నేల క్రమక్షయం & నేల సంరక్షణ (Soil Erosion and Conservation)
Free practice MCQs with answers and explanations for నేల క్రమక్షయం & నేల సంరక్షణ (Soil Erosion and Conservation) in భారతదేశ నేలలు (Soils of India). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
చంబల్ లోయలోని బాడ్‌ల్యాండ్స్ (Badlands) ఏ రకమైన నేల క్రమక్షయానికి ఉదాహరణ?
A. అవనాళికా క్రమక్షయం (Gully Erosion)
B. పొర క్రమక్షయం (Sheet Erosion)
C. గాలి క్రమక్షయం (Wind Erosion)
D. చిన్న కాలువల క్రమక్షయం (Rill Erosion)
Answer & explanation
Correct: A — అవనాళికా క్రమక్షయం (Gully Erosion)
నీటి గాళ్లు లోతుగా మారి పెద్ద గుంతలు, లోయలు ఏర్పడటాన్ని అవనాళికా (Gully) క్రమక్షయం అంటారు; చంబల్ బాడ్‌ల్యాండ్స్ ఇందుకు ఉదాహరణ. పొర క్రమక్షయం పై నేలను పలుచని పొరలా తొలగిస్తుంది, గాలి క్రమక్షయం రాజస్థాన్ వంటి పొడి ప్రాంతాల్లో జరుగుతుంది.
వాలుకు అడ్డంగా, ఒకే ఎత్తు రేఖల వెంట దున్నే పద్ధతిని ఏమంటారు?
A. సోపాన వ్యవసాయం
B. కాంటూర్ దున్నకం (Contour Ploughing)
C. పట్టీ పంటలు
D. పంట మార్పిడి
Answer & explanation
Correct: B — కాంటూర్ దున్నకం (Contour Ploughing)
కాంటూర్ దున్నకంలో వాలుకు అడ్డంగా ఒకే ఎత్తు రేఖల వెంట దున్నుతారు, దీని వల్ల నీరు వేగంగా పారదు, నేల కొట్టుకుపోదు. సోపాన వ్యవసాయం కొండ వాలుల్లో మెట్ల పొలాలు; పట్టీ పంటలు గాలి వేగాన్ని తగ్గిస్తాయి; పంట మార్పిడి నేల సారాన్ని కాపాడుతుంది.
రాజస్థాన్‌లో ఇసుక దిబ్బలను, గాలి క్రమక్షయాన్ని ఆపడానికి పొలాల చుట్టూ వరుసలుగా చెట్లు నాటే పద్ధతిని ఏమంటారు?
A. రక్షక పట్టీలు (Shelter Belts)
B. సోపాన వ్యవసాయం
C. కాంటూర్ దున్నకం
D. మల్చింగ్
Answer & explanation
Correct: A — రక్షక పట్టీలు (Shelter Belts)
పొలాల చుట్టూ వరుసలుగా చెట్లు నాటే రక్షక పట్టీలు (Shelter Belts) గాలి వేగాన్ని తగ్గించి ఇసుక దిబ్బలు కదలకుండా ఆపుతాయి. సోపాన వ్యవసాయం, కాంటూర్ దున్నకం వాలు ప్రాంతాల్లో నీటి క్రమక్షయాన్ని ఆపుతాయి; మల్చింగ్ నేలపై ఆకులు, గడ్డి పరచడం.
నేల క్రమక్షయానికి ప్రధాన కారణాల్లో ఒకటైన పోడు వ్యవసాయం (Shifting Cultivation) ఈశాన్య భారతంలో ఏ పేరుతో పిలుస్తారు?
A. కాంటూర్
B. ఝూమ్ (Jhum)
C. టెర్రేస్
D. బండింగ్
Answer & explanation
Correct: B — ఝూమ్ (Jhum)
పోడు వ్యవసాయాన్ని ఈశాన్య భారతంలో ఝూమ్ అంటారు; అడవిని నరికి, కాల్చి సాగు చేయడం వల్ల వాలుల్లో నేల పై పొర కొట్టుకుపోతుంది. కాంటూర్ దున్నకం, టెర్రేస్ వ్యవసాయం, బండింగ్ నేల సంరక్షణ పద్ధతులు, క్రమక్షయానికి కారణాలు కావు.
నేల క్రమక్షయ రకాలను వివరణలతో జతపరచండి.
క) పొర క్రమక్షయం ఖ) చిన్న కాలువల క్రమక్షయం గ) అవనాళికా క్రమక్షయం ఘ) గాలి క్రమక్షయం
1. పెద్ద గుంతలు, లోయలు 2. పై నేల పలుచని పొరలా తొలగడం 3. రాజస్థాన్ వంటి పొడి ప్రాంతాలు 4. చిన్న గాళ్లు ఏర్పడటం
A. క-2, ఖ-4, గ-1, ఘ-3
B. క-4, ఖ-2, గ-1, ఘ-3
C. క-2, ఖ-4, గ-3, ఘ-1
D. క-1, ఖ-4, గ-2, ఘ-3
Answer & explanation
Correct: A — క-2, ఖ-4, గ-1, ఘ-3
పొర క్రమక్షయంలో పై నేల పలుచని పొరలా కొట్టుకుపోతుంది; చిన్న కాలువల క్రమక్షయంలో చిన్న గాళ్లు ఏర్పడతాయి; అవనాళికా క్రమక్షయంలో గాళ్లు లోతై పెద్ద గుంతలు, లోయలు అవుతాయి; గాలి క్రమక్షయం పొడి ప్రాంతాల్లో జరుగుతుంది. సరైన జతలు క-2, ఖ-4, గ-1, ఘ-3.
నేల సంరక్షణ గురించి కింది ప్రకటనల్లో సరికానిది ఏది?
A. సోపాన వ్యవసాయం కొండ వాలుల్లో మెట్ల పొలాలు
B. కాంటూర్ దున్నకం వాలుకు నేరుగా పైకి-కిందికి దున్నడం
C. రక్షక పట్టీలు గాలి వేగాన్ని తగ్గిస్తాయి
D. మల్చింగ్ అంటే నేలపై ఆకులు, గడ్డి పరచడం
Answer & explanation
Correct: B — కాంటూర్ దున్నకం వాలుకు నేరుగా పైకి-కిందికి దున్నడం
కాంటూర్ దున్నకం అంటే వాలుకు అడ్డంగా, ఒకే ఎత్తు రేఖల వెంట దున్నడం; పైకి-కిందికి దున్నితే నీరు వేగంగా పారి క్రమక్షయం పెరుగుతుంది, కాబట్టి ఆ ప్రకటన తప్పు. మిగిలిన మూడు ప్రకటనలు సంరక్షణ పద్ధతులను సరిగా వివరిస్తున్నాయి.
నేల క్రమక్షయానికి కారణాలను గురించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. అడవుల నరికివేత ప్రధాన కారణం.
2. అతిగా పశువులను మేపడం క్రమక్షయాన్ని పెంచుతుంది.
3. పంట మార్పిడి క్రమక్షయానికి ప్రధాన కారణం.
సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 2 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: C — 1 మరియు 2 మాత్రమే
అడవుల నరికివేత, అతిగా మేపడం, వాలుల్లో తప్పుడు దున్నకం, పోడు వ్యవసాయం, గనుల తవ్వకం క్రమక్షయానికి కారణాలు (1, 2 సరైనవి). పంట మార్పిడి నేల సారాన్ని కాపాడే సంరక్షణ పద్ధతి, కారణం కాదు, కాబట్టి 3 తప్పు.