భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతం (Classical Music) · Practice MCQs

Correct: B — 1953

సంగీత నాటక అకాడమీ 1953లో స్థాపించబడింది. 1947 భారత స్వాతంత్ర్య సంవత్సరం, 1936 కళాక్షేత్ర స్థాపన సంవత్సరం; ఈ సంవత్సరాలను అకాడమీతో కలపకూడదు. పరీక్షల్లో సంగీత, నాటక, నృత్య సంస్థల స్థాపన సంవత్సరాలు (1953, 1936) జతగా అడుగుతారు.

Correct: C — పంచమం

సప్త స్వరాలు సా, రి, గ, మ, ప, ధ, ని అంటే షడ్జమం, రిషభం, గాంధారం, మధ్యమం, పంచమం, ధైవతం, నిషాదం. కాబట్టి ‘ప’ పంచమం; ధైవతం ‘ధ’, షడ్జమం ‘సా’, మధ్యమం ‘మ’. ఈ సప్త స్వరాల పేర్లను క్రమంగా కంఠస్థం చేయడం ఉపయోగకరం.

Correct: D — కాల పరిమాణాన్ని (లయ) నిర్ణయించే విధానం

తాళం సంగీతంలో కాల పరిమాణాన్ని (లయ) నిర్ణయిస్తుంది. స్వరాల నిర్దిష్ట క్రమం, భావాన్ని కలిగించేది రాగం; తాళం రాగం కాదు. రాగం స్వరాల నిర్దిష్ట క్రమం, తాళం లయ; ఈ రెండు కలిసి సంగీతాన్ని రూపొందిస్తాయి.

Correct: A — మాన్‌సింగ్ తోమర్

గ్వాలియర్ రాజు మాన్‌సింగ్ తోమర్ ధ్రుపద్‌ను ప్రోత్సహించారు. అక్బర్ ఆస్థానంలో తాన్‌సేన్ ఉన్నారు; రాజరాజ నరేంద్రుడు, శ్రీకృష్ణదేవరాయలు తెలుగు సాహిత్య పోషకులు.

Correct: B — గ్వాలియర్

గ్వాలియర్ ఘరానా అత్యంత పురాతనమైనది. ఆగ్రా, జైపూర్–అత్రౌలీ, కిరానా, పటియాలా, రాంపూర్–సహస్వాన్, భెండిబజార్ ఇతర ఘరానాలు; ఘరానా అంటే గురు–శిష్య పరంపరలో వచ్చిన శైలి సంప్రదాయం.

Correct: C — ఉదయం

హిందుస్థానీలో ప్రతి రాగాన్ని రోజులో నిర్ణీత సమయంలో పాడతారు; భైరవ్ ఉదయపు రాగం. మల్హార్ వర్షాకాలంతో ముడిపడి ఉంది, అందుకే రెండింటినీ కలపకూడదు. రాగాలను సమయంతో జతచేయడం హిందుస్థానీ సంగీత విశేషం.

Correct: D — గ్వాలియర్ – తాన్‌సేన్ సమారోహ్

తాన్‌సేన్ గ్వాలియర్‌లో పుట్టారు; ఆయన సమాధి కూడా అక్కడే ఉంది, ఏటా తాన్‌సేన్ సమారోహ్ ఉత్సవం జరుగుతుంది. ఇతర స్థలాలు తాన్‌సేన్ సమాధికి సంబంధించినవి కావు.

Correct: A — మియాన్ కీ మల్హార్

మియాన్ కీ మల్హార్, మియాన్ కీ తోడి, దర్బారీ కానడ రాగాలను తాన్‌సేన్ రూపొందించినవిగా చెబుతారు. భైరవ్, మాల్‌కౌన్స్, శ్రీ ఆరు ప్రధాన రాగాల్లో ఉన్నవి. ఈ రాగాలు తాన్‌సేన్ పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాయి; ఆయన అక్బర్ నవరత్నాల్లో ఒకరు.

Correct: B — అమీర్ ఖుస్రో

అమీర్ ఖుస్రో ఖయాల్, తరానా శైలులను, సితార్‌ను ప్రవేశపెట్టారని సాంప్రదాయికంగా చెబుతారు. బైజూ బావ్రా ధ్రుపద్ గాయకుడు, హరిదాస్ తాన్‌సేన్ గురువు, మాన్‌సింగ్ తోమర్ ధ్రుపద్ ప్రోత్సాహకుడు.

Correct: C — జనక రాగాలు

72 మేళకర్త రాగాలు ‘జనక రాగాలు’; వీటి నుండి ‘జన్య రాగాలు’ పుడతాయి. కాబట్టి జనక–జన్య సంబంధాన్ని తిరగరాయకూడదు. జనక రాగాల నుండి పుట్టేవి జన్య రాగాలు; మేళకర్త పద్ధతి కర్ణాటక సంగీతానికి ఆధారం. ఈ రెండు పదాలను తారుమారు చేసి పరీక్షల్లో అడుగుతారు.