జీవ భూరసాయన చక్రాలు (Biogeochemical Cycles) · Practice MCQs

Correct: A — భూమి

జీవ భూరసాయన చక్రం అనే పదంలో బయో అంటే జీవులు, జియో అంటే భూమి, కెమికల్ అంటే రసాయనాలు. అంటే పోషక మూలకాలు జీవులు, భూమి, వాతావరణం మధ్య తిరుగుతూ ఉంటాయి. శక్తి మాత్రం ఒకే దిశలో ప్రవహిస్తుంది, చక్రంలా తిరగదు.

Correct: B — కార్బన్ చక్రం

కార్బన్ చక్రంలో నిల్వ వాతావరణంలో (CO₂) ఉండటం వల్ల అది వాయు చక్రం. ఫాస్ఫరస్, సల్ఫర్, కాల్షియం చక్రాల ప్రధాన నిల్వ భూమి పెంకులోని శిలల్లో ఉంటుంది కాబట్టి అవి అవక్షేప చక్రాలు. వాయు చక్రాలు వేగంగా, అవక్షేప చక్రాలు నెమ్మదిగా పూర్తవుతాయి.

Correct: C — భూమి పెంకు (Earth's crust)

అవక్షేప చక్రాలైన ఫాస్ఫరస్, సల్ఫర్, కాల్షియంల నిల్వ భూమి పెంకులోని శిలల్లో ఉంటుంది; శిలల క్షీణత ద్వారా నేలలో చేరతాయి. వాతావరణం వాయు చక్రాలైన కార్బన్, నైట్రోజన్, ఆక్సిజన్ నీటి చక్రాల నిల్వ. మేఘాలు, ఆవిరి నిల్వలు కావు.

Correct: D — కార్బన్ డయాక్సైడ్ (CO₂)

వాతావరణ కార్బన్ ప్రధానంగా CO₂ రూపంలో, సుమారు 0.04% ఉంటుంది. మొక్కలు కిరణజన్య సంయోగక్రియలో దీన్ని వాడతాయి. మీథేన్, కార్బన్ మోనాక్సైడ్ తక్కువ మొత్తాల్లో ఉంటాయి కానీ ప్రధాన రూపం కావు; ఇథనాల్ వాతావరణ వాయువు కాదు.

Correct: A — కిరణజన్య సంయోగక్రియ

కిరణజన్య సంయోగక్రియలో మొక్కలు CO₂ను పీల్చుకుని ఆహారంగా మారుస్తాయి. శ్వాసక్రియ, కుళ్ళడం, శిలాజ ఇంధన దహనం ఇవన్నీ కార్బన్‌ను వాతావరణంలోకి విడుదల చేస్తాయి, అంటే గ్రహణానికి వ్యతిరేక ప్రక్రియలు.

Correct: B — అడవులు, సముద్రాలు

అడవులు, సముద్రాలు ఎక్కువ కార్బన్‌ను గ్రహిస్తాయి కాబట్టి కార్బన్ సింక్‌లు. థర్మల్ పవర్ స్టేషన్లు, వాహనాలు, సిమెంట్ పరిశ్రమలు శిలాజ ఇంధనాలు లేదా ముడి పదార్థాల వల్ల CO₂ విడుదల చేసే వనరులు, సింక్‌లు కావు.

Correct: C — కాల్షియం కార్బొనేట్

సముద్రంలో షెల్స్, పగడపు దిబ్బలు CO₂ను కాల్షియం కార్బొనేట్ (CaCO₃) రూపంలో నిల్వ చేస్తాయి. కార్బన్ ఉన్న సమ్మేళనం కావాలి కాబట్టి క్లోరైడ్, నైట్రేట్ తప్పు; సోడియం కార్బొనేట్ షెల్స్ పదార్థం కాదు.

Correct: D — సుమారు 78%

గాలిలో నైట్రోజన్ సుమారు 78%, ఆక్సిజన్ సుమారు 21%, CO₂ సుమారు 0.04%. నైట్రోజన్ అంత ఎక్కువగా ఉన్నా మొక్కలు నేరుగా వాడుకోలేవు; సూక్ష్మజీవులు దాన్ని వాడదగిన రూపంగా మారుస్తాయి. 50% అనేది సరైన విలువ కాదు.

Correct: A — రైజోబియం (Rhizobium)

రైజోబియం పప్పుధాన్యాల (చిక్కుడు జాతి) వేరు బుడిపెల్లో సహజీవనం చేస్తూ గాలిలోని N₂ను స్థిరీకరిస్తుంది. నైట్రోసోమోనాస్, నైట్రోబాక్టర్ నైట్రిఫికేషన్‌లో; సూడోమోనాస్ డీనైట్రిఫికేషన్‌లో పాల్గొంటాయి, కాబట్టి అవి స్థిరీకరణ బ్యాక్టీరియా కాదు.

Correct: B — నీలి-ఆకుపచ్చ శైవలాలు (అనబీనా, నాస్టాక్)

వరి పొలాల్లో సయనోబ్యాక్టీరియా అయిన అనబీనా, నాస్టాక్ గాలి నైట్రోజన్‌ను స్థిరీకరిస్తాయి. పుట్టగొడుగులు విచ్ఛేదకారులు కానీ నైట్రోజన్ స్థిరీకరించవు. ఎర్ర శైవలాలు నైట్రోజన్ స్థిరీకరణకు ప్రసిద్ధి కాదు.