Free practice MCQs with answers and explanations for ఫాస్ఫరస్ & సల్ఫర్ చక్రాలు (Phosphorus, Sulphur Cycles) in జీవ భూరసాయన చక్రాలు (Biogeochemical Cycles). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
ఫాస్ఫరస్ చక్రం ఏ రకమైన చక్రం?
A. వాయు చక్రం
B. ద్రవ చక్రం
C. అవక్షేప చక్రం
D. శక్తి చక్రం
Answer & explanation
Correct: C — అవక్షేప చక్రం
ఫాస్ఫరస్ ప్రధాన నిల్వ ఫాస్ఫేట్ శిలల్లో ఉండటం వల్ల అది అవక్షేప చక్రం. దీనికి వాయు రూపం దాదాపు లేదు. వాయు చక్రాల నిల్వ వాతావరణంలో ఉంటుంది; శక్తి చక్రంలా తిరగదు, ఏకదిశలో ప్రవహిస్తుంది.
సరస్సుల్లో ఫాస్ఫేట్లు, నైట్రేట్లు అధికమై శైవలాలు విపరీతంగా పెరగడాన్ని ఏమంటారు?
A. నైట్రిఫికేషన్
B. బాష్పోత్సేకం
C. డీనైట్రిఫికేషన్
D. యూట్రోఫికేషన్ (Eutrophication)
Answer & explanation
Correct: D — యూట్రోఫికేషన్ (Eutrophication)
ఎరువులు, డిటర్జెంట్ల ఫాస్ఫేట్లు, నైట్రేట్లు చేరి శైవలాలు పెరిగి, అవి చనిపోయి కుళ్ళినప్పుడు ఆక్సిజన్ తగ్గి చేపలు చనిపోవడాన్ని యూట్రోఫికేషన్ అంటారు. నైట్రిఫికేషన్, డీనైట్రిఫికేషన్ నేలలో జరిగే నైట్రోజన్ మార్పులు, బాష్పోత్సేకం మొక్కల నీటి విడుదల.
సల్ఫర్ డయాక్సైడ్ (SO₂) వల్ల ఏర్పడే పర్యావరణ సమస్య ఏది?
A. ఆమ్ల వర్షం (Acid Rain)
B. ఓజోన్ రంధ్రం
C. యూట్రోఫికేషన్
D. ఉప్పు నేలలు
Answer & explanation
Correct: A — ఆమ్ల వర్షం (Acid Rain)
శిలాజ ఇంధన దహనం, అగ్నిపర్వతాల నుండి విడుదలైన SO₂ వర్షపు నీటితో కలిసి ఆమ్ల వర్షం ఏర్పడుతుంది. ఓజోన్ రంధ్రం CFCల వల్ల, యూట్రోఫికేషన్ ఫాస్ఫేట్, నైట్రేట్ల వల్ల వస్తాయి, కాబట్టి ఆ ఎంపికలు తప్పు.
C. దీనికి వాయు రూపం దాదాపు లేదు, కాబట్టి వాతావరణం ద్వారా తిరిగి రాదు
D. దీనికి శిలలతో సంబంధం లేదు
Answer & explanation
Correct: C — దీనికి వాయు రూపం దాదాపు లేదు, కాబట్టి వాతావరణం ద్వారా తిరిగి రాదు
ఫాస్ఫరస్ ప్రధాన నిల్వ ఫాస్ఫేట్ శిలలు; శిలల క్షీణతతో నేల, నీటిలో చేరుతుంది. వాయు రూపం లేకపోవడం వల్ల వాతావరణం ద్వారా తిరిగి రాదు. అందుకే ఇది అవక్షేప చక్రం, దీనిలో వాతావరణ పాత్ర తక్కువ.
ఫాస్ఫరస్ DNA, ATP, కణ త్వచాలు, ఎముకల్లో భాగం. సిస్టీన్, మిథియోనిన్ అనే అమైనో ఆమ్లాల్లో సల్ఫర్ ఉంటుంది. ఫాస్ఫరస్ను కేవలం ఎంజైమ్లు లేదా చక్కెరలకే పరిమితం చేయడం తప్పు.
సల్ఫర్ చక్రంలో మొక్కలు ఏ రూపంలో సల్ఫర్ తీసుకుంటాయి?
A. సల్ఫేట్
B. సల్ఫర్ డయాక్సైడ్ మాత్రమే
C. ఘన సల్ఫర్ పొడి
D. హైడ్రోజన్ సల్ఫైడ్
Answer & explanation
Correct: A — సల్ఫేట్
మొక్కలు నేల నుండి సల్ఫేట్ను తీసుకుని సిస్టీన్, మిథియోనిన్ వంటి అమైనో ఆమ్లాలను తయారు చేస్తాయి. SO₂, H₂S వాయు రూపాలు, కానీ మొక్కలు ప్రధానంగా సల్ఫేట్ రూపంలో వాడతాయి; ఘన సల్ఫర్ నేరుగా వాడుకలోకి రాదు.
యూట్రోఫికేషన్ దశలను సరైన క్రమంలో అమర్చండి: (a) సరస్సుల్లో ఫాస్ఫేట్, నైట్రేట్ చేరడం (b) శైవలాలు విపరీతంగా పెరగడం (c) శైవలాలు చనిపోయి కుళ్ళడం (d) నీటిలో ఆక్సిజన్ తగ్గి చేపలు చనిపోవడం.
A. b → a → d → c
B. a → b → c → d
C. d → c → b → a
D. c → d → a → b
Answer & explanation
Correct: B — a → b → c → d
ఎరువులు, డిటర్జెంట్ల ఫాస్ఫేట్, నైట్రేట్లు చేరడం (a) వల్ల శైవలాలు పెరుగుతాయి (b); అవి చనిపోయి కుళ్ళడం (c) వల్ల ఆక్సిజన్ తగ్గి (d) చేపలు చనిపోతాయి. కారణం ముందు, ఫలితం తరువాత వచ్చే క్రమం ఇదే.
ఫాస్ఫరస్, సల్ఫర్ చక్రాల తేడాల గురించి సరైన ప్రకటన ఏది?
A. ఫాస్ఫరస్కు వాయు రూపం ఉంది, సల్ఫర్కు లేదు
B. రెండింటికీ వాయు నిల్వలే ప్రధానం
C. ఫాస్ఫరస్కు వాయు రూపం దాదాపు లేదు; సల్ఫర్కు SO₂, H₂S వాయు రూపాలున్నాయి
D. రెండూ నీటి చక్రం లాంటివి
Answer & explanation
Correct: C — ఫాస్ఫరస్కు వాయు రూపం దాదాపు లేదు; సల్ఫర్కు SO₂, H₂S వాయు రూపాలున్నాయి
ఫాస్ఫరస్ వాయు రూపం దాదాపు లేదు కాబట్టి వాతావరణం ద్వారా తిరిగి రాదు. సల్ఫర్కు SO₂, H₂S వాయు రూపాలున్నాయి; అయినా రెండూ అవక్షేప చక్రాలే, ప్రధాన నిల్వ శిలల్లో ఉంటుంది.
కింది వాటిలో ఆమ్ల వర్షం ఏర్పాటుకు సంబంధం లేని కాలుష్యకారి ఏది?
A. సల్ఫర్ డయాక్సైడ్
B. నైట్రోజన్ ఆక్సైడ్లు
C. శిలాజ ఇంధన దహన వాయువులు
D. ఫాస్ఫేట్లు
Answer & explanation
Correct: D — ఫాస్ఫేట్లు
ఆమ్ల వర్షానికి SO₂, NOx కారణం; ఇవి శిలాజ ఇంధన దహనం, అగ్నిపర్వతాల నుండి వస్తాయి. ఫాస్ఫేట్లు ఆమ్ల వర్షానికి కారణం కావు; అవి యూట్రోఫికేషన్కు కారణమవుతాయి.
Correct: A — ఇది వాయు చక్రం, నిల్వ వాతావరణంలో ఉంటుంది
ఫాస్ఫరస్ చక్రం అవక్షేప చక్రం; నిల్వ శిలల్లో ఉంటుంది, వాతావరణంలో కాదు. కాబట్టి "వాయు చక్రం" ప్రకటన తప్పు. మిగతా ప్రకటనలు సరైనవి: ఫాస్ఫేట్ శిలలు ప్రధాన నిల్వ, పక్షుల విసర్జన (Guano) ఒక వనరు, DNA, ATP, ఎముకల్లో ఫాస్ఫరస్ భాగం. వాయు రూపం లేకపోవడం వల్లే ఇది వాతావరణం ద్వారా తిరిగి రాదు.