భారత పారిశ్రామిక విధానాలు (Industrial Policies) · Practice MCQs

Correct: A — 10 సంవత్సరాలు

1948 విధానంలో మిశ్రమ రంగం (బొగ్గు, ఇనుము-ఉక్కు, విమానాల తయారీ, నౌకా నిర్మాణం మొదలైనవి)లో కొత్త యూనిట్లను ప్రభుత్వమే ఏర్పాటు చేస్తుంది; ఇప్పటికే ఉన్న ప్రైవేటు యూనిట్లు 10 ఏళ్లు కొనసాగవచ్చు. ఇతర సంఖ్యలు ఈ తీర్మానంలో లేవు.

Correct: B — 18

మూడో వర్గంలో 18 ప్రాథమిక పరిశ్రమలు (ఉప్పు, ఆటోమొబైల్స్, సిమెంట్, చక్కెర, వస్త్రాలు మొదలైనవి) ఉన్నాయి. 17, 12 అనేవి 1956లోని షెడ్యూల్ A, B పరిశ్రమల సంఖ్యలు; 8 అనేది 1991లో రిజర్వు పరిశ్రమలకు చేసిన తగ్గింపు సంఖ్య. వీటిని కలపకుండా జాగ్రత్తపడాలి.

Correct: C — ఇనుము-ఉక్కు

ఇనుము-ఉక్కు 1948లో మిశ్రమ రంగ వర్గంలో ఉంది (కొత్త యూనిట్లు ప్రభుత్వమే పెడుతుంది). అణుశక్తి, రైల్వేలు, ఆయుధాలు-మందుగుండు మాత్రమే కేంద్ర ప్రభుత్వ గుత్తాధిపత్యంలో ఉన్నాయి. 1956లో మాత్రం ఇనుము-ఉక్కు షెడ్యూల్ Aలోకి వెళ్లింది.

Correct: D — ఆవడి (1955)

1955లో జరిగిన కాంగ్రెస్ ఆవడి సమావేశంలో 'సామ్యవాద తరహా సమాజం (Socialistic Pattern of Society)' లక్ష్యంగా తీర్మానం చేశారు; అదే 1956 తీర్మానానికి నేపథ్యం. లాహోర్ 1929 పూర్ణ స్వరాజ్ తీర్మానానికి సంబంధించినది కాబట్టి ఇది పారిశ్రామిక విధానంతో సంబంధం లేనిది.

Correct: A — రెండో ప్రణాళిక – మహలనోబిస్ నమూనా (భారీ, మూల పరిశ్రమలకు ప్రాధాన్యం)

1956 తీర్మానం రెండో పంచవర్ష ప్రణాళిక (1956-61)కి ఆధారమైన పి.సి. మహలనోబిస్ నమూనాతో ముడిపడి ఉంది; ఇది భారీ, మూల పరిశ్రమలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది. మొదటి ప్రణాళిక వ్యవసాయానికి ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది. సరళీకరణ ప్రాధాన్యం ఎనిమిదో ప్రణాళిక కాలంలో 1991 తర్వాతే వచ్చింది.

Correct: B — ఆధిపత్య స్థానాలు (Commanding Heights)

1956 తీర్మానం ప్రభుత్వ రంగాన్ని 'ఆధిపత్య స్థానాలు (Commanding Heights)'కు తీసుకెళ్లాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. అంటే కీలక రంగాల్లో ప్రభుత్వ సంస్థలే నాయకత్వం వహించాలన్న ఆలోచన. ప్రైవేటు లేదా విదేశీ రంగ ఆధిపత్యం ఈ తీర్మానం ఉద్దేశం కాదు.

Correct: C — భిలాయ్, రూర్కెలా, దుర్గాపూర్ ఉక్కు కర్మాగారాలు, BHEL

1956 తర్వాత ప్రభుత్వ రంగంలో భిలాయ్, రూర్కెలా, దుర్గాపూర్ ఉక్కు కర్మాగారాలు, BHEL వంటి భారీ సంస్థలు ఏర్పడ్డాయి. ఇన్ఫోసిస్, విప్రో వంటి ప్రైవేటు IT సంస్థలు సరళీకరణ కాలంలో ఎదిగాయి; రిలయన్స్, అదానీ ప్రైవేటు సంస్థలు, కాబట్టి అవి ప్రభుత్వ రంగ విస్తరణకు ఉదాహరణలు కావు.

Correct: D — 1967

హజారీ కమిటీ 1967లో పెద్ద వ్యాపార సంస్థలకే లైసెన్సులు ఎక్కువగా దక్కాయని తేల్చింది. 1969లో దత్ కమిటీ (సుబిమల్ దత్) గుత్తాధిపత్య నియంత్రణకు చట్టం కావాలని సూచించింది, 1969లోనే MRTP చట్టం వచ్చింది. 1967 మరియు 1969ను కలపకూడదు.

Correct: A — MRTP చట్టం, 1969

సుబిమల్ దత్ అధ్యక్షతన ఏర్పడిన లైసెన్సింగ్ విధాన విచారణ కమిటీ (1969) గుత్తాధిపత్య నియంత్రణకు చట్టం కావాలని సూచించింది; దాని ఫలితమే MRTP చట్టం 1969. FERA విదేశీ మారకానికి, FEMA FERA స్థానంలో, పోటీ చట్టం MRTP స్థానంలో వచ్చాయి.

Correct: B — FEMA 1999 – విదేశీ మారక నిర్వహణ (Management)

FERA (1973) స్థానంలో FEMA (1999) వచ్చింది; FERA 'నియంత్రణ (Regulation)'పై దృష్టి పెడితే FEMA 'నిర్వహణ (Management)'పై దృష్టి పెడుతుంది. FEMA 2000 జూన్ నుండి అమలులోకి వచ్చింది. పోటీ చట్టం, MRTP విదేశీ మారకానికి సంబంధించినవి కావు.