పర్యావరణ సూత్రాలు & ప్రముఖ కేసులు – కాలుష్యకారి చెల్లించాలి (Landmark Environmental Cases)

Correct: B — కాలుష్యకారి చెల్లింపు సూత్రం (Polluter Pays Principle)

కాలుష్యకారి చెల్లింపు సూత్రం ప్రకారం కాలుష్యం చేసినవారే నష్ట పరిహారం చెల్లించి, పునరుద్ధరణ ఖర్చు భరించాలి. ముందు జాగ్రత్త సూత్రం నష్టం రాకముందే చర్యలు తీసుకోవడం గురించి; ప్రజా విశ్వాస సిద్ధాంతం సహజ వనరులు ప్రజల ఆస్తి అని చెబుతుంది.

Correct: C — సంపూర్ణ బాధ్యత సూత్రం (Absolute Liability)

M.C. మెహతా vs యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా (1986) కేసులో ప్రమాదకర పరిశ్రమల ప్రమాదాలకు ఎంత జాగ్రత్త తీసుకున్నా సంస్థదే పూర్తి బాధ్యత అనే సంపూర్ణ బాధ్యత సూత్రాన్ని సుప్రీంకోర్టు ప్రకటించింది. మిగతా సూత్రాలు వేరే కేసుల్లో బలపడ్డాయి.

Correct: D — ఎం.సి. మెహతా

నోట్స్ ప్రకారం చాలా కేసుల్లో పిటిషనర్ M.C. మెహతా (న్యాయవాది); ఆయనను భారత పర్యావరణ న్యాయవాదిగా పిలుస్తారు. బహుగుణ చిప్కో ఉద్యమ నాయకుడు, మేధా పాట్కర్ నర్మదా బచావో ఆందోళన నేత, సలీం అలీ పక్షి శాస్త్రవేత్త; వీరు ఈ కేసుల పిటిషనర్లు కారు.

Correct: B — కాలుష్యకారి చెల్లింపు, ముందు జాగ్రత్త సూత్రాలు

వెల్లూర్ సిటిజన్స్ వెల్ఫేర్ ఫోరమ్ vs యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా (1996) కేసులో కాలుష్యకారి చెల్లింపు, ముందు జాగ్రత్త సూత్రాలు భారత చట్టంలో భాగమని కోర్టు చెప్పింది. సంపూర్ణ బాధ్యత ఓలియం గ్యాస్ కేసు (1986)తో, ప్రజా విశ్వాసం కమల్ నాథ్ కేసు (1997)తో ముడిపడినవి.

Correct: C — సున్నపురాయి గనుల తవ్వకం

దూన్ లోయ కేసు (రూరల్ లిటిగేషన్ & ఎంటైటిల్‌మెంట్ కేంద్రం vs ఉత్తర ప్రదేశ్)లో సున్నపురాయి గనుల వల్ల పర్యావరణ సమతుల్యత దెబ్బతిందని ఫిర్యాదు చేశారు; అనేక గనులు మూసివేయించారు. తోళ్ల పరిశ్రమల కేసు వెల్లూర్, తాజ్ కేసు 1996లో జరిగింది.

Correct: D — కాలుష్యకారి చెల్లింపు సూత్రం

భిచ్రీ కేసులో కాలుష్యం చేసినవారే నష్టపరిహారం చెల్లించి పునరుద్ధరణ ఖర్చు భరించాలనే కాలుష్యకారి చెల్లింపు సూత్రాన్ని సుప్రీంకోర్టు ప్రముఖంగా అనువర్తించింది. సంపూర్ణ బాధ్యత ఓలియం గ్యాస్ లీక్ కేసుతో, ప్రజా విశ్వాసం కమల్ నాథ్ కేసుతో ముడిపడి ఉన్నాయి.

Correct: A — ఓలియం గ్యాస్ లీక్ – సంపూర్ణ బాధ్యత; కమల్ నాథ్ – ప్రజా విశ్వాసం

M.C. మెహతా vs యూనియన్ (1986) ఓలియం గ్యాస్ లీక్ కేసులో సంపూర్ణ బాధ్యత; M.C. మెహతా vs కమల్ నాథ్ (1997)లో ప్రజా విశ్వాస సిద్ధాంతం వర్తింపు. మిగతా జతలు కేసులు, సూత్రాలను తారుమారు చేశాయి.

Correct: B — అన్ని అడవులు, యాజమాన్యంతో సంబంధం లేకుండా, అటవీ సంరక్షణ చట్టం పరిధిలోకి వస్తాయి

గోదావర్మన్ కేసులో అటవీ అంటే నిఘంటువు అర్థం ప్రకారం అన్ని అడవులు, యాజమాన్యం ఎవరిదైనా, అటవీ సంరక్షణ చట్టం పరిధిలోకి వస్తాయి. సున్నపురాయి గనులు దూన్ లోయ కేసుకు, తాజ్ పరిశ్రమల మార్పు తాజ్ కేసుకు సంబంధించినవి.

Correct: C — దూన్ లోయ 1985, ఓలియం గ్యాస్ 1986, సుభాష్ కుమార్ 1991, వెల్లూర్ 1996

దూన్ లోయ కేసు 1985, ఓలియం గ్యాస్ లీక్ 1986, సుభాష్ కుమార్ 1991, వెల్లూర్ 1996 – ఇదే కాలక్రమం. ఇతర ఎంపికల్లో సంవత్సరాల క్రమం తప్పుగా ఉంది; ఉదాహరణకు 1996 నాటి వెల్లూర్ కేసును 1985, 1986 కేసుల కంటే ముందు ఉంచడం సరికాదు. 1985 తర్వాత 1986, 1991, 1996 అని గుర్తుంచుకోండి.

Correct: D — 1 మరియు 2 రెండూ

రెండు ప్రకటనలు నోట్స్‌కు అనుగుణంగా సరైనవి. ముందు జాగ్రత్త సూత్రం నష్టం రాకముందే చర్యల గురించి, ప్రజా విశ్వాస సిద్ధాంతం సహజ వనరులు ప్రజల ఆస్తి అని, ప్రభుత్వం ధర్మకర్త మాత్రమే అని చెబుతుంది.