భారతదేశంలో పట్టణీకరణ ధోరణులు – జనగణన 2011 (Urbanisation Trends)
Free practice MCQs with answers and explanations for భారతదేశంలో పట్టణీకరణ ధోరణులు – జనగణన 2011 (Urbanisation Trends) in పట్టణీకరణ & వలసలు (Urbanisation & Migration). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
జనగణన 2011 ప్రకారం భారతదేశ పట్టణ జనాభా శాతం ఎంత?
A. 27.81%
B. 17%
C. 37.7%
D. 31.16%
Answer & explanation
Correct: D — 31.16%
2011లో పట్టణ జనాభా సుమారు 37.7 కోట్లు, అది మొత్తం జనాభాలో 31.16%. 2001లో ఇది 27.81%; 37.7 కోట్లు అనేది సంఖ్య, శాతం కాదు. ఈ శాతం సుమారు 37.7 కోట్ల పట్టణ జనాభాకు సమానం; 2001లో ఇది 27.81% కాగా 1951లో సుమారు 17% మాత్రమే.
పట్టణ జనాభా 31.16% కాబట్టి గ్రామీణ జనాభా 68.84% (సుమారు 83.4 కోట్లు). 31.16% అనేది పట్టణ శాతం. పట్టణ శాతం 31.16 కాబట్టి మిగిలిన 68.84% గ్రామీణ జనాభా (సుమారు 83.4 కోట్లు). 72.19% అంటే 2001 నాటి గ్రామీణ శాతం కాబట్టి రెండు జనగణనల శాతాలను కలపకూడదు.
2001లో పట్టణ శాతం 27.81%, 2011లో 31.16%. 1951లో సుమారు 17%, 1991లో సుమారు 26%. 1951లో ఇది సుమారు 17%, 1991లో సుమారు 26% కాగా 2011లో 31.16%కి చేరింది. 2001–2011 దశాబ్దంలో స్వాతంత్ర్యం తర్వాత మొదటిసారి పట్టణ జనాభా పెరుగుదల గ్రామీణ పెరుగుదలను మించింది. కాబట్టి ప్రతి జనగణనలో శాతాలను వేరు వేరుగా గుర్తుంచుకోవాలి.
2011లో పట్టణ జనాభా సుమారు 37.7 కోట్లు; గ్రామీణ జనాభా సుమారు 83.4 కోట్లు. 45.6 కోట్లు వలసదారుల సంఖ్య. ఇది మొత్తం జనాభాలో 31.16%; మిగిలిన సుమారు 83.4 కోట్లు గ్రామీణ జనాభా. పట్టణ జనాభా పెరుగుదలకు సహజ పెరుగుదల, వలసలు, పునర్వర్గీకరణ అనే మూడు మార్గాలు ఉన్నాయి.
పట్టణీకరణలో 'అగ్ర భారిత (Top-heavy)' లక్షణం అంటే ఏమిటి?
A. పెద్ద నగరాల్లో (Class I) జనాభా ఎక్కువగా కేంద్రీకృతం కావడం
B. చిన్న పట్టణాల్లో జనాభా ఎక్కువగా ఉండటం
C. గ్రామాల్లో పట్టణ సౌకర్యాలు పెరగడం
D. పట్టణ జనాభా తగ్గిపోవడం
Answer & explanation
Correct: A — పెద్ద నగరాల్లో (Class I) జనాభా ఎక్కువగా కేంద్రీకృతం కావడం
అగ్ర భారిత పట్టణీకరణలో జనాభా ఎక్కువ భాగం Class I నగరాల్లో కేంద్రీకృతమై ఉంటుంది. భారత్లో పట్టణ జనాభాలో పెద్ద భాగం మిలియన్ ప్లస్ నగరాల్లోనే ఉంది. ఇది పెద్ద నగరాల్లో జనాభా కేంద్రీకరణను సూచిస్తుంది; దీనివల్ల ట్రాఫిక్, మురికివాడలు, నీటి కొరత వంటి సమస్యలు పెరుగుతాయి.
పట్టణ శాతం 1951లో సుమారు 17%, 1991లో సుమారు 26%, 2001లో 27.81%, 2011లో 31.16%గా పెరుగుతూ వచ్చింది. శాతాలను తప్పు క్రమంలో ఇస్తే పట్టణీకరణ ధోరణి తారుమారవుతుంది; భారత్లో పట్టణ శాతం స్థిరంగా పెరుగుతూ వచ్చిందని, 1901లో సుమారు 11%తో మొదలైందని గుర్తుంచుకోండి. ఇందులో 2001–11 దశాబ్దం ప్రత్యేకత పట్టణ పెరుగుదల గ్రామీణ పెరుగుదలను మించడం.
1) 2001–11లో తొలిసారి పట్టణ జనాభా పెరుగుదల గ్రామీణ పెరుగుదలను మించింది. 2) తూర్పు, ఈశాన్య రాష్ట్రాలు (మిజోరాం తప్ప) తక్కువ పట్టణీకరణ చెందాయి. 3) ఉమ్మడి AP పట్టణ జనాభా జాతీయ సగటు కంటే తక్కువ. ఏవి సరైనవి?
A. 2, 3 మాత్రమే
B. 1, 3 మాత్రమే
C. 1, 2, 3
D. 1, 2 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: D — 1, 2 మాత్రమే
ఉమ్మడి AP పట్టణ జనాభా సుమారు 33%, జాతీయ సగటు (31.16%) కంటే కొంచెం ఎక్కువ; కాబట్టి 3 తప్పు. 1, 2 సరైనవి. ఉమ్మడి AP పట్టణ జనాభా సుమారు 33%, జాతీయ సగటు కంటే కొంచెం ఎక్కువ; కాబట్టి 3 తప్పు. దక్షిణ, పశ్చిమ రాష్ట్రాలు ఎక్కువ పట్టణీకరణ చెందాయి, తూర్పు, ఈశాన్య రాష్ట్రాలు (మిజోరాం తప్ప) తక్కువ. విభజన తర్వాత హైదరాబాద్ వల్ల తెలంగాణ పట్టణ శాతం AP కంటే ఎక్కువైంది.