పట్టణీకరణ & వలసలు (Urbanisation & Migration) · Practice MCQs

Correct: A — 5,000

జనగణన పట్టణానికి మూడు షరతులు: కనీస జనాభా 5,000, పురుష ప్రధాన కార్మికుల్లో కనీసం 75% వ్యవసాయేతరం, జనసాంద్రత కనీసం 400/చ.కి.మీ. 20,000 అనేది పట్టణ సముదాయం (UA) కనీస జనాభా.

Correct: B — 1,00,000 పైన

1,00,000 పైన జనాభా ఉన్న పట్టణాలు Class I నగరాలు. 10 లక్షల పైన ఉంటే మిలియన్ ప్లస్, 1 కోటి పైన ఉంటే మెగా నగరం. ఈ తరగతికి చెందిన పట్టణాలనే నగరాలు (Cities) అంటారు; Class VI పట్టణాలు 5,000 కంటే తక్కువ జనాభా కలిగి ఉంటాయి. మిలియన్ ప్లస్ నగరం 10 లక్షల పైన ఉంటుంది.

Correct: C — 1 కోటి (10 మిలియన్)

1 కోటి (10 మిలియన్) దాటిన పట్టణ సముదాయాలను మెగా నగరాలు అంటారు. 10 లక్షలు దాటితే మిలియన్ ప్లస్ లేదా మెట్రోపాలిటన్ నగరం. 10 లక్షలు దాటితే మిలియన్ ప్లస్ లేదా మెట్రోపాలిటన్ నగరం; 1 కోటి దాటితే మాత్రమే మెగా నగరం అవుతుంది. 2011లో గ్రేటర్ ముంబై, ఢిల్లీ, కోల్‌కతా మాత్రమే మెగా నగరాలు.

Correct: D — 31.16%

2011లో పట్టణ జనాభా సుమారు 37.7 కోట్లు, అది మొత్తం జనాభాలో 31.16%. 2001లో ఇది 27.81%; 37.7 కోట్లు అనేది సంఖ్య, శాతం కాదు. ఈ శాతం సుమారు 37.7 కోట్ల పట్టణ జనాభాకు సమానం; 2001లో ఇది 27.81% కాగా 1951లో సుమారు 17% మాత్రమే.

Correct: B — 68.84%

పట్టణ జనాభా 31.16% కాబట్టి గ్రామీణ జనాభా 68.84% (సుమారు 83.4 కోట్లు). 31.16% అనేది పట్టణ శాతం. పట్టణ శాతం 31.16 కాబట్టి మిగిలిన 68.84% గ్రామీణ జనాభా (సుమారు 83.4 కోట్లు). 72.19% అంటే 2001 నాటి గ్రామీణ శాతం కాబట్టి రెండు జనగణనల శాతాలను కలపకూడదు.

Correct: C — గోవా

గోవా సుమారు 62.2% పట్టణీకరణతో మొదటి స్థానంలో ఉంది; తర్వాత మిజోరాం (52.1%), తమిళనాడు (48.4%), కేరళ (47.7%). పర్యాటకం, సేవా రంగం దీనికి కారణాలు. పర్యాటకం, సేవా రంగం, మెరుగైన విద్య వంటి కారణాలు గోవా పట్టణీకరణను పెంచాయి; మిజోరాం ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లో ఎక్కువ పట్టణీకరణ ఉన్న ఏకైక రాష్ట్రం.

Correct: D — హిమాచల్ ప్రదేశ్

హిమాచల్ ప్రదేశ్ సుమారు 10%తో అత్యల్పం; కొండ ప్రాంతం దీనికి కారణం. బీహార్ సుమారు 11.3%తో రెండో స్థానంలో ఉంది. హిమాచల్ కొండ ప్రాంతం కావడం వల్ల, బీహార్ పరిశ్రమల లోటు వల్ల పట్టణీకరణ తక్కువ; అస్సాం, ఒడిశా కూడా తక్కువ పట్టణీకరణ ఉన్న రాష్ట్రాలు. అత్యధిక పట్టణీకరణ ఉన్నది గోవా (సుమారు 62.2%), కాబట్టి రెండు కొలతలను కలపకూడదు.

Correct: A — మహారాష్ట్ర

మహారాష్ట్ర సుమారు 5.08 కోట్ల పట్టణ జనాభాతో మొదటి స్థానంలో ఉంది. ఉత్తరప్రదేశ్ రెండు, తమిళనాడు మూడో స్థానం. గోవా శాతంలో మొదటిది, సంఖ్యలో కాదు. ఇది సుమారు 5.08 కోట్లు, అంటే దేశ పట్టణ జనాభాలో సుమారు 13.5%.

Correct: C — గ్రేటర్ ముంబై

గ్రేటర్ ముంబై UA సుమారు 1.84 కోట్లతో అతిపెద్దది; ఢిల్లీ (1.63 కోట్లు), కోల్‌కతా (1.41 కోట్లు) తర్వాత వస్తాయి. చెన్నై మెగా నగరం కాదు, నాలుగో స్థానం. ముంబై UA ఢిల్లీ (1.63 కోట్లు), కోల్‌కతా (1.41 కోట్లు) కంటే పెద్దది; హైదరాబాద్ 6వ స్థానంలో ఉంది.

Correct: D — హైదరాబాద్

తెలంగాణలో జనగణన 2011 నాటి మిలియన్ ప్లస్ UA హైదరాబాద్ మాత్రమే (సుమారు 77 లక్షలు). AP నుండి విశాఖపట్నం, విజయవాడ మిలియన్ ప్లస్. AP నుండి విశాఖపట్నం, విజయవాడ మిలియన్ ప్లస్ UAలు; హైదరాబాద్ దేశంలో 6వ పెద్ద UA (సుమారు 77 లక్షలు). తెలంగాణ పట్టణ శాతం AP కంటే ఎక్కువ కావడానికి హైదరాబాద్ కారణం.