జల విద్యుత్ – తొలి కేంద్రాలు & ప్రముఖ ప్రాజెక్టులు (Hydroelectric Power)

Correct: A — డార్జిలింగ్ (సిద్రాపాంగ్)

భారత్‌లో తొలి జల విద్యుత్ కేంద్రం 1897లో డార్జిలింగ్ (సిద్రాపాంగ్), పశ్చిమ బెంగాల్‌లో ప్రారంభమైంది. శివసముద్రం కేంద్రం 1902లో కర్ణాటకలో కావేరిపై ఏర్పాటైంది.

Correct: C — అరుణాచల్ ప్రదేశ్

ఈశాన్య భారతంలోని అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌కు అత్యధిక జల విద్యుత్ సంభావ్యత ఉంది, కానీ అది ఇంకా తక్కువగా వినియోగమవుతోంది. కేరళ, హిమాచల్ వంటి రాష్ట్రాల్లో ప్రాజెక్టులు ఎక్కువగా నిర్మితమయ్యాయి.

Correct: D — ఫరీదాబాద్ (హర్యానా)

నేషనల్ హైడ్రోఎలక్ట్రిక్ పవర్ కార్పొరేషన్ (NHPC) 1975లో ఏర్పడి, ప్రధాన కార్యాలయం ఫరీదాబాద్‌లో ఉంది. గురుగ్రామ్‌లో POWERGRID, అంతర్జాతీయ సౌర కూటమి ఉన్నాయి.

Correct: D — 1902

శివసముద్రం కేంద్రం 1902లో ప్రారంభమై కోలార్ బంగారు గనులకు విద్యుత్ ఇచ్చింది. 1897 డార్జిలింగ్ (తొలి కేంద్రం) సంవత్సరం. ఈ కేంద్రం కోలార్ బంగారు గనులకు విద్యుత్ అందించింది; ఆసియాలోని తొలి పెద్ద జల విద్యుత్ కేంద్రాల్లో ఒకటిగా పేరుపొందింది. డార్జిలింగ్ కేంద్రం (1897) భారత్‌లో అన్నిటికంటే మొదటిది.

Correct: A — తెలంగాణ

శ్రీశైలం కుడిగట్టు కేంద్రం AP లో, ఎడమగట్టు భూగర్భ కేంద్రం తెలంగాణలో ఉన్నాయి. కర్ణాటక, ఒడిశా ఈ కేంద్రాలకు సంబంధం లేదు. ఈ ప్రాజెక్టులో కుడిగట్టు కేంద్రం ఆంధ్రప్రదేశ్ వైపు, ఎడమగట్టు భూగర్భ కేంద్రం తెలంగాణ వైపు ఉంటాయి. నాగార్జునసాగర్ ప్రధాన కేంద్రం తెలంగాణ వైపు, కుడి కాలువ కేంద్రం AP వైపు ఉంది. కాబట్టి ఒక్క ప్రాజెక్టు రెండు రాష్ట్రాలకు విద్యుత్ ఇస్తుంది.

Correct: B — రాత్రి మిగిలిన విద్యుత్‌తో నీటిని పైకి ఎత్తి, అవసరమైనప్పుడు ఆ నీటితో విద్యుత్ తయారుచేయడం

పంప్డ్ స్టోరేజ్ మిగులు విద్యుత్‌ను నీటి రూపంలో నిల్వ చేసి పగటి డిమాండ్ సమయంలో విడుదల చేస్తుంది; సౌర, పవన శక్తికి బ్యాటరీలా పనిచేస్తుంది. AP లో పిన్నాపురం (నంద్యాల) వంటి ప్రాజెక్టులు వస్తున్నాయి.

Correct: A — తారాపూర్

తారాపూర్ అణు విద్యుత్ కేంద్రం. తెహ్రీ (ఉత్తరాఖండ్), భాక్రా నంగల్, కోయ్నా (మహారాష్ట్ర) జల విద్యుత్ ప్రాజెక్టులు. తెహ్రీ, భాక్రా నంగల్, కోయ్నా, ఇడుక్కి, శరావతి జల విద్యుత్ ప్రాజెక్టులు; తారాపూర్ అణు విచ్ఛిత్తితో విద్యుత్ ఇచ్చే మహారాష్ట్ర కేంద్రం. అందుకే తారాపూర్‌ను అణు కేంద్రాల జాబితాలో గుర్తుంచుకోవాలి, జల విద్యుత్ జాబితాలో కాదు.

Correct: B — డార్జిలింగ్ (1897) → శివసముద్రం (1902) → NHPC (1975)

డార్జిలింగ్ కేంద్రం 1897లో, శివసముద్రం 1902లో, NHPC 1975లో ఏర్పడ్డాయి. కాబట్టి సరైన క్రమం డార్జిలింగ్ → శివసముద్రం → NHPC. డార్జిలింగ్ నుండి శివసముద్రం వరకు 5 సంవత్సరాల వ్యవధి మాత్రమే; NHPC ఏర్పాటు ఆ తర్వాత 1975లో జరిగింది.

Correct: C — నాగార్జునసాగర్ ప్రధాన కేంద్రం AP వైపు ఉంది

నాగార్జునసాగర్ ప్రధాన కేంద్రం తెలంగాణ వైపు ఉంది; AP లో ఉన్నది కుడి కాలువ కేంద్రం. కాబట్టి మొదటి వాక్యం తప్పు. ఈ ప్రశ్నలో కుడి కాలువ కేంద్రం, ప్రధాన కేంద్రం మధ్య తేడా గుర్తుంచుకోవాలి: ప్రధాన కేంద్రం తెలంగాణ వైపు, కుడి కాలువ కేంద్రం AP వైపు. అందుకే నాగార్జునసాగర్ ప్రధాన కేంద్రాన్ని AP వైపు ఉందని చెప్పడం తప్పు. శ్రీశైలంలో కుడిగట్టు AP వైపు, ఎడమగట్టు భూగర్భ కేంద్రం తెలంగాణ వైపు ఉన్నాయి.