Free practice MCQs with answers and explanations for అంటార్కిటికా ఓజోన్ రంధ్రం (Antarctic Ozone Hole) in ఓజోన్ పొర క్షీణత (Ozone Depletion). Tap an option to check instantly · page 1 of 2.
Q1Easy
ఓజోన్ రంధ్రం ప్రధానంగా ఏ ప్రాంతంపై ఏర్పడుతుంది?
A. అంటార్కిటికా
B. ఆసియా ఖండం
C. ఆఫ్రికా సహారా
D. అమెజాన్ ప్రాంతం
Answer & explanation
Correct: A — అంటార్కిటికా
ఓజోన్ రంధ్రం ప్రధానంగా దక్షిణ ధ్రువ ప్రాంతమైన అంటార్కిటికాపై ఏర్పడుతుంది, ఎందుకంటే అక్కడ శీతాకాలంలో అత్యంత చల్లదనం, ధ్రువ మేఘాలు, ధ్రువ సుడిగుండం ఉంటాయి. ఆసియా, ఆఫ్రికా, అమెజాన్ వంటి వెచ్చని ప్రాంతాల్లో ఈ పరిస్థితులు లేవు, అందువల్ల అక్కడ ఇలాంటి రంధ్రం ఏర్పడదు.
ఓజోన్ రంధ్రాన్ని మొదటిసారి ప్రకటించిన సంవత్సరం ఏది?
A. 1950
B. 1985
C. 1913
D. 2005
Answer & explanation
Correct: B — 1985
బ్రిటిష్ అంటార్కిటిక్ సర్వే శాస్త్రవేత్తలు (జో ఫార్మన్ బృందం) 1985లో అంటార్కిటికాపై ఓజోన్ రంధ్రాన్ని ప్రకటించారు. 1913 ఓజోన్ పొరను కనుగొన్న సంవత్సరం (ఫాబ్రీ, బ్యుయిసన్). 1985లోనే వియన్నా కన్వెన్షన్ కూడా ఆమోదం పొందింది. 1950, 2005 ఈ సంఘటనకు సంబంధం లేని సంవత్సరాలు.
ఓజోన్ రంధ్రం అంటే పొరలో కన్నం కాదు, ఓజోన్ సాంద్రత బాగా తగ్గిన ప్రాంతం; సాధారణంగా 220 DU కంటే తక్కువైతే ఇలా పరిగణిస్తారు. అక్కడ ఓజోన్ పూర్తిగా లేకపోవడం కూడా జరగదు, కేవలం చాలా పలుచబడుతుంది. ఓజోన్ ఎక్కువగా పేరుకోవడం దీనికి వ్యతిరేక స్థితి.
ఓజోన్ రంధ్రం అంటార్కిటికాపై ఏ కాలంలో ఎక్కువగా ఏర్పడుతుంది?
A. డిసెంబర్ నుండి ఫిబ్రవరి
B. మార్చి నుండి మే
C. జూన్ నుండి జూలై శీతాకాల మధ్యలో
D. ఆగస్టు నుండి అక్టోబర్ (దక్షిణ అర్ధగోళ వసంతం)
Answer & explanation
Correct: D — ఆగస్టు నుండి అక్టోబర్ (దక్షిణ అర్ధగోళ వసంతం)
శీతాకాలంలో ధ్రువ మేఘాల ఉపరితలంపై క్లోరిన్ సమ్మేళనాలు చురుకుగా మారి ఉంటాయి; వసంతంలో (ఆగస్టు–అక్టోబర్) సూర్యకాంతి రాగానే అవి ఓజోన్ను వేగంగా నాశనం చేస్తాయి, సెప్టెంబర్–అక్టోబర్లో రంధ్రం అతి పెద్దదిగా ఉంటుంది. జూన్–జూలైలో ధ్రువ చీకటిలో సూర్యకాంతి లేక చర్య మొదలవదు.
ధ్రువ స్ట్రాటోస్ఫియరిక్ మేఘాలు (PSCs) ఓజోన్ రంధ్రంలో ఏ పాత్ర పోషిస్తాయి?
A. అవి ఓజోన్ను ఉత్పత్తి చేస్తాయి
B. వాటి ఉపరితలంపై క్లోరిన్ సమ్మేళనాలు చురుకైన క్లోరిన్గా మారతాయి
C. అవి UV కిరణాలను పూర్తిగా అడ్డుకుంటాయి
D. అవి CFCలను భూమికి తిరిగి పంపుతాయి
Answer & explanation
Correct: B — వాటి ఉపరితలంపై క్లోరిన్ సమ్మేళనాలు చురుకైన క్లోరిన్గా మారతాయి
PSCల ఉపరితలం రసాయన చర్యలకు వేదికగా పనిచేసి, క్లోరిన్ సమ్మేళనాలను చురుకైన క్లోరిన్గా మారుస్తుంది; వసంతంలో సూర్యకాంతి రాగానే ఇది ఓజోన్ను వేగంగా నాశనం చేస్తుంది. ఈ మేఘాలు ఓజోన్ను ఉత్పత్తి చేయవు, UV రక్షణ ఇవ్వవు.
అంటార్కిటికా శీతాకాల స్ట్రాటోస్ఫియర్లో ఉష్ణోగ్రత ఎంత కంటే తక్కువగా ఉంటుందని నోట్స్ చెబుతున్నాయి?
A. 0°C
B. –10°C
C. –80°C
D. +20°C
Answer & explanation
Correct: C — –80°C
శీతాకాలంలో ధ్రువ ప్రాంతం –80°C కంటే తక్కువ చల్లదనానికి చేరడం వల్ల ధ్రువ స్ట్రాటోస్ఫియరిక్ మేఘాలు ఏర్పడతాయి; ఇది ఓజోన్ రంధ్రం ఏర్పాటుకు పునాది. 0°C, –10°C, +20°C ఉష్ణోగ్రతల వద్ద ఈ మేఘాలు ఏర్పడవు, కాబట్టి ఆ ఎంపికలు తప్పు.
ధ్రువ సుడిగుండం (Polar Vortex) ఓజోన్ రంధ్రం ఏర్పాటుకు ఎలా తోడ్పడుతుంది?
A. అది ఓజోన్ను భూమధ్యరేఖ నుండి తీసుకువస్తుంది
B. అది ఉష్ణోగ్రతను పెంచుతుంది
C. అది CFCలను నశింపచేస్తుంది
D. ధ్రువ ప్రాంతపు గాలి బయటి గాలితో కలవకుండా వేరు చేస్తుంది
Answer & explanation
Correct: D — ధ్రువ ప్రాంతపు గాలి బయటి గాలితో కలవకుండా వేరు చేస్తుంది
ధ్రువ సుడిగుండం ధ్రువ గాలిని ఒంటరిగా ఉంచుతుంది; ఫలితంగా అక్కడ ఓజోన్ తగ్గినా, ఇతర ప్రాంతాల నుండి ఓజోన్ రావడం, క్లోరిన్ కలవడం జరగదు. అది ఉష్ణోగ్రతను పెంచదు, పైగా చల్లదనాన్ని నిలబెడుతుంది; CFCలను నశింపచేయదు.
Correct: A — మాంట్రియల్ ప్రోటోకాల్ వల్ల ODSల వాడకం తగ్గడం
మాంట్రియల్ ప్రోటోకాల్ వల్ల CFCలు, ఇతర ODSల ఉత్పత్తి తగ్గడంతో ఓజోన్ పొర నెమ్మదిగా కోలుకుంటోంది. అగ్నిపర్వత విస్ఫోటనాలు, సూపర్సోనిక్ విమానాల NOx క్షీణతను పెంచే కారకాలు; CO₂ పెరుగుదల ఓజోన్ పునరుద్ధరణకు కారణం కాదు.
ఉపగ్రహాల ద్వారా ఓజోన్ను పర్యవేక్షించడానికి నోట్స్లో పేర్కొన్న మొదటి సాధనం ఏది?
A. ఇన్శాట్-1A
B. NASA నింబస్-7 (TOMS)
C. చంద్రయాన్-1
D. ఆర్యభట్ట
Answer & explanation
Correct: B — NASA నింబస్-7 (TOMS)
NASA నింబస్-7 ఉపగ్రహంలోని TOMS పరికరం ఓజోన్ పర్యవేక్షణకు వాడారు, తరువాత ఇతర ఉపగ్రహాలు వచ్చాయి. ఇన్శాట్-1A భారత సమాచార ఉపగ్రహం, చంద్రయాన్-1 చంద్రుని అన్వేషణ మిషన్, ఆర్యభట్ట భారత తొలి ఉపగ్రహం; ఇవి ఓజోన్ కొలతకు సంబంధించినవి కావు.
అంటార్కిటికాపై ఓజోన్ రంధ్రం ఏర్పడటానికి సరైన కారణాల కలయిక ఏది?
A. అత్యంత చలి + PSCలు + ధ్రువ సుడిగుండం + వసంత సూర్యకాంతి
B. అధిక వేడి + తీవ్ర వర్షాలు + రుతుపవనాలు
C. అగ్నిపర్వతాలు + ఎడారులు + మంచు కరగడం
D. సముద్ర తుపాన్లు + అధిక CO₂ + అడవుల నరికివేత
Answer & explanation
Correct: A — అత్యంత చలి + PSCలు + ధ్రువ సుడిగుండం + వసంత సూర్యకాంతి
అంటార్కిటికాలో శీతాకాల చలి PSCల ఏర్పాటుకు, ధ్రువ సుడిగుండం గాలిని వేరు చేయడానికి, వసంత సూర్యకాంతి క్లోరిన్ చర్యకు కారణమై ఓజోన్ రంధ్రం ఏర్పడుతుంది. మిగతా ఎంపికల్లోని వేడి, రుతుపవనాలు, ఎడారులు, తుపాన్లు ఈ ప్రక్రియకు సంబంధం లేనివి.