ఉష్ణోగ్రత విలోమం – కారణాలు & ప్రభావాలు (Temperature Inversion)
Free practice MCQs with answers and explanations for ఉష్ణోగ్రత విలోమం – కారణాలు & ప్రభావాలు (Temperature Inversion) in వాతావరణ నిర్మాణం & పొరలు (Atmosphere). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
ఉష్ణోగ్రత విలోమం (Temperature Inversion) అంటే ఏమిటి?
A. ఎత్తు పెరిగే కొద్దీ ఉష్ణోగ్రత తగ్గడం
B. ఎత్తు పెరిగే కొద్దీ ఉష్ణోగ్రత పెరగడం
C. ఉష్ణోగ్రత స్థిరంగా ఉండటం
D. భూమి వేడెక్కి తేమ పెరగడం
Answer & explanation
Correct: B — ఎత్తు పెరిగే కొద్దీ ఉష్ణోగ్రత పెరగడం
సాధారణంగా ట్రోపోస్ఫియర్లో ఎత్తుతో ఉష్ణోగ్రత తగ్గుతుంది; విలోమంలో దీనికి విరుద్ధంగా కింద చల్లని గాలి, పైన వెచ్చని గాలి ఉంటాయి. ఎత్తుతో ఉష్ణోగ్రత తగ్గడం సాధారణ లాప్స్ రేటు.
ఉష్ణోగ్రత విలోమం వల్ల సాధారణంగా ఏర్పడే దృగ్విషయం ఏది?
A. భారీ వర్షం
B. సుడిగాలి
C. పొగమంచు (Fog), మంచు (Frost)
D. ఉరుములతో కూడిన తుఫాను
Answer & explanation
Correct: C — పొగమంచు (Fog), మంచు (Frost)
విలోమంలో గాలి స్థిరంగా ఉంటుంది, సంవహనం జరగదు కాబట్టి వర్షాలు పడవు; బదులుగా పొగమంచు, మంచు ఏర్పడతాయి. పొగతో కలిసి స్మాగ్ కూడా ఏర్పడుతుంది. భారీ వర్షం, తుఫాను, ఉరుములకు గాలి పైకి వెళ్లడం (అస్థిరత) అవసరం.
శీతాకాలంలో ఢిల్లీలో వాయు కాలుష్యం తీవ్రమవడానికి ఒక ముఖ్య కారణం ఏది?
A. ఎక్కువ వర్షపాతం
B. వేగమైన గాలులు
C. ఓజోన్ పొర పెరగడం
D. ఉష్ణోగ్రత విలోమం
Answer & explanation
Correct: D — ఉష్ణోగ్రత విలోమం
ఉష్ణోగ్రత విలోమంలో పైన వెచ్చని గాలి మూత లాగా పని చేసి పొగ, కాలుష్యం పైకి వెళ్లకుండా నేల దగ్గరే నిలిచిపోయేలా చేస్తుంది. వేగమైన గాలులు, వర్షం కాలుష్యాన్ని చెదరగొడతాయి, కాబట్టి అవి కారణం కావు.
కింది వాటిలో ఉష్ణోగ్రత విలోమానికి అనుకూలం కాని పరిస్థితి ఏది?
A. దీర్ఘమైన శీతాకాలపు రాత్రులు
B. నిర్మలమైన ఆకాశం
C. మేఘావృత ఆకాశం, బలమైన గాలులు
D. ప్రశాంతమైన గాలి
Answer & explanation
Correct: C — మేఘావృత ఆకాశం, బలమైన గాలులు
విలోమానికి దీర్ఘ శీతాకాలపు రాత్రులు, నిర్మల ఆకాశం, ప్రశాంత గాలి అనుకూలం. మేఘాలు భూమి విడుదల చేసే వేడిని పట్టి ఉంచుతాయి, బలమైన గాలులు గాలిని కలిపేస్తాయి; ఈ రెండూ విలోమం ఏర్పడకుండా అడ్డుకుంటాయి.
D. రాత్రి కొండ వాలుల చల్లని, బరువైన గాలి కిందకు జారి లోయ అడుగున చేరడం వల్ల
Answer & explanation
Correct: D — రాత్రి కొండ వాలుల చల్లని, బరువైన గాలి కిందకు జారి లోయ అడుగున చేరడం వల్ల
రాత్రి వాలుల మీది చల్లని, బరువైన గాలి కిందకు జారి లోయ అడుగుకు చేరుతుంది (Air Drainage); పైన వాలులు వెచ్చగా ఉంటాయి. అందుకే లోయ అడుగున మంచు పడే అవకాశం ఎక్కువ. వెచ్చని గాలి పైకి ఎగసడం విలోమానికి విరుద్ధం.
పొగ (Smoke), పొగమంచు (Fog) కలిసి స్మాగ్ ఏర్పడుతుంది. ఉష్ణోగ్రత విలోమం వల్ల కాలుష్యం పైకి వెళ్లలేక నేల దగ్గరే నిలిచిపోయినప్పుడు శీతాకాలంలో ఢిల్లీ వంటి నగరాల్లో ఇది తీవ్రమవుతుంది.
ప్రకటనలు. 1) విలోమంలో కింద చల్లని గాలి, పైన వెచ్చని గాలి ఉంటాయి. 2) విలోమం వల్ల పొగమంచు, మంచు ఏర్పడతాయి. 3) కాలుష్యం నేల దగ్గరే నిలిచి స్మాగ్ ఏర్పడుతుంది. 4) విలోమం వల్ల వర్షాలు పెరుగుతాయి. సరైనవి ఏవి?
A. 1, 2 మరియు 4
B. 2, 3 మరియు 4
C. 1, 2 మరియు 3
D. 1, 3 మరియు 4
Answer & explanation
Correct: C — 1, 2 మరియు 3
విలోమంలో వాతావరణం స్థిరంగా ఉంటుంది, ఉష్ణ సంవహనం జరగదు కాబట్టి వర్షాలు పడవు; అందువల్ల 4వ ప్రకటన తప్పు. 1, 2, 3 నోట్స్కు అనుగుణంగా సరైనవి: కింద చల్లని గాలి, పొగమంచు/మంచు ఏర్పడటం, కాలుష్యం నిలిచిపోయి స్మాగ్ ఏర్పడటం.
విలోమ రకాలకు సంబంధించిన కింది జతల్లో తప్పుగా ఉన్నది ఏది?
A. లోయ విలోమం – చల్లని గాలి వాలుల నుండి లోయకు జారడం
B. ఫ్రంటల్ విలోమం – వెచ్చని గాలి రాశి చల్లని గాలి రాశిపైకి ఎక్కడం
C. ఉపరితల విలోమం – రాత్రి భూమి త్వరగా చల్లబడటం
D. ఉపరితల విలోమం – వేసవి మధ్యాహ్నం ఏర్పడుతుంది
Answer & explanation
Correct: D — ఉపరితల విలోమం – వేసవి మధ్యాహ్నం ఏర్పడుతుంది
ఉపరితల (రేడియేషన్) విలోమం శీతాకాలపు తెల్లవారుజామున, రాత్రి భూమి త్వరగా చల్లబడినప్పుడు ఏర్పడుతుంది; వేసవి మధ్యాహ్నం భూమి బాగా వేడెక్కి ఉంటుంది కాబట్టి అది తప్పు. మిగతా మూడు జతలు సరైనవి.
పర్వత ప్రాంతాల్లో తేయాకు, కాఫీ, పండ్ల తోటలను కొండ వాలుల మధ్య భాగంలో పెంచడానికి కారణం ఏమిటి?
A. లోయ అడుగున చల్లని గాలి చేరి మంచు వల్ల పంటలు దెబ్బతినడం
B. వాలుల మధ్య భాగంలో ఎక్కువ వర్షం పడటం
C. లోయ అడుగున సూర్యకాంతి ఎక్కువగా ఉండటం
D. కొండ శిఖరాల వద్ద ఓజోన్ ఎక్కువ ఉండటం
Answer & explanation
Correct: A — లోయ అడుగున చల్లని గాలి చేరి మంచు వల్ల పంటలు దెబ్బతినడం
లోయ విలోమం వల్ల రాత్రి చల్లని గాలి లోయ అడుగున చేరి మంచు ఏర్పడుతుంది, ఇది పంటలను దెబ్బతీస్తుంది. వాలుల మధ్య భాగం వెచ్చగా ఉండటం వల్ల తోటలు అక్కడ వేస్తారు, ప్రజలు ఇళ్లను కూడా వాలుల మీద కడతారు.
శీతాకాల తెల్లవారుజామున నగరాల్లో వాహన పొగ నేల దగ్గరే మసకగా నిలిచిపోవడానికి కారణం ఏమిటి?
A. పొగ గాలి కంటే తేలికగా ఉండటం
B. పైన వెచ్చని గాలి మూత లాగా పని చేసి పొగను పైకి వెళ్లనివ్వకపోవడం
C. ఓజోన్ పొర పొగను కిందికి లాగడం
D. బలమైన గాలులు పొగను కిందికి నెట్టడం
Answer & explanation
Correct: B — పైన వెచ్చని గాలి మూత లాగా పని చేసి పొగను పైకి వెళ్లనివ్వకపోవడం
ఉష్ణోగ్రత విలోమంలో పైన వెచ్చని గాలి పొర 'మూత'లా ఉండి పొగ, ధూళి పైకి వెళ్లకుండా అడ్డుకుంటుంది. శీతాకాలంలో గాలి ప్రశాంతంగా ఉంటుంది, బలమైన గాలులు ఉంటే పొగ చెదిరిపోయేది. ఓజోన్ పొర ఇక్కడ పాత్ర పోషించదు.