భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతం (Classical Music) · Practice MCQs

Correct: A — సామవేదం

సామవేదంలోని మంత్రాలను రాగయుక్తంగా పాడేవారు; ఆ గానమే తర్వాత సంగీతంగా అభివృద్ధి చెందింది. కాబట్టి సంగీతానికి మూలం సామవేదం, ఇతర వేదాలు కాదు. సంగీతానికి మూలం సామవేదం, నాట్యశాస్త్రం (భరతముని) నాటకం–నృత్యం–సంగీత నియమాలకు ఆధారం అని కలిపి గుర్తుంచుకోవాలి.

Correct: B — శార్ంగదేవుడు

సంగీత రత్నాకరం శార్ంగదేవుని రచన; సంగీత శాస్త్రంలో ముఖ్య గ్రంథం, హిందుస్థానీ–కర్ణాటక విభజనకు ముందు రూపొందింది. భరతముని నాట్యశాస్త్రం రచించాడు; త్యాగరాజు, పురందరదాసు వాగ్గేయకారులు.

Correct: C — హిందుస్థానీ మరియు కర్ణాటక

భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతం హిందుస్థానీ (ఉత్తర భారతం), కర్ణాటక (దక్షిణ భారతం) అనే రెండు విధానాలుగా ఉంది. ధ్రుపద్, ఖయాల్ హిందుస్థానీ గానరూపాలు; కృతి, కీర్తన కర్ణాటక రచనా రూపాలు.

Correct: D — ధ్రుపద్

ధ్రుపద్ అతి పురాతనమైన గంభీర గానరూపం; గ్వాలియర్ రాజు మాన్‌సింగ్ తోమర్ దీన్ని ప్రోత్సహించారు. ఖయాల్ దానికంటే వేగవంతమైనది, ఠుమ్రీ, గజల్ తేలికైన (లలిత) శైలులు.

Correct: A — 16

తీన్‌తాళ్‌లో 16 మాత్రలు ఉంటాయి; ఇది హిందుస్థానీలో అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందిన తాళం. కర్ణాటక సంగీతంలో ప్రసిద్ధ ఆది తాళంలో 8 మాత్రలు ఉంటాయి. ఈ రెండు తాళాల మాత్రల సంఖ్య (16 – 8) పరీక్షల్లో తరచూ జతగా అడుగుతారు.

Correct: B — ఊహ / ఆలోచన

ఖయాల్ అంటే ‘ఊహ/ఆలోచన’. ఇది ధ్రుపద్ కంటే వేగంగా, అలంకారాలతో కూడిన గానరూపం; అమీర్ ఖుస్రోకు దీనితో సంబంధం ఉందని చెబుతారు. హిందుస్థానీ గానరూపాల్లో ధ్రుపద్, ఖయాల్, ఠుమ్రీ, టప్పా, గజల్ ముఖ్యమైనవి.

Correct: C — అక్బర్

తాన్‌సేన్ (అసలు పేరు రామ్‌తను పాండే) అక్బర్ ఆస్థానంలోని తొమ్మిది రత్నాల (నవరత్నాలు)లో ఒకరు. బాబర్, షాజహాన్, ఔరంగజేబు ఆయనకు ఆశ్రయం ఇచ్చిన రాజులు కారు. తాన్‌సేన్ గ్వాలియర్‌లో జన్మించిన హిందుస్థానీ సంగీత దిగ్గజం.

Correct: D — స్వామి హరిదాస్

తాన్‌సేన్ గురువు స్వామి హరిదాస్. బైజూ బావ్రా ప్రసిద్ధ ధ్రుపద్ గాయకుడు, అమీర్ ఖుస్రో ఖయాల్, సితార్‌లతో ముడిపడిన సాంప్రదాయిక వ్యక్తి, రవి శంకర్ ఆధునిక సితార్ విద్వాంసుడు.

Correct: A — ఉస్తాద్ బిస్మిల్లాఖాన్

ఉస్తాద్ బిస్మిల్లాఖాన్ షెహనాయి విద్వాంసుడు; 2001లో భారతరత్న పొందారు. రవి శంకర్ సితార్ (1999), జాకీర్ హుస్సేన్ తబలా, శివకుమార్ శర్మ సంతూర్ వాయిద్యాలకు ప్రసిద్ధులు.

Correct: B — పురందరదాసు

కర్ణాటక సంగీత పితామహుడు పురందరదాసు. త్యాగరాజు, శ్యామశాస్త్రి త్రిమూర్తుల్లో సభ్యులు, అన్నమాచార్యులు పదకవితా పితామహుడు; ఈ బిరుదులను కలపకూడదు. పురందరదాసు కర్ణాటక సంగీతానికి, అన్నమాచార్యులు పదకవిత్వానికి పితామహులు.