ఆర్థిక వ్యవస్థ మూడు రంగాలు – వర్గీకరణ (Three-Sector Model)

Correct: A — ప్రాథమిక రంగం

సహజ వనరులను నేరుగా వాడుకునే వ్యవసాయం, పశుపోషణ, అటవీ, చేపల పెంపకం ప్రాథమిక రంగంలోకి వస్తాయి; దీన్ని వ్యవసాయ రంగం అని కూడా అంటారు. ముడిసరుకును మార్చే తయారీ ద్వితీయ రంగం, సేవలు తృతీయ రంగం.

Correct: B — ద్వితీయ రంగం

ముడిసరుకులను కొత్త వస్తువులుగా మార్చే కార్యకలాపాలు ద్వితీయ రంగం; దీన్ని పారిశ్రామిక రంగం అంటారు. తయారీ, నిర్మాణం, విద్యుత్, గ్యాస్, నీటి సరఫరా ఇందులో ఉంటాయి. సేవలు అందించేవి తృతీయ రంగం.

Correct: C — తృతీయ (సేవా) రంగం

వస్తువులు తయారు చేయకుండా సేవలు అందించే వ్యాపారం, రవాణా, కమ్యూనికేషన్, బ్యాంకింగ్, బీమా, విద్య, ఆరోగ్యం, ప్రభుత్వ పాలన తృతీయ రంగంలోకి వస్తాయి. దీన్నే సేవా రంగం (Service Sector) అంటారు.

Correct: D — కోలిన్ క్లార్క్, ఎ.జి.బి. ఫిషర్

మూడు రంగాల సిద్ధాంతం (Clark–Fisher Model) ను కోలిన్ క్లార్క్, ఎ.జి.బి. ఫిషర్ ప్రతిపాదించారు. దేశం అభివృద్ధి చెందేకొద్దీ ఉపాధి, ఆదాయం ప్రాథమిక రంగం నుండి ద్వితీయ, తర్వాత తృతీయ రంగానికి మారుతాయని ఇది చెబుతుంది.

Correct: A — చతుర్థ రంగం (Quaternary)

పరిశోధన, IT, సమాచార సేవల వంటి జ్ఞానం ఆధారిత సేవలను చతుర్థ రంగం (Quaternary Sector) అంటారు. ఉన్నత స్థాయి నిర్ణయాలు తీసుకునే ప్రభుత్వ, కార్పొరేట్ అధికారులు పంచమ రంగం (Quinary Sector).

Correct: B — పరిశ్రమల దశ పూర్తిగా బలపడకముందే సేవా రంగం ముందుకు దూసుకెళ్లింది

చాలా అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు వ్యవసాయం → పరిశ్రమ → సేవలు క్రమంలో ఎదిగాయి; కానీ భారత్‌లో పరిశ్రమల దశ పూర్తిగా బలపడకముందే సేవా రంగం ముందుకు దూసుకెళ్లింది. దీన్ని సేవల ఆధారిత వృద్ధి అంటారు.

Correct: C — చతుర్థ రంగం – జ్ఞానం ఆధారిత సేవలు; పంచమ రంగం – ఉన్నత స్థాయి నిర్ణయాలు తీసుకునేవారు

చతుర్థ రంగం పరిశోధన, IT, సమాచార సేవల వంటి జ్ఞానం ఆధారిత సేవలు; పంచమ రంగం ప్రభుత్వ, కార్పొరేట్ ఉన్నతాధికారుల ఉన్నత స్థాయి నిర్ణయాలు. ఇవి మూడు రంగాల ఆధునిక ఉప-విభజనలు.

Correct: C — 1 మరియు 2 మాత్రమే

క్లార్క్–ఫిషర్ సిద్ధాంతం, రంగాల మార్పు క్రమం సరైనవి. ఉన్నత స్థాయి నిర్ణయాలు తీసుకునేవారిని సూచించేది పంచమ రంగం (Quinary); చతుర్థ రంగం జ్ఞానం ఆధారిత సేవలు (పరిశోధన, IT). కాబట్టి 3 తప్పు.

Correct: D — తృతీయ రంగం – ఉక్కు కర్మాగారం

ఉక్కు కర్మాగారం ముడిసరుకును వస్తువుగా మార్చే ద్వితీయ రంగం; తృతీయ రంగం కాదు. చేపల పెంపకం ప్రాథమిక, నిర్మాణం ద్వితీయ, IT పరిశోధన చతుర్థ రంగాలు. ఇలాంటి జతల ప్రశ్నల్లో ఉత్పత్తి స్వభావం (నేరుగా సహజ వనరు, మార్పిడి, సేవ) చూసి రంగాన్ని నిర్ణయించాలి; పేరులో 'కర్మాగారం' ఉంటే అది ద్వితీయ రంగం.

Correct: A — 1 మరియు 2 మాత్రమే

ద్వితీయ రంగం = పారిశ్రామిక రంగం, తృతీయ రంగం = సేవా రంగం. ప్రాథమిక రంగం సహజ వనరులను నేరుగా వాడుకునేది (వ్యవసాయం); తయారీ ద్వితీయ రంగం. కాబట్టి 3 తప్పు. ప్రాథమికం అంటే సహజ వనరుల నుండి నేరుగా పొందడం, ద్వితీయం మార్పిడి, తృతీయం సేవలు; ఈ నిర్వచనాలు గుర్తుంటే ఇలాంటి ప్రవచన ప్రశ్నలు సులభమవుతాయి.