భారత వ్యవసాయ రంగం ముఖ్య లక్షణాలు (Features of Indian Agriculture)
Free practice MCQs with answers and explanations for భారత వ్యవసాయ రంగం ముఖ్య లక్షణాలు (Features of Indian Agriculture) in వ్యవసాయ రంగం & హరిత విప్లవం (Green Revolution). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
భారత వ్యవసాయాన్ని "రుతుపవనాలతో జూదం (Gamble in Monsoons)" అని ఎందుకు అంటారు?
A. సాగు భూమిలో సగం వరకు ఇంకా వర్షాధారం కావడం వల్ల
B. అన్ని పంటలకూ ప్రభుత్వం ధర హామీ ఇవ్వడం వల్ల
C. పంటలన్నీ విదేశాలకు ఎగుమతి కావడం వల్ల
D. రైతులందరికీ పెద్ద కమతాలు ఉండటం వల్ల
Answer & explanation
Correct: A — సాగు భూమిలో సగం వరకు ఇంకా వర్షాధారం కావడం వల్ల
భారతదేశంలో సాగు భూమిలో దాదాపు సగం ఇంకా వర్షాధారమే, అంటే నీటిపారుదల సౌకర్యం లేదు. రుతుపవనాలు ఆలస్యమైనా, తగ్గినా దిగుబడి దెబ్బతింటుంది కాబట్టి దీన్ని జూదంతో పోలుస్తారు. ధర హామీ (MSP), ఎగుమతులు, పెద్ద కమతాలు ఈ పోలికకు కారణం కావు; నిజానికి మన కమతాలు చిన్నవి.
వ్యవసాయ గణన 2015-16 ప్రకారం భారతదేశంలో సగటు కమతం పరిమాణం ఎంత?
A. 2.5 హెక్టార్లు
B. 1.08 హెక్టార్లు
C. 5 హెక్టార్లు
D. 0.25 హెక్టార్లు
Answer & explanation
Correct: B — 1.08 హెక్టార్లు
వ్యవసాయ గణన 2015-16 ప్రకారం సగటు కమతం పరిమాణం 1.08 హెక్టార్లు మాత్రమే. అంటే మన రైతులు ఎక్కువగా చిన్న కమతాల యజమానులు. ఇతర ఎంపికలు వాస్తవ గణాంకానికి దూరంగా ఉన్నాయి; ఈ సంఖ్య పరీక్షల్లో తరచూ అడిగే ముఖ్యమైన గణాంకం.
ఒకే పొలంలో అవసరానికి మించి ఎక్కువ మంది పనిచేస్తూ, కొందరు మానేసినా ఉత్పత్తి తగ్గని స్థితిని ఏమంటారు?
A. ఘర్షణ నిరుద్యోగం (Frictional)
B. చక్రీయ నిరుద్యోగం (Cyclical)
C. ప్రచ్ఛన్న నిరుద్యోగం (Disguised Unemployment)
D. నిర్మాణాత్మక నిరుద్యోగం (Structural)
Answer & explanation
Correct: C — ప్రచ్ఛన్న నిరుద్యోగం (Disguised Unemployment)
అదనపు శ్రమ ఉన్నా ఉత్పత్తి పెరగకపోవడం, కొందరు తప్పుకున్నా తగ్గకపోవడం ప్రచ్ఛన్న నిరుద్యోగం లక్షణం; ఇది భారత వ్యవసాయ రంగంలో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. ఘర్షణ నిరుద్యోగం ఉద్యోగ మార్పు మధ్య కాలంలో వస్తుంది, చక్రీయ నిరుద్యోగం ఆర్థిక మాంద్యం వల్ల వస్తుంది. ఇవి వ్యవసాయ అదనపు శ్రమను సూచించవు.
PLFS 2022-23 ప్రకారం భారత శ్రామికుల్లో సుమారు ఎంత శాతం మంది వ్యవసాయ రంగంలో ఉన్నారు?
A. సుమారు 45.8%
B. సుమారు 18%
C. సుమారు 68%
D. సుమారు 10%
Answer & explanation
Correct: A — సుమారు 45.8%
PLFS 2022-23 ప్రకారం శ్రామికుల్లో సుమారు 45.8% మంది వ్యవసాయంలో ఉన్నారు. 18% అనేది GVAలో వ్యవసాయ వాటా, 68% అనేది ఉపాంత రైతుల వాటా (1 హెక్టారు కంటే తక్కువ కమతాలు). ఈ మూడు సంఖ్యలు ఒకదానితో ఒకటి కలిపి గందరగోళపడే అవకాశం ఉంది కాబట్టి జాగ్రత్తగా గుర్తుంచుకోవాలి.
భారత వ్యవసాయ రంగంలో "ఉపాధి ఎక్కువ, ఆదాయం తక్కువ" అనే సమస్యకు సరైన వివరణ ఏది?
A. వ్యవసాయ GVA వాటా 50% కాగా శ్రామికులు 18% మాత్రమే
B. శ్రామికుల్లో దాదాపు 46% వ్యవసాయంలో ఉండగా GVAలో వాటా సుమారు 18% మాత్రమే
C. శ్రామికుల వాటా, GVA వాటా రెండూ సమానం
D. వ్యవసాయ రంగంలో శ్రామికులు 5% కంటే తక్కువ
Answer & explanation
Correct: B — శ్రామికుల్లో దాదాపు 46% వ్యవసాయంలో ఉండగా GVAలో వాటా సుమారు 18% మాత్రమే
ఎక్కువ మంది వ్యవసాయంపై ఆధారపడుతున్నా దేశ ఆదాయంలో దాని వాటా తక్కువగా ఉండటమే అసలు సమస్య; అంటే తలసరి వ్యవసాయ ఆదాయం చాలా తక్కువ. ఇది తక్కువ ఉత్పాదకత, ప్రచ్ఛన్న నిరుద్యోగం, చిన్న కమతాల ఫలితం. వ్యతిరేక పోలికలు వాస్తవ గణాంకాలకు విరుద్ధం.
భారత వ్యవసాయ లక్షణాలకు సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. సగటు కమతం పరిమాణం 1.08 హెక్టార్లు.
2. GVAలో వ్యవసాయ వాటా శ్రామిక వాటా కంటే ఎక్కువ.
3. ఉపాంత రైతులు సుమారు 68%.
ఏవి సరైనవి?
A. 1, 3 మాత్రమే
B. 1, 2 మాత్రమే
C. 2, 3 మాత్రమే
D. 1, 2, 3 అన్నీ
Answer & explanation
Correct: A — 1, 3 మాత్రమే
సగటు కమతం 1.08 హెక్టార్లు (2015-16) సరైనది; 1 హెక్టారు కంటే తక్కువ ఉన్న ఉపాంత రైతులు సుమారు 68% కూడా సరైనదే. కానీ ప్రకటన 2 తప్పు, ఎందుకంటే శ్రామికుల్లో 45.8% వ్యవసాయంలో ఉండగా GVA వాటా సుమారు 18% మాత్రమే, అంటే GVA వాటా శ్రామిక వాటా కంటే తక్కువ.
కింది వాటిలో భారత వ్యవసాయ రంగ లక్షణం కానిది (NOT) ఏది?
A. జీవనాధార వ్యవసాయం ఆధిపత్యం
B. అధిక యంత్రీకరణ వల్ల చైనా, అమెరికా కంటే ఎక్కువ దిగుబడి
C. చిన్న కమతాలు
D. ప్రచ్ఛన్న నిరుద్యోగం
Answer & explanation
Correct: B — అధిక యంత్రీకరణ వల్ల చైనా, అమెరికా కంటే ఎక్కువ దిగుబడి
భారత దిగుబడి చైనా, అమెరికా వంటి దేశాల కంటే తక్కువ; కాబట్టి "ఎక్కువ దిగుబడి" అనేది లక్షణం కాదు. జీవనాధార వ్యవసాయం, చిన్న కమతాలు, ప్రచ్ఛన్న నిరుద్యోగం, తక్కువ ఉత్పాదకత భారత వ్యవసాయ లక్షణాలే. ఈ విధంగా "NOT" ప్రశ్నలలో తప్పును వెదకాలి.