నీటిపారుదల & బహుళార్థక ప్రాజెక్టులు (Irrigation Projects) · Practice MCQs

Correct: C — ఆల్మట్టి

ఆల్మట్టి ఆనకట్ట కర్ణాటకలో కృష్ణా నదిపై ఉంది. KRS, మెట్టూరు, కల్లణై కావేరిపై ఉన్నాయి. కావేరిపై కృష్ణరాజసాగర్ (కర్ణాటక), మెట్టూరు ఆనకట్ట (తమిళనాడు), గ్రాండ్ ఆనకట్ట (కల్లణై), శివసముద్రం జల విద్యుత్ కేంద్రం ఉన్నాయి. ఆల్మట్టి మాత్రం కృష్ణా నదిపై కర్ణాటకలో ఉండి, దాని ఎత్తు పెంపుపై AP, తెలంగాణ అభ్యంతరం తెలుపుతున్నాయి.

Correct: D — 1, 2 మాత్రమే

ముల్లపెరియార్ ఆనకట్ట కేరళలో ఉండి తమిళనాడు నిర్వహిస్తుంది; కాబట్టి 3 తప్పు. 1, 2 సరైనవి. ముల్లపెరియార్ ఆనకట్ట కేరళలో ఉన్నా తమిళనాడు నిర్వహిస్తుంది, ఇది కేరళ–తమిళనాడు వివాదానికి కారణం. KRS ను విశ్వేశ్వరయ్య రూపొందించారు; శరావతి కర్ణాటకలో జోగ్ జలపాతం దగ్గర జల విద్యుత్ ఇస్తుంది. అందుకే 3 వ ప్రకటనలో రాష్ట్రాలను తారుమారు చేయడం తప్పు.

Correct: B — KRS – కావేరి; ఇడుక్కి – పెరియార్; ఆల్మట్టి – కృష్ణా

KRS కావేరిపై, ఇడుక్కి పెరియార్ నదిపై, ఆల్మట్టి కృష్ణాపై ఉన్నాయి. మిగతా ఎంపికల్లో నదులను మార్చారు. ఇడుక్కి ఆర్చ్ ఆనకట్ట పెరియార్ నదిపై కేరళలో జల విద్యుత్‌కు ప్రసిద్ధి; ఆల్మట్టి కృష్ణాపై కర్ణాటకలో ఉంది, KRS కావేరిపై కర్ణాటకలో ఉంది. మిగతా ఎంపికల్లో ఈ నదులను మార్చేశారు, పేరు పోలిక వల్ల తప్పులు జరగకుండా ప్రాజెక్టును నదితో జత చేయండి.

Correct: C — కుడి కాలువ పేరు లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి కాలువ

నాగార్జునసాగర్ కుడి కాలువ జవహర్ కాలువ; లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి కాలువ ఎడమ కాలువ. కాబట్టి మొదటి వాక్యం తప్పు. జవహర్ కాలువ కుడి కాలువ (గుంటూరు, ప్రకాశం), లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి కాలువ ఎడమ కాలువ (తెలంగాణ – నల్గొండ, ఖమ్మం; AP – కృష్ణా). ఆనకట్ట ప్రపంచంలోని పెద్ద రాతి కట్టడపు ఆనకట్టల్లో ఒకటి; 10 డిసెంబర్ 1955న నెహ్రూ శంకుస్థాపన చేశారు. కాబట్టి కుడి కాలువకు శాస్త్రి పేరు పెట్టడం తప్పు.

Correct: D — శ్రీశైలం – నీలం సంజీవరెడ్డి సాగర్; పులిచింతల – డా. కె.ఎల్. రావు సాగర్; జూరాల – ప్రియదర్శిని

శ్రీశైలం జలాశయం నీలం సంజీవరెడ్డి సాగర్, పులిచింతల డా. కె.ఎల్. రావు సాగర్, జూరాల ప్రియదర్శిని జూరాల. మిగతా ఎంపికల్లో పేర్లు తారుమారయ్యాయి. శ్రీశైలం జలాశయం నీలం సంజీవరెడ్డి సాగర్ కాగా, ప్రకాశం బ్యారేజీ విజయవాడ దగ్గర ఉంది.

Correct: A — 1, 2 మాత్రమే

పులిచింతల పల్నాడు (AP) – సూర్యాపేట (తెలంగాణ) సరిహద్దులో ఉంది, ఖమ్మం జిల్లాలో కాదు. కాబట్టి 3 తప్పు. శ్రీశైలం నంద్యాల (AP) – నాగర్‌కర్నూల్ (తెలంగాణ) సరిహద్దులో, నల్లమల అడవుల్లో ఉంది; పాలమూరు–రంగారెడ్డి పథకం కృష్ణా జలాలను దక్షిణ తెలంగాణకు తరలిస్తుంది. పులిచింతల పల్నాడు – సూర్యాపేట సరిహద్దులో ఉంది కానీ ఖమ్మంలో లేదు, అందుకే 3 వ ప్రకటన తప్పు.

Correct: C — ధవళేశ్వరం (1847–52) → నిజాంసాగర్ (1931) → పట్టిసీమ (2015) → కాళేశ్వరం (2019)

ధవళేశ్వరం ఆనకట్ట 1847–52లో, నిజాంసాగర్ 1931లో, పట్టిసీమ 2015లో, కాళేశ్వరం 21 జూన్ 2019న వచ్చాయి. ధవళేశ్వరం ఆనకట్ట (1847–52) సర్ ఆర్థర్ కాటన్ నిర్మించింది, నిజాంసాగర్ (మంజీరాపై, కామారెడ్డి జిల్లా) 1931లో పూర్తయింది. పట్టిసీమ 2015లో గోదావరి–కృష్ణా అనుసంధాన పథకంగా, కాళేశ్వరం 21 జూన్ 2019న ప్రారంభమయ్యాయి. అందుకే కాలక్రమం పాత ఆనకట్టల నుండి కొత్త ఎత్తిపోతల పథకాల వైపు సాగుతుంది.

Correct: D — 1, 2 మాత్రమే

సింగూరు ప్రాజెక్టు గోదావరి ఉపనది మంజీరాపై సంగారెడ్డి జిల్లాలో ఉంది, కృష్ణాపై కాదు; కాబట్టి 3 తప్పు. కాళేశ్వరం గోదావరిపై, జయశంకర్ భూపాలపల్లి జిల్లాలో ఉంది; శ్రీరామసాగర్ (పోచంపాడు)కు కాకతీయ కాలువ ఉంది. సింగూరు గోదావరి ఉపనది మంజీరాపై, సంగారెడ్డి జిల్లాలో ఉండి హైదరాబాద్ తాగునీటి వనరుల్లో ఒకటి. కాబట్టి సింగూరును కృష్ణా నదిపై ఉందని చెప్పడం తప్పు.

Correct: A — కావేరి ట్రిబ్యునల్ – 1969లో ఏర్పాటు

కావేరి ట్రిబ్యునల్ 1990లో ఏర్పాటైంది; 1969లో ఏర్పడినవి కృష్ణా (KWDT-I), గోదావరి ట్రిబ్యునళ్లు. కాబట్టి మొదటి జత తప్పు. కావేరి వివాదంలో కర్ణాటక, తమిళనాడు, కేరళ, పుదుచ్చేరి ఉన్నాయి; 2018లో సుప్రీంకోర్టు తుది తీర్పు ఇవ్వగా CWMA ఏర్పడింది.

Correct: B — 1, 2 మాత్రమే

తూర్పు నదులు (రావి, బియాస్, సట్లెజ్) భారత్‌కు, పశ్చిమ నదులు (సింధు, జీలం, చీనాబ్) ప్రధానంగా పాకిస్తాన్‌కు కేటాయించారు. కాబట్టి 3 తప్పు; 1, 2 సరైనవి. తూర్పు నదులు భారత్‌కు, పశ్చిమ నదులు పాకిస్తాన్‌కు ప్రధానంగా కేటాయించిన ఈ ఒప్పందం కరాచీలో నెహ్రూ, అయూబ్ ఖాన్ మధ్య కుదిరింది.