద్దే ఉంటూ, నిర్ణీత కాలానికి ప్రైవేటుకు లీజుకిచ్చి ఆదాయం పొందుతారు. ఇది వ్యూహాత్మక అమ్మకం వంటి యాజమాన్య బదిలీ కాదు. మూసివేత లేదా రుణాలు దీని లక్షణాలు కావు.
కింది వాటిని జతచేయండి: (a) రంగరాజన్ కమిటీ (b) పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ కమిషన్ (c) DIPAM (d) ఎయిర్ ఇండియా బదిలీ; కాలాలు: (i) 1993 (ii) 1996 (iii) 2016 (iv) 2022. సరైన జత ఏది?
A. a-i, b-ii, c-iii, d-iv
B. a-ii, b-i, c-iv, d-iii
C. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
D. a-i, b-iii, c-ii, d-iv
Answer & explanation
Correct: A — a-i, b-ii, c-iii, d-iv
రంగరాజన్ కమిటీ నివేదిక 1993; పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ కమిషన్ 1996; DIPAM పేరు మార్పు 2016; ఎయిర్ ఇండియా టాటాకు బదిలీ 2022. కాబట్టి a-i, b-ii, c-iii, d-iv. మిగతా ఎంపికల్లో సంవత్సరాలు తారుమారయ్యాయి.
కింది వాటిలో వ్యూహాత్మక అమ్మకం (Strategic Sale) కు ఉదాహరణగా సరైనది ఏది?
A. ప్రభుత్వ ఆస్తుల లీజు (NMP)
B. ఎయిర్ ఇండియా టాటా గ్రూప్‌కు బదిలీ
C. LIC IPO ద్వారా చిన్న వాటా అమ్మకం
D. ఒక కంపెనీలో 5% వాటా మార్కెట్లో అమ్మడం
Answer & explanation
Correct: B — ఎయిర్ ఇండియా టాటా గ్రూప్‌కు బదిలీ
ఎయిర్ ఇండియా టాటా గ్రూప్‌కు నియంత్రణతో సహా బదిలీ కావడం వ్యూహాత్మక అమ్మకం. LIC IPO, చిన్న వాటాల అమ్మకం మైనారిటీ వాటా అమ్మకాలు (ప్రభుత్వ యాజమాన్యం కొనసాగుతుంది), NMP లీజు మాత్రమే, యాజమాన్య బదిలీ కాదు.